HOME < PRAKTIJK < TUTORIALS
tutorials

Hoe fotografeer je rupsen?

Bij het maken van ‘actiefoto’s’ van rupsen heb je als fotograaf niet veel keuze, want eigenlijk doen ze maar twee dingen, namelijk eten tot ze niet meer in hun jasje passen, en vervolgens vervellen.

Hoe fotografeer je rupsen?
Rups van de Wolfsmelkpijlstaart etend van de waardplant.
Delen

Eten, eten en nog eens eten

De eerste maaltijd van een rups is soms de eigen eierschaal, soms een broertje of zusje, maar meestal gewoon de waardplant waarop de vlinder haar eitjes had afgezet. Die vraatzucht biedt het beste aanknopingspunt om rupsen te vinden in het veld: al zijn ze klein, en bovendien vaak uitstekend gecamoufleerd, ze verraden hun aanwezigheid door de vraatsporen die ze achterlaten.

Wanneer je eenmaal een rups hebt gevonden, zul je al snel ontdekken dat ze heel wat beweeglijker zijn dan je zou denken. Of ze kruipen van het ene blaadje naar het andere, of ze zijn druk aan het eten, waarbij ze zich continu verplaatsen of tenminste hun kop bewegen. Even rustig een statief opzetten om een leuke compositie te bepalen is er meestal niet bij. Een (macro-)flitser kan dan uitkomst bieden.

De beweeglijke rups van de gevlamde vlinder  (Endromis versicolora) gefotografeerd met behulp van een ringflitser.
De beweeglijke rups van de gevlamde vlinder (Endromis versicolora) gefotografeerd met behulp van een ringflitser.

Vervellen en kweken

De schaarse momenten dat een rups langere tijd stilzit zijn vooral kort voor en na een vervelling, en vlak voor de verpopping. In die situaties is het wel mogelijk om zonder flitslicht te werken. Soms heb je geluk en tref je een rups precies op zo’n moment aan in het veld, maar je kunt je fotokansen natuurlijk fors verruimen door een rups mee naar huis te nemen. Daar kun je hem dan een tijdje bekijken en in alle rust fotograferen.

Deze rups van een ligusterpijlstaart was net verveld (het afgestroopte huidje is zichtbaar) en zat daarom lang stil. Hierdoor kon zonder flits een foto worden gemaakt met f/16 bij 1/8s.
Deze rups van een ligusterpijlstaart was net verveld (het afgestroopte huidje is zichtbaar) en zat daarom lang stil. Hierdoor kon zonder flits een foto worden gemaakt met f/16 bij 1/8s.

Opkweken tot vlinder is uiteraard ook een mogelijkheid en biedt je de gelegenheid om een groter deel van de levenscyclus vast te leggen. Praktische aanwijzingen voor het kweken zijn te vinden op het internet, bijvoorbeeld op Vlindernet, waar ook vermeld staat welke soorten wettelijk beschermd zijn en dus niet mee naar huis mogen. Sommigen vinden het onethisch om voor een foto een dier uit zijn natuurlijke omgeving weg te halen. Anderen zien het juist als een leerzame verdieping, met als bonus de extra fotografische mogelijkheden.

Rupsje Nooitgenoeg

Kleine rupsjes worden groot en sommige soorten bereiken respectabele afmetingen van tegen de 10 centimeter. Dan wordt het interessant om eens een keer niet de hele rups van opzij in de lengte in beeld te brengen, maar bijvoorbeeld een kopportretje of ander detail te fotograferen.

Oog in oog met de Ringelrups. De 'oogvlekken' zijn nep, de eigenlijke oogjes zijn de acht  veel kleinere glimmende bolletjes helemaal aan de zijkant van de kop.
Oog in oog met de Ringelrups. De ‘oogvlekken’ zijn nep, de eigenlijke oogjes zijn de veel kleinere glimmende bolletjes links en rechts van de monddelen.

Rupsen en bastaardrupsen

Er zijn nog meer dieren die soms sprekend op de larven van (nacht-)vlinders lijken, maar die dat niet zijn. Zo heb je bijvoorbeeld de larven van bladwespen. Die worden ook wel bastaardrupsen genoemd. Meestal kun je ze wel herkennen doordat ze meer dan vier paar buikpoten hebben. Voor de natuurfotografie maakt het natuurlijk niet uit in welk dier de ‘rups’ uiteindelijk zal veranderen, maar je zal niet de eerste zijn die probeert een rups te determineren om er pas na geruime tijd achter te komen dat je hem niet zult vinden in vlinderboeken of op vlinderwebsites.


cover macrofotografie praktijkboek
Meer lezen over macrofotografie?

Koop ons Praktijkboek macrofotografie.
Hét standaardwerk over macrofotografie.
Te koop bij de betere boekhandel en via de webshop.

Deel dit artikel


3
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Henk Kauffman op 13 oktober 2015 om 11:35

    Nog een vraag over rupsen
    In Griekenland werd ons huis vooral na een regenbui belaagd met zwarte ruisende tegen de muren omhoog liepen. Ze zijn zwart en gaan bij aanraken direct in een krul liggen. De buitenkant is stevig. Welke rups is dit? Wikipedia laat dit niet zien. Henk

    1. Beste Henk,
      Ik ben bang dat je hier geen antwoord op je vragen zult krijgen. De vlinderfauna in Griekenland is weliswaar goed beschreven, maar dat betreft dan de imago’s, de vlinders. Over de rupsen is maar weinig bekend, dus zelfs met een foto zal het waarschijnlijk niet lukken om een naam te vinden voor de rupsen die je hebt waargenomen. Je kunt proberen om de foto’s te tonen op het forum van waarneming.nl, daar zitten specialisten op allerlei gebied .
      Wellicht dat ze je daar verder kunnen helpen.
      Groet,
      Jaap

  2. Door Henk Kauffman op 13 oktober 2015 om 11:06

    Ik zag ingriekenland een rups die een eigen cocon van kleine stukjes hout meenam en zich daarin weer kon terugtrekken . Ik heb een paar foto’s gemaakt van deze cocon maar de rups liet zich niet meer zien. Welke rups zag ik? Ik kan de foto sturen maandag lukt niet op deze site. Graag reactie. Henk

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *