Column: Een verdrietige keuze en een prachtig lied

Verlies

Na het verlies van haar vader zoekt Helen troost in het opvoeden van een havik. De film is gebaseerd op haar prachtige autobiografische boek. Met veel gevoel en reflectie beschrijft ze de relatie met de jonge havik. Een relatie die haar langzaam in een isolement brengt. Ze verliest zich in de aandacht voor de natuur en de opvoeding van de havik. Na de laatste bladzijde sloot ik in tranen het boek. Zoveel verlies. Niet alleen van dierbaren, maar ook het verlies aan rijkdom in de natuur. De grutto’s in de weilanden rond mijn geboorteplaats, de vorkstaartplevieren van de Ebrodelta, de insectenweelde die ik van mijn vaders auto poetste, landschapspijn wrong mijn hart samen en tranen vloeiden.

Teleurstelling

Gisteravond fietste ik op een gure maartse avond naar het filmhuis. Zou de film me net zo aangrijpen als het boek? Twee uur later stapte ik broodnuchter weer het donker in. Het regende. De film was een teleurstelling. Ondanks prachtig acteerwerk van Claire Foy en Brendan Gleeson ontbrak het aan wat mij raakte. Nauwelijks werd de relatie met de havik en de natuur uitgediept. Het was een verhaal over een van stress rokende vrouw die zich verliest in verdriet en er met hulp van naasten weer bovenop komt. De havik is prachtig gefilmd. Maar haar voortrazende vlucht over weilanden en door het bos riepen bij mij alleen maar het gevoel op: Laat haar los. Dit dier is geen hobby. Dwing haar niet om bij je terug te keren. De keuze van de filmers om te focussen op een mens en het verdriet pakte voor mij teleurstellend uit. Blijkbaar had niemand van de filmmakers zich echt verdiept in die fantastische havik en hoe zij leven in onze samenleving.

Bijzondere ontmoetingen

De keren dat ik een havik zag en fotografeerde, ging het altijd om bijzondere ontmoetingen. Die keer dat uit de mist een havik over mijn hoofd schoot en me achterliet met hartkloppingen en een grijze foto. Die keer dat over de rand van een nest een jonge havik me aankeek. Ik schrok van de felheid van haar ogen toen ik mijn telelens op haar scherp stelde. Die keer dat een havik laag door een poldersloot jakkerde om ver uit beeld te landen tussen de kleine rietganzen. Het zijn ontmoetingen die zich kerven in je geheugen.

Mensen vol ontzag en liefde

Dan de film van Vincent Munier. Zelden heb ik in zo’n stille bioscoop gezeten. Nooit heb ik meegemaakt dat mensen tot de laatste letter van de aftiteling bleven zitten. De Franse fotograaf, zijn vader en zoon raken je met beelden en geluid. Opgenomen in de Vogezen, nauwelijks achthonderd kilometer van mijn woonplaats komt een bos tot leven, zingt het bos met vele stemmen. Het is niet het bos dat fluistert, het zijn de mensen die vol ontzag hun belevenissen van vroeger en nu delen.

Het lied van de natuur inspireert

De beelden inspireren. Doorkijkjes en onscherpe silhouetten in de mist maken dat je je onderdeel voelt van het bos. Iedere seconde trakteert Vincent Munier je op geluid en beeld. Alsof je in een schuilhut zit, wordt je gedwongen om het bioscoopscherm af te turen. Eekhoorns glippen door beeld, reeën waden door ondiepe wateren. Je wordt verleid om je oren op scherp te zetten. Is dat een vos of een ree? Van een subtiel geluid dat een blik op een auerhoen aankondigt tot indrukwekkend, beangstigend geweld van rennende edelherten en het gekletter van geweien. De vroege ochtend, de schemer van het vallen van de avond en de uilen in het holst van de nacht.

Momenten van de dag die we volgens mij onvoldoende op waarde schatten. We zijn wakker als de zon hoog aan de hemel staat en verlichten de avond met ons kunstlicht. En vooral met het laatste verdrijven we de natuur naar de laatste schuilplekken en reservaten. Plekken waar door klimaatverandering soorten langzaam wegkwijnen. ‘Whispers in the Woods’, de naam waaronder de film opmerkelijk genoeg in de Nederlandse bioscopen wordt gebracht, is een aanrader. Het is een must-see voor iedere natuurliefhebber en natuurfotograaf.