HOME < PRAKTIJK < TUTORIALS
Tutorials

Handige macro tips #1: 4 manieren om je onderwerp te isoleren

In deze driedelige tutorialreeks geef ik een paar korte en eenvoudige recepten om je macrofoto’s nog mooier te maken. Geen lange lastige technische verhalen maar handige tips die je altijd kunt gebruiken. Dit eerste deel gaat over het isoleren van je onderwerp uit zijn omgeving en 4 manieren om dat voor elkaar te krijgen. Deel 2 gaat over 4 manieren om een mooie achtergrond te maken en in het laatste deel geef ik 4 compositie tips. Kortom, in drie delen totaal 16 tips voor je macrofotografie!

Handige macro tips #1: 4 manieren om je onderwerp te isoleren
Oranjetipje op eens iets anders dan een pinksterbloem, geïsoleerd uit zijn omgeving. Fotograaf: Johan van der Wielen

Macro, close-up of detail?

De titel is ‘handige macro tips’ maar de oplettende lezer zal merken dat veel foto’s helemaal geen macro zijn. Macro is officieel een technische term voor een 1:1 vergroting of groter. In eenvoudige taal betekent dat de grootte van het onderwerp precies even groot op de sensor terecht komt of groter. Een onderwerp van 1cm dat op de sensor ook 1cm beslaat is dus macro. Vergrotingen kleiner dan deze 1:1, denk aan een libel die beeldvullend wordt gebruikt, is eigenlijk geen macro maar wordt close-up genoemd. Toch kom je de term ‘macrofotografie’ ook tegen bij alle details die helemaal deze vergroting niet halen. Sterker nog, inmiddels lijkt de term macrofotografie – foutief – volledig ingeburgerd te zijn voor de manier van fotograferen van details. Om die reden heet deze reeks ‘macro tips’, ondanks dat het merendeel van de foto’s misschien helemaal geen macro is. De manier van fotograferen is namelijk niet anders…

Detail vs. landschap

Dit is een lastige discussie, wat is een landschap en wat is een detailfoto? Detailfoto? Ja, dat is – volgens mij – de verzameling van foto’s die allemaal een echt duidelijk onderwerp hebben. Denk aan en macrofoto, een vogelfoto, een dierfoto tot zelfs portretten. Op het moment dat je foto geen duidelijk onderwerp heeft ga je over op landschapsfotografie. Natuurlijk zijn er nog meer soorten want abstractie, patronen, etc. zijn natuurlijk geen landschappen. Maar even een snelle onderverdeling. En over die detailfoto’s, met een duidelijk onderwerp, gaat deze reeks met handige tips.

Een landschapsbeeld maar eigenlijk ook niet, de kievitsbloem is scherp en duidelijk onderwerp. Fotograaf: Johan van der Wielen

Positieve en negatieve ruimte

Een macrofoto is dus eigenlijk een soort detailfoto. Je hebt een duidelijk onderwerp en een omgeving. De ruimte die het onderwerp inneemt in de foto wordt de ‘positieve ruimte’ genoemd, de omgeving – de rest – de negatieve ruimte. Beetje rare benaming want juist die ruimte om je onderwerp is jouw speelruimte om de foto tot iets eigens te maken. Immers, het onderwerp is al mooi van zichzelf, dat is niet jouw verdienste. Het is juist wat je ermee doet, het spelen met de negatieve ruimte dus.

Een wolzwever in de vlucht, veel negatieve ruimte maakte de compositie dynamisch en spannend.

Zorg dat je onderwerp duidelijk naar voren komt

Omdat je met een onderwerp in een omgeving te maken hebt is het belangrijk dat je je onderwerp duidelijk naar voren laat komen. Hoe mooi de omgeving ook is, hoeveel jij als creatief fotograaf ook speelt met de negatieve ruimte, het moet niet zo zijn dat je achtergrond gaat concurreren met je onderwerp om de aandacht. Je moet als fotograaf dus ervoor zorgen dat je onderwerp duidelijk naar voren komt en niet vastgeplakt zit aan de achtergrond. Je wil je onderwerp als het ware isoleren.

4 manieren van isolatie

Isoleren wil zeggen dat je duidelijk onderscheid maakt tussen het belangrijkste deel van de foto, het onderwerp, en de omgeving of achtergrond. Waar moet de aandacht naartoe en waar niet. Voor het isoleren heb je als fotograaf vier manieren:

  • (on)scherpte
  • kleur
  • licht
  • combinatie

1. Scherpte isolatie

Een scherp onderwerp op een onscherp achtergrond zorgt voor duidelijkheid wat het onderwerp is. Immers, ons oog stelt ook altijd scherp op datgene wat we willen zien en zorgt dat de rest naar de achtergrond verdwijnt.

Alleen de meeldraadjes van de krokus zijn scherp maar daardoor wordt je aandacht er wel meteen door getrokken. Fotograaf: Johan van der Wielen

Overigens hoeft de scherpte zeker niet altijd aan de voorkant te liggen, het mag ook verder naar achteren zijn. Als er maar een duidelijk onderscheid is tussen scherp en onscherp. Wil je meer weten over werken met scherpte, onscherpte en scherptediepte. Lees dan nog ene keer mijn uitgebreide tutorial: Scherptediepte en macro bij voorjaarsbloeiers.

Dotterbloem gefotografeerd door andere dotterbloemen heen. De scherpte ligt ver naar achteren. Fotograaf: Johan van der Wielen

2. Kleur isolatie

Wanneer je onderwerp een afwijkende kleur heeft ten opzicht van de omgeving trekt dat ook de aandacht. Dan maakt het weinig uit wat de kleur van omgeving of onderwerp is, iets wat afwijkt van het grotere geheel trekt gewoon de aandacht. Hoe meer contrasterend de kleuren van omgeving en onderwerp zijn, hoe meer het onderwerp eruit springt. Denk aan rood op groen, etc.

Een rode klaproos tussen de blauwe korenbloemen, de kleur zorgt voor de aandacht. Fotograaf: Johan van der Wielen

3. Licht/donker isolatie

Ons oog trekt altijd naar licht delen in een foto. Wanneer je onderwerp lichter is dan de omgeving heb je meteen de volle aandacht. Laat wat licht vallen op je onderwerp en onderbelicht je foto, dan zul je merken dat je onderwerp los komt van de achtergrond.

Zo fotograferen niet veel een bloem, van achteren. Maar het tegenlicht schijnt zo mooi door de blaadjes dat je een perfecte isolatie krijgt als je de foto wat onderbelicht. Fotograaf: Johan van der Wielen

Natuurlijk kan het ook omgekeerd. Een donker onderwerp op een licht omgeving. Denk aan een silhouet.

Een silhouet van een bosanemoon in het grote bos. Fotograaf: Johan van der Wielen

4. Combinatie

De drie methoden van isolatie, scherpte / kleur / licht staan niet op zichzelf. Het is niet zo dat je per se één moet kiezen. Vaak werken ze in combinatie en sterker nog… hoe meer je combineert hoe sterker het isolatie effect.

Alle isolatietips gecombineerd: kleur, scherpte en licht/donker. Fotograaf: Johan van der Wielen

Volgende week ga ik verder met 4 manieren voor een mooie achtergrond en in het laatste deel geef ik handige 4 compositie tips voor macrofotografie.

Deel dit artikel


13
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Rob Woldendorp op 29 april 2020 om 16:10

    Hallo Johan, hoe heb je die wolzwever zo scherp gekregen? Mijn autofocussysteem krijgt dat niet voor elkaar. Heb je daar een tip voor?

    Groeten,
    Rob

    1. Heb je mijn webinar via Natuurfotografie.nl niet gevolgd? Daarin heb ik het hele proces beschreven….

      tipje van de sluier: manual focus want de AF trekt dat echt niet. Verder telelens en geen macro.

  2. Door harry viel op 29 april 2020 om 12:18

    Johan

    Gebruik je een marco lens zo ja welke. Ik het te doen met marco ringen.

    Mooie en duidelijke voorbeelden.

    1. Hoi Harry, jazeker gebruik ik macrolenzen (meervoud zelfs) maar veel werk ik ook met telelens. Zo zijn alleen de foto’s van oranjetipje en krokus gemaakt met macrolens… de rest met tele.

  3. Door Frank op 29 april 2020 om 11:52

    Interessant en erg mooie foto’s! Ik vermoed dat sommige foto’s ook nog enige nabewerking hebben om het effect te versterken? Zou je ook iets kunnen uitleggen hoe bijv foto 2 en 4 zijn bewerkt?

    1. Ik krijg vaak de vraag over nabewerking. Ergens krijg ik het gevoel dat men vermoed dat bepaalde zaken nou eenmaal alleen met de computer mogelijk zijn. In mijn geval is dat niet waar. Ik doe aan nabewerking maar eigenlijk nooit meer dan een beetje contrast, kleur, rechtzetten, sensor spots, etc. Weinig spannends eigenlijk. De truc bij #2 is het gebruik van een grijsverloop filter en bij #4 is het vooral een kwestie van wat overbelichten. Niet meer.

  4. Door Ad van Eekelen op 29 april 2020 om 10:39

    Super bedankt Johan voor de tips, uit de voorbeelden heb ik weer nieuwe ideeën kunnen putten.

    1. fijn te horen en veel succes!

  5. Door Peggy op 28 april 2020 om 21:01

    Heel handige tips. Deze sla ik op. Dankjewel.

  6. Door Huub Verbeek op 27 april 2020 om 09:34

    Wat een goede tutorial, Johan. Top.! Belangrijke tips.

  7. Door Sharida Bhageloe op 27 april 2020 om 07:59

    Dank u wel voor de tips, ga er mee aan de slag, heel duidelijk uitgelegd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *