HOME < PRAKTIJK < MAKING OF
making-of

Hoe fotografeer je een boerenzwaluw in de vlucht?

Vogels in de vlucht fotograferen is lastig. Het werkt het beste als de vogel langs vliegt en je met de camera mee kunt trekken. Maar wat nu als je ze recht van voren wilt fotograferen, en dan bij voorkeur een kleine, snelle soort als de boerenzwaluw? Dan wordt de scherpte een kwestie van millimeters en is de timing cruciaal. Dat vereist speciale technieken.

boerenzwaluw
Vliegende boerenzwaluw verlaat stal door houten raam met in de achtergrond een nest. Fotograaf: Paul van Hoof

Infrarood als oplossing?

In een poging dit voor elkaar te krijgen ben ik tien jaar geleden al eens begonnen om mijn geijkte vleermuis-in-vlucht-techniek met een infra-rood (IR) straaltje toe te passen op boerenzwaluwen. Dat viel best tegen. Werken in daglicht met deze techniek is heel wat anders dan in het donker.

Boerenzwaluw
Een vroege poging om een vliegende zwaluw te fotograferen. Fotograaf: Paul van Hoof

Het komt er op neer dat de foto gemaakt wordt als het straaltje wordt onderbroken. Als je dat straaltje rechtstreeks op de flitser aansluit is er geen vertraging. Maar dan moet wel de sluiter van de camera al open staan (met een zeer lange sluitertijd) vóórdat de flitser afgaat en de foto wordt gemaakt. Dat werkt prima in het donker, maar niet met daglicht. Dan heb je een korte sluitertijd nodig. Dus heb ik het IR- straaltje direct op de camera aangesloten. Dat levert een probleem als gevolg van de vertraging. Het gaat ‘maar’ om 40-60 milliseconde, dat lijkt niks, maar in die tijd legt een vogel als een boerenzwaluw tientallen centimeters af. Genoeg om het scherpstelpunt totaal onvoorspelbaar te maken.
De belichting van de snel vliegende zwaluw moet noodzakelijkerwijs met flitsers. De belichtingstijd door flitsers, mits goed ingesteld, is veel korter dan de snelste sluitertijd van je camera.

Frankrijk

Jaren later kwam ik in Frankrijk een situatie tegen waar ik mijn kans rook. Een oude schuur waarin boerenzwaluwen nestelden. Beter nog, ze vlogen in en uit door een klein raampje. Dat maakte ze voorspelbaar. Ik heb een infra-rood straaltje gemonteerd aan de binnenkant van het raam, met een lange kabel gekoppeld aan de camera die buiten stond. Vervolgens ben ik gaan testen waar het scherpstelpunt vanwege de vertraging ongeveer zou liggen. Daarna heb ik de belichting afgesteld. Twee flitsers monteerde ik op lange stokken aan de buitenzijde en stelde ik in op laag vermogen. Die moesten het raam en de zwaluw gaan belichten. Binnen kwam er nog eentje voor wat tegenlicht.

boerenzwaluw
De opstelling stond zo dat de zwaluwen er geen last van hadden bij het in- en uitvliegen van de schuur. Fotograaf: Paul van Hoof

Toen was het de beurt aan de zwaluwen. Die bleken ongehinderd heen en weer te vliegen. Ze leken geen last te hebben van de flitsers, ze keken immers al tegen de zon in.
Na enkele pogingen bleek de houding en positie van de zwaluwen sterk te variëren. Ook de scherpstelling verdiende nog wat fine-tuning.

boerenzwaluw
De zwaluw mooi belicht, maar de achtergrond wel erg donker. Fotograaf: Paul van Hoof

Tenslotte vond ik het geheel erg donker, het leek wel nacht. Ik had de compositie zo gekozen dat er een nestje in de schuur in beeld zou komen, maar dat was nu vrijwel onzichtbaar. Om dat op te lossen heb ik nog een extra flitser in de schuur geplaatst die de ruimte binnen zou uitlichten. Nu was alles gereed en kon ik naast de camera gaan zitten met een biertje in afwachting van die ene passage waarin alles zou kloppen.

Boerenzwaluw
Ondanks dat de zwaluwen geregeld net naast het IR-straaltje passeerden werden de inspanning en het wachten uiteindelijk beloond en vloog een zwaluw in de perfecte houding door het raampje. Fotograaf: Paul van Hoof

Meer lezen over natuurfotografie op een hoger niveau? In het praktijkboek Natuurfotografie NXT LVL vind je naast dit artikel nog meer dan 70 voorbeelden van een Making of door topfotografen. Verkrijgbaar in de boekhandel en natuurlijk in onze webshop.

Deel dit artikel


3
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Bedankt voor de reacties Peter en Andius! En Andius, succes met experimenteren.

  2. Door peter wijn op 27 augustus 2018 om 11:37

    indrukwekkend Paul
    compliment

  3. Erg leuk verhaal, dat mooi inzicht geeft in alle uitdagingen, die komen kijken bij het werken met triggers. Dat het gelukt is geeft hoop voor mijn eigen experimenten.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *