HOME < VERDIEPING < ACHTERGROND
achtergrond

Beter goed gejat, dan slecht gefotografeerd?!

Zo nu en dan wordt mij wel eens gevraagd hoe je nu het beste je foto’s tegen misbruik kunt beschermen. Mijn (ietwat flauwe) antwoord is meestal: Door ze niet op het internet te zetten. Elke foto met maar een beetje potentie kan en zal ‘gedeeld’ worden.

Auteursrecht en persoonlijkheidsrechtschending
Fotograaf: Roeselien Raimond
Delen

“Maar de rechtermuisknopbeveiliging dan..?
Maak een printscreen, knip hem uit en je hebt een perfect bruikbaar beeld.
“En een watermerk, dat helpt toch wel..?”
Een watermerk kloon je er binnen een minuut uit. Wel werkt het vertragend en ontmoedigend, een beetje zoals een haak op je deur: je maakt het een kwaadwillende in ieder geval niet al te makkelijk. Een bijkomend voordeel is dat je potentiële kopers niet eindeloos over het internet laat zwerven, maar direct terug naar jou verwijst.

Delen, rebloggen of ….stelen?

Ik kies er zelf, net als vele anderen, voor om mijn foto’s wél op het internet te plaatsen, gewoon, omdat het kan.
Dus worden ze met regelmaat zonder toestemming en soms zelfs zonder naamsvermelding gefeatured, geblogged, gereblogged, gepind, getagged en geshared. Mooie termen voor iets dat ook wel ‘diefstal’ genoemd wordt.
Door sociale media als Facebook, Twitter en Instagram, die het delen van andermans foto’s stimuleren, vervagen grenzen en de regelgeving omtrent fotohergebruik op het www is ook wel wat onduidelijk. Maar ga er, onder het mom van ‘better safe than sorry’, maar vanuit, dat je voor gebruik van een foto altijd toestemming van de maker moet hebben en de naam bij de foto dient te vermelden.
Er zijn twee zaken om serieus rekening mee te houden, te weten: auteursrecht en persoonlijkheidsrecht:

Auteursrecht

Auteursrecht, ook wel copyright genoemd, is bedoeld om zogenaamd intellectueel eigendom, zoals bijvoorbeeld boeken, films, schilderijen, muziek, games, foto’s en software, te beschermen. Auteursrecht hoef je niet aan te vragen. Je werk is automatisch auteursrechtelijk beschermd en de copyrightvermelding (©) is hier in Nederland dan ook niet nodig. Dit auteursrecht geldt ook op Internet.

Persoonlijkheidsrecht

Het auteursrecht geeft de maker van een werk het recht om elke kopie of publicatie van zijn werk te blokkeren. Maar zelfs als je toestemming hebt verleend, heb je als maker nog bepaalde rechten. Deze staan bekend als de morele rechten of persoonlijkheidsrechten, omdat ze niet gericht zijn op economische exploitatie, maar op de persoonlijkheid van de auteur. Het meest ingezette morele recht betreft naamsvermelding van de auteur. De auteur kan bezwaar maken tegen elke publicatie van het werk waar zijn naam niet bij staat.
(bron: Ius Mentis)

Zowel schending van auteursrecht als persoonlijkheidsrecht zijn strafbaar.

Fotomisbruik in praktijk

Tot zover wat theorie. En nu de praktijk:
Je hebt gelijk hebben en gelijk krijgen. Ik kan dagelijks het internet afspeuren naar ‘geleende’ foto’s, maar wat doe ik tegen een Russische site, die ze als bureaubladachtergronden aanbiedt? Het bestrijden van dergelijke praktijken kost veel moeite en tijd. En in alle eerlijkheid: ik ben geen jurist en mijn Russisch is belabberd , dus meestal laat ik het maar zo.

Tót afgelopen kerstvakantie, toen ik een berichtje kreeg van bezoekers van een groot Nederlands pretpark. Eén van mijn foto’s werd daar gebruikt op meerdere bouwhekbanners. (+/- 335 x 174 cm)
Dit was wel een dingetje! Geen klein online plaatje bij een bloggend buurjongetje, maar een meer dan levensgrote afbeelding op doek door een heel serieus bedrijf. Die hadden beter kunnen en moeten weten.
Dus belde ik ze op en kwam aanvankelijk terecht bij de bouwhekbannerplaatser:

“Goedemorgen. Ik heb begrepen dat mijn foto door jullie park als bouwhekbanners gebruikt worden”
“ja dat klopt, ze zijn echt heel gaaf geworden, daar ben je vast supertrots op!!!”
“Eh nou en of, maar er is mij nooit toestemming gevraagd…”
“Oh. Maar wel heel tof dat ze nu door zoveel mensen gezien worden hè. Je bent beroemd, hahaha!”
“Staat mijn naam erbij dan?”
“Eh, nee dat niet…”
“(…)”

Uiteindelijk werd ik doorverbonden met een iets beter ingelicht persoon, die zeer vakkundig alle bekende excuses uit de kast trok:

“Ja maar….het was een héél onervaren stagiaire…”
“Je naam stond er niet bij, we wisten helemaal niet dat het jouw foto was….!”
“Hij stond op een site met gratis foto’s.”
“We hebben er niks aan verdiend”
“We hebben ze direct weggehaald, nadat je gebeld hebt”

 

Auteursrecht en persoonlijkheidsrechtschending
Bouwhekbanner vos in de sneeuw.

 

Eind vorige eeuw (!) was ik zelf vormgever. Facebook bestond nog nauwelijks, maar ik wist toen al dat je voor het gebruik van foto’s toestemming nodig hebt en meestal ook dient te betalen.
Wij fotografen steken tijd, moeite, liefde, bloed zweet en tranen in onze foto’s. We investeren in kennis en apparatuur. Voor niets gaat de zon op, dus waarom zouden onze creaties ineens gratis zijn? Het onbetaald en zonder naamsvermelding gebruiken van ons werk devalueert de fotografie en dat moet maar eens afgelopen zijn!

Aan de andere kant van de lijn werd de grimmigheid wat opgeschroefd;

“Wil je ons nu misbruiken om een daad te stellen…?!”
“Was het eigenlijk niet mijn eigen schuld? Ik had die foto immers zelf op het internet laten slingeren..”

Omdat het geenszins mijn doel was mezelf te verrijken, stelde ik voor dat ze nog even rustig met haar achterban zou overleggen en vervolgens met een schappelijk voorstel bij me terug zou komen.
Toen ze vervolgens bloedserieus opperde om leuk een dagje gratis naar het park te komen, werd mijn eerste officiële claim* een feit.
Niet om het geld, wél om het principe.
In een formele brief heb ik nogmaals uiteengezet wat mijn bezwaar was, de hoogte van de claim aangegeven en het bewijsmateriaal meegeleverd. Deze brief heb ik aangetekend verzonden en binnen de aangegeven termijn werd het bedrag voldaan.

Net zo min als je een bakkerij binnenloopt om met een onbetaald brood onder je arm de deur uit te lopen, loop je weg met mijn gratis foto onder je arm. En dat er mensen zijn die met liefde gratis broodjes uitdelen, tsja, dat is voer voor een ander artikel 😉

De moraal van dit verhaal:

Beste collega (natuur)fotografen, laten we met zijn allen wat beter voor onze foto’s zorgen, ze zijn het waard.
En denk je: “Ach, dat heeft toch helemaal geen zin..?”
Think again!

 

Nuttige links:

* Door goedbedoelende collega werd me geadviseerd vooral een vette factuur te sturen. Doe dit niet, hiermee legaliseer je impliciet het misbruik. Voor meer info Schadevergoeding of Factuur?

 

 

 

 

 

 

 

Deel dit artikel


23
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Martine Dedoncker op 5 februari 2016 om 21:06

    Nooit zou ik durven een van jouw schitterende foto’s delen, vooraf jouw akkoord ! C’est le simplement le juste respect dédié à l’auteur !

    1. Was iedereen maar zo keurig, Martine..:D

  2. Door Whulsbergen op 2 februari 2016 om 07:05

    Ter overweging: als fotografen een foto met een brood vergelijken, dan bedoelen ze een brood dat je 1 keer bakt en dan oneindig vaak verkocht kan worden. En dan hebben ze het recht ook nog aan de zijde.

    Bij dit soort natuurfotografie kan ik me voorstellen dat het moeilijk is om door 1 opdrachtgever voldoende betaald te krijgen voor de foto, maar bij portretfotografie zou dit geen probleem moeten zijn.

    1. Beste Mika,

      Het is helemaal niet bij me opgekomen om naar die doeken te vragen, maar dat zou inderdaad wel leuk zijn geweest.
      Wat die T-shits betreft…als er géén toestemming is gegeven voor gebruik op deze manier, zou ik zeggen: maak er werk van.!

      Groet,
      Roeselien

    2. Leuke gedachte, die ook mij niet vreemd is. Ook in de natuurfotografie zou het mogelijk moeten zijn om een foto 1 keer voor een goede prijs te verkopen, waarom niet? Het grootste probleem is dat m.i. dat natuurfotografie te weinig op waarde wordt geschat, omdat iedereen met een camera denkt het ook wel zelf te kunnen. En dit is één van de redenen voor bovenstaand artikel: onze foto’s zijn wél waardevol. Men zou ze niet voor een habbekrats of gratis weg moeten geven en al helemaal niet zonder toestemming moeten laten gebruiken…

      Groet,
      Roeselien

  3. Ik zou zeggen: claim die doeken er ook bij! Zo’n ding wil ik wel op mijn kamer hangen. Aan de andere kant, goed dat het zo gelopen is. Ik heb wel eens gezien dat foto’s op shirts geprint werden en voor massaproductie veel geld heeft binnen gehaald, maar erkenning en een percentage van de winst geven aan de fotograag? Ho, maar!

  4. Door Michiel Janssen op 1 februari 2016 om 21:09

    Een nuancering van het gebruiken van andermans foto’s op internet: voor het EMBEDDEN van openbare content (zoals foto’s op deze website maar ook op BP en NP) is geen toestemming nodig van de fotograaf en ook zijn/haar naam hoeft niet vermeld te worden. Een geëmbedde foto is namelijk geen fysieke kopie op een nieuwe server.

    1. Dank je, Michiel,
      Dit klopt helemaal. Het artikel gaat over misbruik, meer dan over de manieren waarop het wel mag, maar dit is zeker een nuttige aanvulling en een goede manier om foto’s legaal te delen.

      Groet,
      Roeselien

  5. Door Patrick op 1 februari 2016 om 14:00

    Off-topic – Ik ben erg blij met je verzorgde Nederlands. Het viel me op bij het woord rechtermuisknopbeveiliging, wat door de meeste taalgebruikers waarschijnlijk in minstens drie stukken gehakt zou worden, wat dus niet klopt.

    1. Dank je, Patrick.
      Ik doe mijn best. Fijn om te lezen dat dit gewaardeerd wordt!

  6. Allemachtig wat een brutaliteit van dit pretpark. Zowel om die foto zo maar te gebruiken, maar zeker ook om je er dan in de ‘afhandeling’ een dagje uit voor aan te bieden, bij hen… Goed dat je hebt doorgezet. Ikzelf had misschien een leuk graffiti-opdrachtje in werking gezet: iemand die mooi je naam op dat doek had gespoten 🙂

    1. Dank voor je reactie, Noortje.
      En wat een leuke, creatieve oplossing. Ik had wel open gestaan voor een speelse reactie van hun kant, maar omdat er weinig mijn richting op werd gedacht, heb ik uiteindelijk besloten het dan maar formeel aan te pakken…. Ook niet mijn hobby, maar ik vond het wel tijd voor daden, in plaats van woorden..

      Grtz,
      Roeselien

  7. Door peter wijn op 1 februari 2016 om 10:28

    (ik zie een aandachtspuntje voor de vormgever van de site… of wordt de tekst alleen bij mij op firefox zo smal… 😉 )

    1. Nope, ik zie het hier ook. Zal t even doorgeven 😀

  8. Door Mark van Veldhuizen op 1 februari 2016 om 09:13

    Inderdaad, wat Peter zegt, een foto in lage resolutie zo groot uitprinten! En op de foto lijkt het er nog aardig uit te zien ook!

    Gr Mark.

    1. Beste Mark,

      Over dit deel van het verhaal kan ik zelf weinig duidelijkheid geven, helaas. Het bedrijf zegt zelf een groot bestand te hebben gevonden en kan niet aangeven waar het dan vandaan zou moeten komen. Dit verbaast mij zeer, aangezien ik vrij netjes met mijn foto’s omga en zéker geen hires bestanden her en der plaats. Is dit wel het geval dan zit er ergens een lek, dat nodig gedicht moet worden. Mocht het wél van een klein bestand gerpint zijn is het óók zorgwekkend, want dan zou dus vrijwel elk beeld op het internet met een beetje kwaliteit tot een dergelijk beeld op te blazen zijn.
      Voor het verhaal erboven is het echter niet relevant: ze hadden het beeld, hoe bruikbaar ook, niet zomaar mogen gebruiken.

      Dank voor je reactie & hartelijke groet,
      Roeselien

  9. Door peter wijn op 1 februari 2016 om 08:20

    Fijn dat je dit helemaal uitgezocht hebt. Suf dat het bedrijf het zover het laten komen. Een gratis toegang… Zucht. Dat was wel heel gebrekkig. Het meest opmerkelijk vind ik dat een 1800×1200 beeld op 3,3 bij 1,7 m tonen wil.
    By the way, tekst is ook aan auteursrecht onderhevig, je verwijst naar de slogan van Brein ;).

    1. Beste Peter,
      Fijn dat je destijds wilde meedenken, dank daarvoor.
      Suf was het inderdaad, vandaar dat ik er dit keer wél iets aan gedaan heb. Hoe het beeld (schijnbaar – zelf niet gezien) ) zo groot in goede kwaliteit afgedrukt heeft kunnen worden is me nog steeds een raadsel. Het bedrijf zelf kon me hierin niet wijzer maken helaas. Mocht ik er ooit nog achter komen, dan is dit mogelijk materiaal voor een sequel 😉
      Wat het auteursrecht op teksten betreft: hier heb je helemaal gelijk in. Ik doe altijd mijn best de bron zo goed mogelijk te vermelden. De slogan van brein?! Help me even…? 😀

      Grtz,
      Roeselien

      1. Door Adri Groot Nuelend op 1 februari 2016 om 09:43

        Heb je deze foto toevallig niet in hoge resolutie bij een stockbureau ondergebracht? Zo ja, is daar de beveiliging wel up-to-date?

        1. Beste Adri,

          Dat is ook mijn vraag. Er zijn bij mijn weten 2 bedrijven die dit beeld als hires ‘in huis’ hebben gehad…. Ik beschouw dit vooralsnog als een incident, maar houd het zeker in de gaten!

          Grtz,
          Roeselien

          1. Door peter wijn op 1 februari 2016 om 09:51

            Misschien is de foto eerder gekocht door een organisatie via de vormgever, en daarna hergebruikt voor deze organisatie, eventueel via via?

          2. Zou niet moeten kunnen/ mogen. Daarbij is deze foto nooit daadwerkelijk als stock verkocht. Enkel als kunst 😀

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *