Column: De kracht van verandering

Na jaren van vogelfotografie begon het langzaam te knagen. Waar ik ooit vol enthousiasme de polders in trok, voelde het steeds meer als herhaling en vastleggen in plaats van creëren. Waar vogelfotografie bij mij evalueerde van eerst de vogels dicht te kunnen benaderen, daarna zorgen dat de achtergrond rustig en clean zijn, het maken van actiefoto’s, het vastleggen van bijzondere soorten, tot een verschuiving naar een meer abstracte en minimalistische benadering gebruik makend van; high-key, low-key beelden en panning met lange sluitertijden.

Even leek dat de oplossing, maar ook daar sloop op den duur de routine in. Het fotograferen van vogels voelde meer als een trucje wat zich steeds herhaalde. De lol was er een beetje van af en ik geloof echt dat je met een achtergrond als vogelaar het plezier blijft beleven als vogelfotograaf, maar als je dat niet hebt, dan voelt het al gauw als soorten vastleggen, leuk voor een determinatiegids, maar geen  kunstzinnige natuurbeelden maken waar ik zelf meer naar op zoek was.

Ook de grote drukte van de zogenaamde “natuurliefhebbers” bij zeldzame vogels die gespot werden in mijn local patches, tientallen fotografen en vogelaars op een kluitje, vegetatie platgelopen, opgejaagde vogels voor dat ene beeldvullende shot irriteerde mij steeds meer als natuurliefhebber. Daar wilde ik niet bij horen, het plezier begon langzaam te verdwijnen..

De grote verbouwing

Ik verlangde naar iets anders. Iets kunstzinniger, minimalistische beelden, waarin rust, compositie en sfeer belangrijker zijn dan het onderwerp zelf. Na een grote verbouwing thuis werd het tijd om het interieur op te frissen, nieuwe meubels, andere woonaccessoires en de kinderfoto’s die al 20 jaar aan de muur hingen werden vervangen door massief houten wissellijsten met passe-partout waar ik regelmatig nieuw werk in kon plaatsen.

Op zoek naar kandidaat foto’s om aan de muur te presenteren, scrollend door de honderden vogelfoto’s in mijn Lightroom-catalogus kwam ik er al snel achter dat ik geen vogel aan de muur wilde. Een vogel, hoe creatief en kunstzinnig ook gefotografeerd, voelt bij mij nog steeds aan als het vastleggen van een soort. Op social media doen dit soort vooral beeldvullende beelden het goed, zeker als het bijzondere soorten zijn of de vele roofvogels en uilen die we vaak langs zien komen. Maar om dit nou aan de muur te hangen?

Ik begon steeds verder terug te zoeken naar oud werk en kwam weer bij mijn verleden aan als landschapsfotograaf. Gescande landschap dia’s van heel lang geleden spraken mij ineens veel meer aan om aan de muur te hangen dan de vele vogelfoto’s die ik had gemaakt.

Nieuwe ronde nieuwe kansen!

Geïnspireerd door deze oude beelden en de prachtige beelden die ik online voorbij zag komen van landschapsfotografen die ik meer en meer begon te volgen, trok ik er weer op uit, maar nu zonder telelens! De fototas werd weer gevuld met een groethoeklens en een set filters. Struinend in de duinen, de bossen en de polders, heerlijk voelde het weer alleen op pad, geen grote groepen fotografen, maar rust, eenvoud en vooral een lichtere fotorugzak 😉

 De grote frustratie

Op zoek naar die mooie landschapsbeelden in mijn hoofd die ik online gezien had met meer dan 30 jaar fotografie-ervaring, 15 daarvan professioneel, en een tas vol met de beste apparatuur dacht ik: appeltje-eitje, dat doe ik ff! Maar niets was minder waar…

De eerste uitstapjes waren ronduit frustrerend. De geheugenkaartjes bleven leeg, de inspiratie ver te zoeken. Waar begin je? Wat maakt een landschap goed? Welk brandpuntsafstand werkt, en welke niet? Wat een contrast met de vogelfotografie, waar ik vaak door duizenden beelden moest worstelen omdat ik niet kon kiezen, en ik alle beelden wel mooi vond.

Toch herinnerde ik me: zo begon ik destijds ook met vogels. Het was precies hetzelfde leerproces.

Back to the drawing board!

Ik ging opnieuw leren kijken. Waarom spreken bepaalde beelden me aan, en andere niet? Het antwoord bleek verrassend eenvoudig: rust, Less is more!

Net als bij vogels draait het om balans en eenvoud. De juiste achtergrond, een rustige compositie. Bij vogelfotografie is dat makkelijk, door de lange lenzen die we gebruiken wordt een rustig beeld vanzelf gecreëerd, mits de compositie goed is. Maar met landschappen, zeker met een groothoeklens geschoten, is dit een ander verhaal. Door de hoeveelheid informatie die we vastleggen met een groothoeklens wordt alles al gauw te veel, more is less!

Als professioneel interieurfotograaf merk ik grappig genoeg hetzelfde. Bij een opdracht voor een architect of interieurdesigner is 24mm de maximale groothoek die ik gebruik, ik ga zelfs liever meer richting de 50mm voor meer balans en een rustig beeld. En ben ik aan het werk voor makelaars dan is juist een grotere beeldhoek belangrijk om de juiste informatie weer te geven van de ruimte, wat weer een uitdaging meebrengt om de beelden niet te onrustig te laten worden.

Met die gedachte in het achterhoofd begon mijn focus langzaam te verschuiven — van weidse panorama’s naar meer intieme landschappen! De groothoek bleef thuis. In plaats daarvan gingen de 24-70 de 100-400 en de 105-macro mee. Ineens zag ik iets nieuws: details, structuren, ritme. Door in te zoomen ontstond er rust. En paradoxaal genoeg juist méér creativiteit.

Het goed zoeken naar een sterke compositie werd ineens veel belangrijker om creatieve en pakkende beelden te maken dan de high-tech autofocussystemen en de 20 beelden per seconde.

Natuurfotografie kent oneindig veel vormen

Wat ik leerde, is dat natuurfotografie niet één discipline is. Het is een verzamelnaam voor tientallen manieren van kijken: van vogels naar zoogdieren, van macro tot landschap, van minimalisme tot documentair, van detail tot weidse vista’s. En het mooie is: elk genre leert je iets dat je meeneemt naar het volgende, is verfrissend en houd je scherp. Wie af en toe een ander pad kiest, ontwikkelt zich sneller dan iemand die steeds hetzelfde blijft doen.

Daarom is het soms zo verfrissend om gewoon iets totaal nieuws te proberen. Leg je favoriete lens even aan de kant en ga met iets anders op pad. Probeer een ander genre en denk out of the box. Probeer als landschapsfotograaf vogels en zoogdieren klein in beeld mee te nemen in je compositie. Of zoek het juist dichterbij: dauwdruppels op gras, het lijnenspel van bladeren, luchtbellen in ijs. Fotografeer texturen, kleuren, structuren, reflecties. Trek de bossen in met vooral op mistige dagen sprookjesachtig bomen vast te leggen. De natuur is een onuitputtelijke inspiratiebron zolang je bereid bent haar telkens opnieuw te leren zien.

De les van verwondering

Wat mij vooral is bijgebleven, is dat verandering niet betekent dat je iets loslaat. Het betekent juist dat je iets toevoegt. Je wordt geen ander soort fotograaf; je wordt een completere. Door te blijven leren en experimenteren, hou je niet alleen je fotografie fris, maar ook je eigen blik op de natuur. En dat is misschien wel het mooiste aan onze hobby: dat ze je steeds opnieuw leert kijken, verwonderen, stilvallen en vooral genieten!

Tot slot

Dus, als je de volgende keer merkt dat het fotograferen wat sleur begint te worden, stel jezelf dan niet de vraag wat er misgaat, maar wat je anders kunt doen. Verwissel je lens. Verander van onderwerp, of verander gewoon je manier van kijken. Steeds terugkeren naar dezelfde plekken, opnieuw kijken, anders kaderen, andere onderwerpen, dát is de sleutel!

Natuurfotografie blijft je uitdagen, in welke vorm dan ook. En soms moet je even verdwalen om weer te ontdekken waarom je ooit begon. En die vogels? Ach wie weet hangt de vlag er over een jaar weer anders bij en duik ik met mijn telelens weer tussen de grutto’s. Maar ondertussen heb ik een hoop geleerd aan de andere kant van de schutting, blijf ik scherp en heb vooral een hoop lol beleefd in de natuur!

Want of je nu luistert naar het vogelgekwetter boven een polder, geniet van weidse landschappen, of juist de stilte opzoekt in een nevelig bos, de natuur heeft altijd iets nieuws te vertellen. Je hoeft alleen maar open te staan om het te zien.