HOME < PRAKTIJK < TUTORIALS
Tutorials

Handige macro tips #3: 4 gouden compositietips

In deze driedelige tutorialreeks geef ik een paar korte en eenvoudige recepten om je macrofoto’s nog mooier te maken. Geen lange lastige technische verhalen maar handige tips die je altijd kunt gebruiken. Het eerste deel ging over het isoleren van je onderwerp uit zijn omgeving en 4 manieren om dat voor elkaar te krijgen. Deel 2 ging verder met 4 manieren om een mooie achtergrond te maken en in dit laatste deel geef ik 4 gouden compositie tips. Kortom, in drie delen totaal 12 tips voor je macrofotografie!

Handige macro tips #3: 4 gouden compositietips
Compositie gaat over de plaatsing van je beeldelementen in de ruimte. Fotograaf: Johan van der Wielen

Ging deel 1 over het onderwerp van de foto en deel 2 over de omgeving, de achtergrond, in dit laatste deel met korte handige macrotips ga ik het hebben over hoe onderwerp en omgeving samenhangen. Hoe en waar plaats je verschillende elementen in het beeld. Hoe speel met je met het oog van de kijker. Hoe maak je je foto spannend oftewel, hoe maak je van een ‘foto van een mooi onderwerp’… ‘een mooie foto’.

Macro, close-up of detail?

De oplettende lezer zal merken dat veel foto’s eigenlijk helemaal geen ‘macro’ zijn maar close-up of details. Daarover heb ik in deel 1 een korte uitleg geschreven

Wat is compositie

Compositie is, volgens de definitie, het ordenen en plaatsen van beeldelementen volgens een bepaalde strategie. Bij beeldelementen denken we natuurlijk aan het onderwerp en eventuele andere elementen in je beeld. Maar ook de lege ruimte in de achtergrond is een beeldelement. Nou zijn er vele ‘strategieën’, veel soorten composities en veel ‘regels’. Geen van deze regels is dé waarheid en ik ga ze ook niet allemaal behandelen. In deze korte tutorial geef ik je een paar korte handreikingen. Dus zeker niet compleet maar wel een mooie start om mee aan de slag te gaan.

Compositie is de plaatsing van je elementen in de ruimte. Fotograaf: Johan van der Wielen

1. Laat ruimte over

In mijn ogen dé valkuil van veel macrofotografen is het veel te krap kaderen. Ik kan dichterbij dus ik moet dichterbij. Waak jezelf daarvoor. Bedenk dat het onderwerp al mooi is van zichzelf, dat is niet jouw verdienste. Een krap gekaderd beeld laat de schoonheid van het onderwerp zien, niet de schoonheid van de foto. Jouw ‘eigenheid’ van het beeld ligt in de omgeving en de achtergrond. Een ruim gekaderd beeld is vaak veel spannender en dynamischer dan een krap gekaderd beeld. Heb je hier moeite mee? Laat dan je macrolens eens thuis en ga op pad met een telelens. Dan kun je niet krap kaderen en dwing je jezelf te oefenen met het overlaten van ruimte.

Klein Geaderd Witje, krap gekaderd. Mooi voor een insectenboek met alle details maar weinig spannende foto. Fotograaf: Johan van der Wielen
Veel ruimer gekaderd met meer omgeving en achtergrond. Je ziet nu echt de leefwereld, veel spannender! Fotograaf: Johan van der Wielen
Nog ruimte gekaderd, meer achtergrond en omgeving en misschien nog wel spannender. Fotograaf: Johan van der Wielen

2. Gebruik de gulden snede (of andere ordening)

De gulden snede is één van de vele manieren om je beeldelementen te ordenen in het beeld. In praktijk wordt vaak gewerkt met de ‘regel van derden‘ (erg vergelijkbaar) waarbij je gebruik maakt van de zogenaamde 1/3 punten in een beeld. 1/3 punten zijn de snijpunten van de vier lijnen op 1/2 en 2/3 horizontaal en verticaal. Die snijpunten zijn punten waar ons oog als vanzelf naartoe trekt en naar gaat kijken. Als je daar iets laat gebeuren is een foto meteen veel spannender. Tweede voordeel is dat je meteen ruimte overlaat (zie tip 1).

Bloem perfect in het midden, best saai eigenlijk. Fotograaf: Johan van der Wielen
Bloem in één van de snijpunten van de regel van derden. De lijnen zijn de 1/3 en 2/3 lijnen. Fotograaf: Johan van der Wielen
Zelfde beeld maar nu zonder de hulplijnen. Veel spannender dan het eerste beeld. Fotograaf: Johan van der Wielen

3. Maak gebruik van lijnen

Lijnen leiden de kijker door het beeld heen. Wil je graag dat je kijker bepaalde elementen in het beeld ziet op prettige wijze dan kan je lijnen aanbrengen waarmee de kijker van het ene punt naar het andere wordt geleid. Lijnen hoeven overigens niet fysiek te zijn. De meeste onderwerpen ‘kijken’ namelijk zelf ergens heen. Jouw kijker zal eigenlijk altijd die ‘kijklijn’ volgen. Zet je onderwerp dan ook op het gulden snede punt (tip 2) dat hij de vrije ruimte inkijkt (tip 1).

De lijn van de stengel brengt je via de vlinder bij de bloem. Ook de kijkrichting van de vlinder is naar de bloem. Fotograaf: Johan van der Wielen
Beide anemomen kijken met hun koppie het beeld uit… de foto voelt krap aan daardoor. Fotograaf: Johan van der Wielen
Deze bosanemoon kijkt de lege ruimte in waardoor de ruimte bij de foto betrokken wordt, maakt de foto spannend. Fotograaf: Johan van der Wielen

4. Maak gebruik van herhaling in de achtergrond

In veel macrofoto’s is de omgeving, de achtergrond, een volledig ondersteunend element aan het onderwerp. Vaak zie ik scherpe onderwerpen op een volledig onscherpe achtergrond, beide hebben dan niets met elkaar te maken. Dat is zonde. Juist door in de achtergrond je onderwerp – onscherp – te herhalen vertel je als fotograaf een verhaal. Namelijk dat je onderwerp onderdeel is van een groter geheel. De achtergrond wordt dan een spannend compositie element in plaats van alleen maar een decor voor je onderwerp. Hou echter rekening met alle tips van deel 1 (isolatie) en deel 2 (achtergrond). Dan blijft de achtergrond ondersteunend  en gaat niet alsnog concurreren.

Eén bloem os scherp (het onderwerp) maar door nog een tweede in de achtergrond mee te nemen in de onscherpte wordt het een geheel. Fotograaf: Johan van der Wielen

Hiermee eindigt deze serie van korte handige macro tips over voorgrond, achtergrond en de compositie van beiden. Natuurlijk zijn geen van de tips ‘de waarheid’ en natuurlijk hoef je ook lang niet alles tegelijk toe te passen. Op iedere ‘regel’ zijn uitzonderingen. Zie het daarom als handreikingen die je toe kunt passen en waarmee je naar hartenlust kunt experimenteren. Veel succes en laat ons je resultaten zien op de social media met #NFHOEDAN

Deel dit artikel


24
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Téjo NP Ligtvoet op 20 mei 2020 om 21:30

    Voor mij méér dan een handreiking……….het is voor mij een groot leerproces geweest. Ik heb ook het gevoel dat je moet -durven- iets te doen.
    Ga ik zeker proberen in de praktijk te brengen.

    Bedankt voor deze lessen, veel van opgestoken.

    Mvg Téjo.

    1. Beste TéJo, dank je wel voor je fijne bericht en heel veel succes! Gewoon proberen, experimenteren en kijken wat de mogelijkheden zijn. Groet Johan

  2. Door Sietsanne op 17 mei 2020 om 13:46

    Wat een leuke reeks om te lezen.
    Simpel, duidelijk en verhelderend!
    Vooral de info over die ruimte om je onderwerp heen is een opfrisser.

    Dank je!
    Groet, Sietsanne

    1. Dank je wel en fijn dat je ermee aan de slag kunt!

  3. Door Agnes op 13 mei 2020 om 15:55

    Hallo Johan, ik denk dat ik dus nu een beetje old school ben. 😉
    Zal aan m’n leeftijd liggen. 😊
    Heel erg bedankt voor je antwoord, ik ben weer een stuk wijzer geworden.
    Groetjes van Agnes

    1. haha… nee hoor, geen probleem. Sterker nog, n.a.v. je opmerking heb ik in alle drie de tutorials er nog speciaal een paragraafje over opgenomen 😉

    2. Door Agnes op 19 mei 2020 om 20:21

      Hallo Johan, bedankt voor je reactie.
      Ik zit hier lekker te blozen.

      Knuffel van Agnes

      1. Haha, dat hoeft niet. Juist jouw reactie deed mij beseffen dat ik het nog duidelijker op moest schrijven 😉

  4. Door Christine Waerenburgh op 13 mei 2020 om 09:09

    schitterend onderwerp en heel duidelijk behandeld.
    Er is veel uit te leren.
    dankjewel

  5. mooie tips, foto met onscherpe onderwerpen ga ik eens proberen.

  6. Door Agnes op 12 mei 2020 om 17:05

    Bij dit artikel heb ik een vraag:
    In de cursus fotografie die ik gevolgd heb en in de meeste boeken over macrofotografie staat een hele makkelijke vuistregel.
    De maat voor een object in macrofotografie is de maat van je sensor.
    Nu zie ik hier verschillende foto’s die die maat van een sensor van de gemiddelde spiegelreflexcamera overstijgt.
    B.v. de bosanemoon even als de schaakbord bloem, van beide bloemen ken ik de maat en in deze beide foto’s zie ik dat die de maat van een sensor duidelijk overschrijden.
    Dus ik schaar die foto’s onder de naam detailfoto’s ook al zie ik geen echt detail. 😉
    Maar nu mijn vraag: Hoezo is dat dan ook macro?
    Want als ik de foto zie van de drie foto’s waar die gele bloem (Dotterbloem?)op staat, dan zie ik wel degelijk een macrofoto. Alles in de bloem is goed te zien en geeft een duidelijk inkijkje in de details, dat waar macrofotografie juist zo goed voor is. Klein maar fijn zogezegd.

    Dus neem me niet kwalijk dat ik dit vraag, maar ik wil dat gewoon weten, ik leer er altijd nog graag bij.

    Groetjes van Agnes

    1. Beste Agnes, als je ook deel 1 leest zie je dit probleem precies beschreven. Macro is officieel een technische term voor een 1:1 vergroting maar als je tegenwoordig op ‘macro’ zou zoeken zie je 95% van de beelden die geen macro zijn maar ‘close-up’ (dat is de officiële term). Blijkbaar heeft de term een verschuiving in definitie meegemaakt van technisch naar een ‘manier van fotograferen’. Dus ja, je hebt officieel gelijk dat ik de term hier foutief gebruik maar… als ik het tutorials close-up fotografie had genoemd hadden veel minder mensen gesnapt wat ik had bedoeld. Ik ga dus mee met de grote massa in dit geval. Een paar mensen vallen hierover of (zoals jij) merken het op. Heel goed!

      groet Johan

  7. Door Matthijs Zwanziger op 11 mei 2020 om 23:20

    Weer wat bijgeleerd. Ga ik zeker toepassen in de praktijk.
    Dank je wel Johan.

    Groetjes, Matthijs

  8. Door Matthijs Zwanziger op 11 mei 2020 om 23:18

    Weer wat bijgeleerd. Dank je wel Johan.

    Groetjes, Matthijs

  9. Door Stefaan op 11 mei 2020 om 14:21

    Dank je wel Johan voor deze beknopte-en-toch-rijke reeks!!
    Klein foutje bij deze laatste reeks: de lijnen staan op 1/3 en 2/3 en niet of 1/2 en 2/3… (fout in de tekst + bij een foto). Lijnen op 1/2 leiden je naar het mooie saaie midden 😉
    Groeten,
    Stefaan

    1. Hé wat goed, dank je wel voor je opmerkzaamheid! Ik ga het meteen verbeteren!!

  10. Dank je wel Johan voor je tips, het duidelijke verhaal en je prachtige foto’s die je er als voorbeeld bij geplaatst hebt.
    Je foto’s met het mooie licht zijn helemaal de foto’s die ik zelf ook heel graag zou willen maken. Ik moet toegeven dat ik dan ook best een beetje “jaloers” ben op die foto’s 😊.

    Groetjes,
    Annette

    1. Beste Annette, dank je wel voor je bericht en compliment. Gewoon lekker door experimenteren en oefenen. Komt vanzelf…

      1. Weer helemaal toppie. Goed en duidelijk verhaal.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *