HOME < PRAKTIJK < TUTORIALS
tutorials

Fotograferen in de bergen

Hoewel er bij ons in de toepasselijk geheten ‘Lage Landen’ geen echte bergen voorkomen bieden ook onze bescheiden heuvels allerlei fotografische mogelijkheden. Uiteraard kun je vanaf een heuveltop een landschap fotograferen vanuit een ander perspectief, maar je kunt hem ook als onderwerp tonen en hem zelfs gebruiken om iets dat je er niet op wilt hebben uit beeld te houden. Waar moet je allemaal rekening mee houden wanneer je in de ‘echte’ bergen gaat fotograferen en welke apparatuur kies je?

bergen
Door de mensen mee in beeld te brengen wordt de schaal van de bergen duidelijker zoals hier in de Gele Bergen, een populaire toeristische bestemming in China. Fotograaf: Jaap Schelvis

Over het algemeen zul je in een landschapsfoto met heuvels of bergen graag de hoogteverschillen willen accentueren. Een heuveltop die je vanuit een laag standpunt tegen de lucht fotografeert, lijkt heel wat hoger dan wanneer hij omringd wordt door hogere heuvels. Om hoogte (of diepte als je zelf hoog staat) goed tot uitdrukking te brengen, moet je zorgen dat de hogere en lagere delen goed met elkaar contrasteren. Dit kun je bereiken door met een geringe scherptediepte te werken en de scherpte te beperken tot het gewenste hoge of lage onderwerp. Bijkomend voordeel is dan je dan met een relatief korte sluitertijd kunt werken zodat je minder kans hebt op bewegingsonscherpte.
Heuvels en bergen lenen zich ook bij uitstek als onderwerp voor landschapsfotografie op dagen met mist of laaghangende bewolking. Wanneer de voet of juist de top van een heuvel verdwenen is in de mist versterkt dit de suggestie van hoogte.

bergen
In de bergen valt het niet altijd mee om je horizon goed te recht te krijgen, maar gelukkig konden hier de weerspiegelingen in de rivier daarvoor worden gebruikt. Fotograaf: Jaap Schelvis

Camera

Wanneer je in de bergen gaat fotograferen telt iedere kilo foto-apparatuur die je mee moet sjouwen. Stel dat je vanaf een bergtop de zonsopkomst wilt fotograferen en daarvoor in alle vroegte in het donker honderden meters omhoog moet klimmen over een lastig begaanbaar bergpad. Dan doe je dat natuurlijk liever met een lichte compacte uitrusting dan met een rugzak die zo zwaar is dat je mogelijk de top niet eens op tijd kunt bereiken. Maar ook wanneer je ‘gewoon’ een hele dag in de bergen wandelt en zowel landschapsfoto’s als macrofoto’s wilt maken kies je het liefst voor minder kilo’s dan de traditionele spiegelreflexcamera met een setje verschillende objectieven. Sommige moderne spiegelloze systeemcamera’s en bridgecamera’s bieden al vrijwel dezelfde kwaliteit in een veel compactere behuizing. Ga je echt extreem klimmen en wil je toch een camera mee dan zal je zelfs wellicht kiezen voor een hoogwaardige robuuste compactcamera of actioncam.

bergen
De vogelaars en paarden leiden je blik door het beeld naar de besneeuwde toppen van de Tiensjan-bergen. Fotograaf: Jaap Schelvis

Statief

Een degelijk stabiel statief is een belangrijk hulpmiddel voor geslaagde landschapsfoto’s. Niet alleen omdat je ook wel eens een langere sluitertijd wilt (of moet) gebruiken, maar ook omdat het je de mogelijkheid geeft om je beelduitsnede en compositie in alle rust te bepalen. Helaas geldt dat hoe minder pootdelen een statief heeft en hoe zwaarder het is de stabiliteit toeneemt. Toch draag je het liefst een zo compact en licht mogelijk statief mee naar boven. In de bergen valt de keuze dan al snel op een (duurder) carbon-statief. Daarbij kun je de stabiliteit nog aanzienlijk vergroten door de pootdelen niet helemaal uit te schuiven en vooral GEEN gebruik te maken van een eventuele middenzuil.

bergen
Het vrije uitzicht in de bergen biedt uitgelezen kansen voor panorama-foto’s zoals hier in de Kaukasus. Fotograaf: Jaap Schelvis

Behalve een driepootstatief is er uiteraard ook nog het eenpootstatief. Minder stabiliteit, maar beter dan niets. Wanneer je er voor kiest om zonder statief te werken kun je uiteraard baat hebben bij het gebruik van camera’s en objectieven die voorzien zijn van stabilisatie. Tot slot helpt het aanzienlijk om bewegingsonscherpte te voorkomen door je camera goed vast te houden met één hand onder de lens, enigszins wijdbeens stevig te gaan staan en af te drukken terwijl je rustig uitademt.

Filters

In het analoge fototijdperk was je in de bergen bijna verplicht om een UV-filter te gebruiken. Rolfilm is zo gevoelig voor ultraviolet licht dat je zonder zo’n filter sterk vertekende kleuren krijgt. De sensor van je digitale camera heeft hier gelukkig geen last van. Een UV-filter is hierdoor niet meer nodig en heeft dan ook hoogstens zin als bescherming van je frontlens. Bedenk wel dat veel goedkopere UV-filters de kwaliteit van je dure lenzen behoorlijk nadelig kunnen beïnvloeden.

Een polarisatiefilter kan goed van pas komen in de bergen, maar heeft zijn beperkingen wanneer je op grotere hoogte komt. Ook grijsverloopfilters zijn in de bergen slechts beperkt bruikbaar omdat je maar zelden een enigszins rechte horizon zult hebben. Gelukkig bieden digitale grijsverloopfilters een goed alternatief.

bergen
Rotsformaties van sterk geërodeerd zandsteen in het Boheems paradijs en min of meer toevallig wel een keer een rechte horizon zodat een grijsverloopfilter bruikbaar was. Fotograaf: Jaap Schelvis

Nabewerking

In de bergen zul je regelmatig last hebben van wat heiige omstandigheden doordat er zich vochtige lucht bevindt tussen jou en je onderwerp dat vaak kilometers verderop staat. Dit kan natuurlijk in je voordeel werken en de sfeer in de opname verhogen, maar minstens zo vaak zal het leiden tot een ongewenst verlies aan contrast en kleur in je landschapsfoto. Bij de nabewerking van je foto’s kun je zelf kiezen of en in welke mate je dit compenseert. De functie nevel toevoegen/verwijderen in lightroom is hiervoor bij uitstek geschikt. Gebruik je niet de abonnementsversie van Lightroom of Photoshop maar de standalone Lr dan kun je via dit omweggetje deze handige functie toch eenvoudig toevoegen.

bergen
Met de functie ‘Nevel verwijderen’ kies je zelf hoe helder je het landschap in de verte in beeld brengt. Fotograaf: Jaap Schelvis

Deel dit artikel


0
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *