HOME < PRAKTIJK < APPARATUUR
apparatuur

Beeldscherm kalibreren

Bij het nabewerken van foto’s is je beeldscherm je belangrijkste werkinstrument. En net zoals elke vakman moet je zeker zijn dat je gereedschap goed werkt. Dat doe je door het scherm te kalibreren.

Beeldscherm kalibreren
Je plaatst de sensor voor het beeldscherm en de software doet de rest voor je. Fotograaf: X-Rite

Kalibratie

Kalibreren wil zeggen dat je het scherm zo instelt dat de kleuren op een correcte manier weergegeven worden. Rood moet echt rood zijn en geen donkeroranje en in groen mag geen gele zweem zitten. Door kalibratie zorg je ervoor dat de kleuren op je scherm zo goed mogelijk overeenkomen met de norm.

Kalibratie is geen wondermiddel; als je een goedkoop beeldscherm gebruikt met een beperkte kleurruimte, zal kalibratie er niet op magische wijze voor zorgen dat je meer kleuren kan zien. Het zorgt er wel voor dat je beeldscherm binnen de mogelijkheden van de hardware steeds het beste en meest consistente resultaat levert.

Je hoort wel eens zeggen dat schermkalibratie alleen nodig is als je je foto’s wilt afdrukken. Door op een gekalibreerd scherm te werken en een goede workflow te volgen, kun je er inderdaad voor zorgen dat de kleuren op het scherm en op de afdruk zo goed mogelijk overeenstemmen. Maar ook als je nooit print is kalibratie nuttig.

Wat heb je nodig?

Er bestaat software waarmee je zogezegd op het zicht je scherm kan kalibreren. Ik kan daar kort over zijn; dat is tijdverspilling. Als je gaat kalibreren, doe het dan meteen goed. En dan heb je een stukje hardware nodig, een schermkalibrator. Er bestaan twee soorten. Een colorimeter kan alleen uitgestraald licht (van een beeldscherm, televisie of projector) meten. Een spectrofotometer of spectrocolorimeter meet daarnaast ook gereflecteerd licht, bijvoorbeeld van een afdruk. Wil je ook een printer kalibreren, dan heb je dus een spectrofotometer nodig. Om een beeldscherm te kalibreren volstaat een colorimeter.

Er zijn nog twee bedrijven die schermkalibrators voor fotografie maken: Datacolor en X-Rite. Het aanbod gaat van heel eenvoudige toestellen tot schermkalibrators met wat meer toeters en bellen. Handige apparaten voor beginners zijn bijvoorbeeld de Datacolor Spyder X en de de i1 Display Studio van X-Rite.

Een colorimeter zoals de Spyder X meet uitgestraald licht. Fotograaf: Datacolor

 

Met een spectrofotometer zoals de ColorMunki Photo kun je ook een printer kalibreren. Fotograaf: X-Rite

Hoe werkt het?

Bij een schermkalibrator zit software die je door het kalibratieproces loodst. Je sluit de kalibrator aan op je computer en start de software op. Als je meerdere beeldschermen hebt kies je het scherm dat je wil kalibreren. Vaak kan je in de software een profiel selecteren, bijvoorbeeld voor Foto of Video. Je wordt gevraagd om een witpunt te kiezen (6500K of 5500K is het beste) en het gamma in te stellen (2.2).

Bij een schermkalibrator hoort altijd software. Fotograaf: X-Rite

Vervolgens dien je de luminantie (helderheid) van je scherm in te stellen. Die staat meestal veel te hoog. Sommige kalibrators kunnen het omgevingslicht meten en de helderheid van het scherm daaraan aanpassen. Anders wordt een waarde tussen 80 cd/m2 en 120 cd/m2 aanbevolen. Als dat nog niet gebeurde zal de software vragen om de kalibrator op het scherm te hangen.

Daarna toont de software een reeks testpatronen op het scherm, en meet de kleuren op het scherm. De software vergelijkt de gemeten kleuren met de ideale kleuren, en berekent hoe de schermweergave aangepast moet worden. De resultaten van die meting worden bewaard in een schermprofiel (ICC-profiel). Met zo’n profiel weet jouw computer hoe de kleurweergave aangepast moet worden om het ideaal zo dicht als mogelijk te benaderen.

Het klinkt misschien ingewikkeld, maar schermkalibratie is een eenvoudige klus die maar een paar minuten in beslag neemt. Wie serieus met digitale fotografie bezig is, moet het gewoon doen.

Er wordt aangegeven waar je de sensor moet hangen. Fotograaf: X-Rite

Deel dit artikel


8
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Lianne op 20 november 2019 om 21:02

    Ik ben een beetje teleurgesteld over het artikel, omdat de ColorMunkiSmile genoemd wordt. Klik je op de link dan kun je lezen dat deze uit de productie is genomen, omdat deze niet meer compatible is voor 64 bit. Ik heb er nog eentje (voor Mac) en vrees dat ik een nieuwe moet aanschaffen. Een software upgrade wordt hier niet meer voor aangeboden.
    Dus: ik raad je aan dit artikel te actualiseren. (Een ‘upgrade’ te geven ;-))

    1. Door Erik Derycke op 21 november 2019 om 11:07

      Dag Lianne,
      X-Rite heeft inderdaad beslist de ColorMunki software niet te updaten naar 64 bit. Het is mogelijk om de ColorMunki Display, Photo en Design calibrators (helaas niet de Smile) te gebruiken met de nieuwe i1 Studio software die wel 64 bit is. https://xritephoto.com/ph_product_overview.aspx?ID=2458&Action=Support&SupportID=5932&catid=157

  2. Moet het donker zijn in de omgeving van het beeldscherm?
    Ik zie bij de voorbeelden dat het gewoon licht is.

    1. Door Erik Derycke op 21 november 2019 om 11:14

      Dag Petra,
      het hoeft niet donker te zijn. Maar in een zeer heldere ruimte zal de helderheid van het beeldscherm hoger moeten zijn. En dat maakt het moeilijk om de weergave van schaduwpartijen te beoordelen.

  3. Door George Douenburg op 20 november 2019 om 09:56

    Heb het beeldscherm op mijn iMac waarop ik Lightroom/ Photoshop gebruik, gezet op Adobe RGB. Moet ik mijn beeldscherm toch kalibreren….Apple zegt dat dit niet nodig is…..
    bedankt voor het duidelijke artikel.
    George

    1. Door Erik Derycke op 21 november 2019 om 11:16

      Een kalibratie met een kleurkalibrator geeft een nauwkeuriger resultaat (afhankelijk van het toestel ook aangepast aan het omgevingslicht) dan een standaard kleurprofiel.

  4. Door Louis Kreuk op 17 november 2019 om 16:18

    Helaas geeft de software van Colormunky Smile regelmatig problemen met het besturingssysteem Windows 10. Mocht u hier ook last van hebben dan is een tip om het programma DisplayCal te downloaden, een gratis programma wat veel beter zijn werk doet als Colormunki Smile.
    Deze is te gebruiken met het Colormunki Smile en andere apparatuur.

    1. Door Erik Derycke op 20 november 2019 om 10:00

      Bedankt voor de tip!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *