HOME < INSPIRATIE < COLUMN
Column

Het ‘perfecte’ plaatje

De afgelopen maanden heb ik met een schuin oog het programma ‘Het Perfecte Plaatje’ gevolgd. Met een schuin oog omdat ik nu eenmaal niet zo’n tv-kijker ben en bij lange pauzes voor reclames al helemaal afhaak. Toch waren er een aantal opdrachten waar ik als boswachter/natuurfotograaf met meer dan gemiddelde aandacht naar heb gekeken. Zo kregen de kandidaten opdracht om foto’s te maken van militairen in actie, voorbijrazende voertuigen in de natuur en landschapsopnamen op Texel.

Verbijsterend mooie beelden werden afgewisseld met onthutsende resultaten. Maar waar zit dan het verschil tussen die twee voor een boswachter die graag met zijn camera op pad gaat?

Het ‘perfecte’ plaatje
Van het donker uitzien naar het licht (herkent u de BN-er?) Fotograaf: Mark Kras

Een doel voor ogen

Voor mijn werk maak ik veel gebruik van beelden. Immers, een foto zegt vaak meer dan duizend woorden. Zelfs een eenvoudige wandeling langs de oprijlaan van ons kantoor kan reden zijn om even door de knieën te gaan en met mijn telefoon een beeld te schieten. Zo liep ik onlangs met het plan in mijn hoofd te schrijven over stinzenplanten. Een jaar geleden schreef ik voor Natuurfotogafie.nl hier al over en ook dit jaar broeide het verlangen om de eerste sneeuwklokjes in het Haagse Bos te zien ontluiken.

Sneeuwklokjes doen hun naam eer aan. Fotograaf: Mark Kras

Vorig jaar was een bijzonder hectisch jaar. In maart deed Corona haar intrede. We gingen in lockdown. In de daaropvolgende maanden ontdekte Nederlanders hoe belangrijk de natuur is voor hun gezondheid en welzijn en hopelijk hoe mooi die natuur in hun eigen land eigenlijk wel niet is. In de nazomer en herfst versoepelde de maatregelen om vervolgens in de winter plots weer aangescherpte worden om een tweede golf het hoofd te bieden.

Nu was het een stuk onaangenamer buiten en de blokjes om werden een stuk korter. In de natuurgebieden die ik bezocht was het te merken. Het werd er minder druk en ook de hoeveelheid zwerfafval en dumpingen van allerhande huisraad nam gelukkig wat af. (Wordt het niet eens tijd voor een campagne: ‘Met het zelfde gemak neemt u uw verpakking weer mee naar huis!’?) Maar ook in mijn omgeving voel ik dat de maatregelen knellen. En nu de avondklok is ingesteld is er bij mij een groeiend verlangen naar de lente.

Sporen van corona in de natuur. Fotograaf: Mark kras

Het begin van de prille lente ervaar ik op twee manieren. De eenden in de vijvers van het Haagse Bos raken meer en meer op kleur en beginnen voorzichtig te baltsen én de eerste grijsgroene kopjes van de sneeuwklokjes werken zich door het bruine bladerdek van de afgelopen herfst en winter heen. Er wordt gewerkt aan nieuw leven.
En als ik de foto goed maak dan vertelt het beeld van de grijsgroene puntjes een verhaal. Een verhaal van hoop. Een verhaal van licht aan het eind van de coronatunnel.

De eerste lentetekens werken zich een weg omhoog. Fotograaf: Mark kras

Diepgang

Soms ben ik op pad met een zware tas vol tele-, macro- en groothoeklenzen. Op zoek naar een plaatje. Vaak is het op afspraak. Zullen we naar die vogelhut gaan of naar die polder? Soms is het zelfs naar aanleiding van een waarneming van een zeldzame vogel. Het gekke van dat soort uitstapjes is dat ik zelden met goede foto’s terugkom. Vaak zijn het niet meer dan bewijsplaatjes waarbij je tussen de pixels een vogel ontwaart of het zijn standaardbeelden van een vogel op paal, in een weiland of op een vlakte. En hoe bijzonder mooi of spectaculair de vogel ook is er ontbreekt iets. Er ontbreekt een doel, er ontbreekt een verhaal.

Smelleken op de Maasvlakte – Wat zegt deze foto als je niet weet dat een smelleken een zeldzame trekvogel is die met name in het najaar langs de Nederlandse kust aangetroffen wordt. Fotograaf: Mark Kras

Spectaculaire droefenis

Bij ‘Perfecte Plaatje’ zag ik hetzelfde gebeuren. De opdracht met de voorbijrazende voertuigen leverde spectaculaire tv op maar nauwelijks aantrekkelijke beelden. Een motor met opspattend water kan er gaaf uitzien maar wat vertelt het over de berijder, zijn omgeving of het doel waarom hij op pad is. De opdracht met de militairen had datzelfde risico. Op zoek naar spektakel raakt het verhaal op de achtergrond. De winnaar van die opdracht ontsnapte aan die valkuil en het beeld vertelde werkelijk een prachtig verhaal.
Alle stukjes werkten mee aan het verhaal; enerzijds de technische kant: camerastandpunt, lichtinval, scherptediepte, contrast anderzijds het onderwerp; de militairen, wapens, de kleur of misschien juist het zwart-wit kleding, stof, hout, gebouw.

Op Texel gebeurde hetzelfde in twee opdrachten over landschappen. Een was een landschap met een gebodypaint model. Dit leidde tot nietszeggend zoekplaatje naar een kunstig beschilderd model . De andere opdracht ging over de grens tussen land en zee. Dit leidde, in tegenstelling tot de Waar is Wally foto’s, tot het spectaculaire verhaal van de aanstaande ontbering van een opkomende storm.

  1. Zand in beweging is de motor achter de soortenrijkdom van de Hollandse Duinen. Maar hoe breng je dat in beeld? Fotograaf: Mark Kras

Is het natuur of fotografie?

Bij natuurfotografie valt me regelmatig op hoe we in diezelfde val trappen. Alles klopt technisch en toch is het beeld maar heel kort interessant. Meestal omdat het verhaal ontbreekt of nog vaker omdat het verhaal al zo veel verteld is. Ik heb het sterk met té gelikte beelden van vossen, van roofvogels en van ijsvogels (las u ook té ‘gelikete’?). De verhalen kloppen niet omdat ze niet over natuur gaan maar over (gemanipuleerde natuur) fotografie.

En als boswachter zou ik zo graag zien dat een natuurfotograaf zich ook in zijn onderwerp verdiept. Hoe zit het met de levenscyclus van je onderwerp. Wat bedreigt hem? Waar heeft hij voordeel van? Waarom is hij hier? Het zijn maar een paar vragen die opkomen. Vragen die gaan over je onderwerp en niet over je camera. Alleen dan kun je komen tot beelden die een goed verhaal vertellen. En in mijn ogen kom je dan pas echt tot het perfecte plaatje.

Zou deze foto voldoende het verhaal vertellen van een rietsoort die in de winter veganist is en in de zomer carnivoor? Fotograaf: Mark Kras

Deel dit artikel


8
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Marianne Hofstra op 3 maart 2021 om 11:31

    Mooi artikel, maar de tekst bij de laatste foto verwarde mij enigszins. Een RIETSOORT die in het ene jaargetijde veganist is en in het andere carnivoor?? Heeft autocorrect weer eens eigenwijs gedaan? Ik neem aan dat er rietGORS moet staan 😉.

    1. Door Mark Kras op 3 maart 2021 om 11:40

      Dank voor uw reactie. Nee er is geen autocorrect foutje in geslopen. de Baardman op de foto is een soort die in het riet leeft en dus een rietsoort is. Net zoals de rietgors en de rietzanger, maar ook de kleine karekiet en de snor. 🙂

  2. Door Kees Rosenbrand op 3 maart 2021 om 09:42

    Goed artikel mark.
    inderdaad wat maakt natuur fotografie bijzonder .
    Dat is lang niet altijd het perfecte plaatje .
    Neem het voorbeeld ijsvogel ,De soort is al in wel duizend poses perfect gefotografeerd maar een ijsvogel op afstand foeragerend boven een wak ! dat is een verhaal .
    Mijn foto’s zijn vaak moment foto’s , En ook niet altijd perfect maar het verhaal er achter is vaak wat de foto maakt .
    Deze vormen vaak de mooie herinneringen aan mijn foto struintochten en vind ze vaak voor mij zelf mooier dan mijn meeste perfecte B.V vogel foto’s .
    Ook het zwaar bewerken van foto’s om deze perfect te krijgen is niet mijn stijl ,Vind het ook echt een kunstvorm naast fotografie waar ik wel van kan genieten maar nogmaals ik persoonlijk ambieer het niet.
    Hou meer van fotografie op zich en om daar bij dan ook echt het meest haalbare uit de camera te halen met een lichte na bewerking .
    Maar ieder zijn hobby zeg maar .
    vr gr Kees .

  3. Door Egon Kraak op 2 maart 2021 om 14:42

    Is het natuur of fotografie? Waar ging het nu ook alweer om, wat was het onderwerp?
    Pas maar op, Mark, voor je het weet wordt er hier in zowel groene zomerkleuren als gele herfstkleuren geërgerd!
    Niks van aantrekken, doe ik ook niet. Alle modieuze flauwekul waait vanzelf over maar natuur blijft 😉

  4. De boswachter Mark ziet graag dat de natuurfotograaf zich in het onderwerp verdiept. Mooi statement. Als natuurfotograaf was mijn biologiekennis beperkt. Het afgelopen jaar heb ik mijn kennis van bomen, planten en vogels vergroot en waar ik echt stappen heb gemaakt zijn paddenstoelen. Herkennen, determineren en vooral bijzondere exemplaren vinden is ontzettend leuk geworden. En dan blijkt dat mijn foto’s veel beter zijn geworden door de opgedane kennis. Ik weet niet altijd of ik daarmee een verhaal vertel, maar het daagt alleen maar meer uit om een nog mooier plaatje te maken. Zo’n artikel als dit draagt daar weer aan bij. Thanks Mark.

  5. Het tv-programma Het Perfecte Plaatje is entertainment, bedoeld voor ontspanning en plezier. Soms levert dat toch een foto met diepere betekenis op. Ik kijk er ook zo naar. Een (snelle) shoot met roofvogels zie ik bijvoorbeeld niet als natuurfotografie. Er is weinig interesse voor het onderwerp, het draait alleen om het (geforceerde) resultaat. Ik geloof zeker dat meer kennis tot betere foto’s leidt. Het verschilt denk ik met welke intentie je foto’s van de natuur maakt. Het talent om een aansprekende foto met verhaal (zonder dat er uitleg bij nodig is) te maken zie ik een beetje als de holy grail en dat is lang niet iedere fotograaf gegeven. Neemt niet weg dat meer aandacht en beter observeren, naast meer respect voor je onderwerp en betere foto’s voor mij ook tot meer plezier leidt.

  6. Door Ellen Keizer op 28 februari 2021 om 10:13

    Mooi artikel Mark en ik begrijp je standpunt. De mooiste foto’s die ik heb gemaakt zijn de onverwachte gebeurtenissen, het wow-gevoel maakt voor mij het mooiste plaatje. Té perfect hou ik niet van. En natuur met rust laten is ook belangrijk.

  7. Door Roos Cox-Verstappen op 28 februari 2021 om 08:07

    Ik hou van foto’s maken in en van de natuur. Ik kan wel een foto bijsnijden of uitvergroten maar zal nóóit een foto bewerken qua licht en/of kleur omdat het dan voor mij geen natuur(lijke) foto is. Ik vind dat je de natuur niet mooier kunt maken dan die al is…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *