HOME < INSPIRATIE < COLUMN
columns

Creatieve natuurfotografie: een hoax!?

Enige tijd geleden vertelde een natuurfotograaf op Facebook dat hij de hele dag heerlijk buiten gefotografeerd had. Het laatste half uurtje was hij ook nog even creatief geweest want hij was zich te buiten gegaan aan bewust bewogen foto’s. De koude rillingen liepen over mijn rug. Niet vanwege de bewogen foto’s, ook niet omdat ik op de tocht zat, nee er ontstond kortsluiting in mijn brein! Had deze fotograaf de hele dag zonder na te denken op de automatische piloot gefotografeerd? Had hij dan vóór dat laatste half uur helemaal niets gecreëerd?

creatieve natuurfotografie
De grillige wilg. Een creatieve foto? De meeste natuurfotografen zullen dat beamen. Fotograaf: Ronald Hofmeester

Waar ging het mis?

Een aantal jaar geleden dook in de wereld van de natuurfotografie de term “creatief” op als aanduiding voor foto’s die anders waren dan de gebruikelijke, scherpe registratiefoto die decennialang de standaard was bij natuurfotografen. Een beestje, ook als ie afwijkt, moet nu eenmaal een naam hebben … Natuurlijk zijn de bewogen foto’s van de ara’s van Frans Lanting wel bekend maar dat was toch eerder de uitzondering dan de regel.

Tegenwoordig kom ik op sociale media dit stempel te pas en te onpas tegen. Meestal gaat het om foto’s met bewuste bewegingsonscherpte, meervoudige belichting of een veelheid aan bokeh cirkels. Vaak zijn het prachtige foto’s maar naar mijn mening toch te vaak meer-van-hetzelfde. Was het alleen bij “creatieve foto’s” gebleven dan had ik er waarschijnlijk slechts een rilling aan overgehouden. Maar toen ik ergens “creatieve natuurfotografie” zag staan, sloegen de stoppen door: rillingen, overeind staande nekharen en kromtrekkende tenen!

creatieve natuurfotografie
Riders on the storm: een groep meerkoeten bedwingt de wind. Eén van de meest toegepaste experimentele technieken: een langere sluitertijd om de beweging door de storm te verbeelden, dat was de achterliggende visie. Dit keer is de camera niet meebewogen maar stond hij op statief. Fotograaf: Ronald Hofmeester

De creativiteit in creatieve natuurfotografie

Om erachter te komen wat er nou bij mij misgaat, heb ik uitgezocht waar “creatieve natuurfotografie” nu eigenlijk over gaat. Ik ben op internet gaan zoeken naar workshops hierover omdat ik daar een concrete omschrijving verwacht én ik ben gaan kijken wat creatief nu precies inhoudt.

Er is één overkoepelende website waar verschillende creatieve natuurfotografieworkshops aan gelinkt zijn. Daar lees ik dat creatieve natuurfotografie gaat over visie en creatieve technieken. Daarbij is visie het startpunt! Mijn belangstelling is gewekt want de vragen die daarbij gesteld worden zijn: wat wil je verbeelden en hoe wil je de essentie van wat je ziet weergeven? Recht uit mijn hart gegrepen! Zeer nieuwsgierig klik ik door naar de workshops van deze én andere aanbieders om te zien hoe dit is uitgewerkt. Dan wordt mij pijnlijk duidelijk dat veel onduidelijk is. De beschrijvingen gaan wel over stimuleren van creativiteit, gebruik van licht, creëren van sfeer, grenzen opzoeken of regels loslaten maar het draait in de meeste workshops toch om technieken zoals bewuste onscherpte, bewust bewegen, meervoudige belichting, high en low key. Onduidelijk blijft wat je als cursist leert over het vergroten van je creativiteit anders dan deze technieken. En zo lijkt het of creatieve natuurfotografie synoniem is aan een aantal specifieke technieken. Nu is er niets mis met het leren van technieken. Zonder het beheersen ervan kun je als fotograaf deze anders nooit op het juiste moment inzetten. Maar waar eindigt de basis over technieken en waar begint het vervolg over “creativiteit”?

Als ik zoek naar de betekenis van creatief/creativiteit, dan gaat het vooral over iemand die nieuwe dingen kan bedenken of maken, die origineel en vindingrijk is, iemand met een scheppend vermogen of een scheppende geest. Ik lees dat creatief synoniem is aan artistiek, fantasievol, kunstzinnig en oorspronkelijk. Er is dus geen éénduidige betekenis en je kunt met “creatief” dus meerdere kanten op: zowel de originele, scheppende kant als de artistieke. Maar welke betekenis heeft dan betrekking op de foto’s en welke op de tak van natuurfotografie? Wie het weet mag het zeggen.

Voor mij gaat creativiteit over originaliteit, het vinden van nieuwe invalshoeken en het scheppen van iets nieuws. Er spreekt een bepaalde vrijheid uit om te kunnen doen en laten wat je wil. Fotograferen is in mijn ogen daarom een zeer creatief proces. Bedenk eens hoeveel keuzes je eigenlijk maakt voordat je uiteindelijk de ontspanknop indrukt: welk onderwerp kies ik, wat is de essentie van wat ik wil fotograferen, welke stemming wil ik vastleggen, met welke lens, invalshoek, lichtval, kader, compositie, ISO-waarde, witbalans, diafragma, sluitertijd, belichtingscompensatie, … En bij iedere vraag de mogelijkheid om al dan niet bewust een originele, nieuwe keuze te maken of in herhalingen te vallen. Als fotograferen an sich creatief is, is het dan niet een beetje raar om een bepaalde vorm “creatieve fotografie” te noemen?

creatieve natuurfotografie
Bloedmaan. Meervoudige belichting is één van de “creatieve” technieken. Zonder deze techniek was dit tafereel niet op deze manier te verbeelden. De rode kleur van de plant is een toevallige bijkomstigheid van de kleurtemperatuur van de lampen langs de snelweg en was een zeer welkom, noodzakelijk detail! Die kleur verbeeldt precies hoe ik me op dat moment voelde: wereldvreemd! Is dit nu creatief, kunstzinnig of origineel? Fotograaf: Ronald Hofmeester

Is creatieve natuurfotografie een hoax?

Als creativiteit een vorm van vrijheid is; het onbegrensd kunnen creëren wat je wil, dan staat dat in een heel schril contrast met de beperking van “creatieve natuurfotografie” tot enkele specifieke technieken. Nu begrijp ik ook heel goed waar mijn koude rillingen vandaan komen! Voor mij draait fotografie namelijk om het verbeelden van essentie en emotie waarbij ik kan kiezen uit een veelheid aan apparatuur, instellingen en technieken. Een beperking tot een enkele techniek, die al te vaak alleen gebruikt wordt omwille van die techniek, vind ik geestdodend en niet creatief. Zou de term dan een slimme marketing truc zijn? Als er steeds meer “creatieve foto’s” gemaakt worden en deze ook zeer gewaardeerd worden, zal er ook wel belangstelling zijn voor workshop daarover. Maar dat vind ik zowel te makkelijk als te cynisch. Bij deze daag ik daarom de workshopaanbieders uit om titel en inhoud helder en concreet te maken! Hopelijk wordt dan meteen het verschil duidelijk tussen een cursus die gericht is op het leren van specifieke technieken en een cursus waar de creativiteit zelf centraal staat.

Tot slot moet mij van het hart dat het lijkt of “creatief” in zwang is geraakt uit valse bescheidenheid. Naar mijn mening worden de echt “creatieve” natuurfoto’s namelijk gekenmerkt door hun originaliteit en hoge gehalte aan kunstzinnigheid. De fotografe/fotograaf is in mijn ogen zeer fantasievol en vindingrijk geweest! Waarom dan deze foto’s niet gewoon “artistiek” noemen? Zijn we wellicht bang om uitgelachen te worden? Wat mij betreft mag het dan ook gewoon “artistieke natuurfotografie” genoemd worden, als er zo nodig onderscheid gemaakt moet worden!

creatieve natuurfotografie
Vergankelijk. Heerlijk knielend op een stukje bosgrond van 10 bij 10 meter met een 50mm lens en een setje tussenringen. Op zoek naar vormen, structuren en licht die de vergankelijkheid van de natuur tonen! Enerzijds de beperking van materiaal en locatie, anderzijds de vrijheid te maken wat ik wil. Een uitdaging voor de creativiteit! Fotograaf: Ronald Hofmeester

 

Deel dit artikel


18
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Een goed verhaal, Ronald. We kijken hier op dezelfde manier tegenaan, maar dat wist je al, toch?
    Hoewel ik niet de illusie heb dat een begrip als creativiteit eenduidig valt te definiëren, maak ik op mijn eigen website wel onderscheid tussen ‘Creatieve technieken’ (waarin cameratechnieken centraal staan, alsmede de visuele effecten die je ermee kan bereiken) en ‘Mentorgroepen’ (waarin het creatieve proces, betekenisgeving en visievorming centraal staat).

    1. Wat was je website ook al weer Bart? 🙂

  2. Mooi overdachte en goed geschreven column 🙂
    En ik kan me er aardig in vinden, behalve in je eindconclusie m.b.t. “artistieke” foto’s. Ik ben dus erg benieuwd naar je volgende column, die ongetwijfeld gaat over wanneer een foto “artistiek” genoemd kan/moet worden 😉

    1. Dankjewel voor het compliment Wouter. Als jij je niet kunt vinden in de term “artistieke” foto’s, wat stel jij dan voor? En nee, er komt geen column over wanneer een foto “artistiek” genoemd kan worden. Ik dacht dat ik dat met dit verhaal al duidelijk gemaakt had ;-))

  3. Zeer helder beschreven Ronald, complimenten. (Trouwens prachtige creatieve fotografie erbij ?)

    1. Dankjewel voor het compliment Bert; dat is fijn om te horen van een ervaren columnist als jij!

  4. Hebben we eindelijk de beste lenzen om het beeld vast te leggen en dan gaan we als een stel ganzen achter elkaar aan om bewust onscherpte te creëren. Het is me het wereldse wel!

    1. Dat is een duidelijke visie Willem! Dankjewel voor je aanvulling.

  5. Door Klaas Kanis op 4 mei 2018 om 17:19

    Dag Ronald,

    Met verrassing heb je hele verhaal gelezen die mij ook helemaal naar mijn hart is.!
    Je beschrijft helder hoe het Is en idd vaak probeert men zich te onderscheiden in een kunstje toepassen maar dan te pas en te onpas.
    Technieken zoek je naar mijn idee ook bij het beeld wat je wilt maken. Het beeld moet spreken, spanning en beleving uitstralen, althans dat wil ik zelf graag in mijn beelden terug zien. Dank voor je verhaal .

    1. Dag Klaas,

      Dankjewel voor je reactie! Het is fijn om te horen dat we er hetzelfde over denken.

  6. Een verhaal naar mijn hart Ronald. Een foto is geslaagd als er (een vooraf bepaalde) zeggingskracht in zit. Technieken om dat te bereiken zijn belangrijk maar moeten op den duur ondergeschikt zijn aan het creatieve proces. Dus eerst een cursus creatieve technieken en dan een cursus waarbij de creativiteit zelf centraal staat. En daarna .. lekker klooien en je eigen creativiteit verder ontwikkelen! Mooie foto’s trouwens!

    1. Rob, dankjewel voor je aanvulling en je compliment! Alleen zou ik zelf nooit een techniek creatief noemen omdat de techniek op zichzelf nooit creatief (in de betekenis van origineel en vernieuwend) kan zijn ;-D.

  7. Door henk op 4 mei 2018 om 11:04

    Mee eens ,workshops worden gegeven om je techniek te verbeteren,niet om creatief te zijn of te worden.
    Creatief wordt je door een bepaald idee uit te proberen en uit te werken wat je zelf bedenkt.
    Mijn project deze keer is zelf filters maken van ander materiaal dan bijv.grijsfilters of kant en klare filters.
    Stel je zelf een doel en ga er mee aan de slag.

    1. Henk, dankjewel voor je reactie. Een workshop met oefeningen om je creativiteit te vergroten kan natuurlijk ook. Daar zijn eenvoudige hulpmiddelen voor. Als je creatief genoeg bent van jezelf, zoals je in je reactie beschrijft, dan hoeft dat natuurlijk niet ;-).

  8. Door JannieTr op 4 mei 2018 om 09:49

    Daar is geen spel tussen te krijgen! Helemaal mee eens.

    1. Dankjewel Jannie voor de support!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *