Hoe maak je 360° panorama’s vanuit de lucht?

Ik vind 360° panorama’s vanuit de lucht erg mooi en veelzeggend. Door het hoge standpunt en de blik rondom kun je in één beeld alle kenmerkende landschapselementen van een gebied laten zien. Je kijkt helemaal rond, niet alleen langs de horizon maar ook recht omhoog en omlaag. En door de hoge resolutie kun je heel ver inzoomen.

Ik maak mijn 360° panorama’s met mijn drone en daarover gaat dan ook deze tutorial. Maar het kan ook op de grond. Als je dat doet, gebruik je een statief en een speciale panorama statiefkop om parallax fouten te vermijden. Maar er zijn veel overeenkomsten, dus veel tips uit deze tutorial zijn ook handig bij panorama’s vanaf de grond.

Voorbereiding

Je kunt overal een panorama maken, maar voor mooie beelden moet je goed nadenken over de locatie. Bij dronepanorama’s is het een goed idee om kaarten en satellietbeelden te bekijken. Vanaf de lucht zie je immers iets heel anders dan op de grond.

Natuurlijk moet je op de betreffende plek mogen komen. Bij drone panorama’s hou ik rekening met wetgeving, no-fly zones en toegangsbeperkingen door de gebiedsbeheerder. Meestal moet ik eerst toestemming vragen.

Compositie

Bij normale foto’s probeer je altijd een mooie compositie te maken. Er bestaan allerlei vuistregels die daarbij kunnen helpen. Vanuit de lucht is dat soms extra uitdagend, maar in ieder geval kun je kaderen door je drone te verplaatsen.

In een 360° panorama kun je niet kaderen: je kijkt helemaal rondom. Maar je hebt zeker invloed op de compositie. De plek van je drone, hoogte en ook weersomstandigheden bepalen je uiteindelijke beeld. Een blikvanger (zoals een meertje of afwijkende vegetatie) kan het beeld versterken. Het liefst wil ik een interessant beeld in alle richtingen en ik probeer zoveel mogelijk kenmerkende landschapselementen te combineren. In een zeer uitgestrekt natuurgebied kies ik vaak een hoog standpunt om de grootsheid te benadrukken. Een lager standpunt kan ‘dichterbij’ voelen en meer details tonen. Wel vlieg ik hoog genoeg om dieren niet te verstoren.

Tijdstip, weer en seizoen

Als het even kan wacht ik op een dag met gunstig weer en weinig wind. Ik fotografeer vaak op zonnige dagen. De kleuren zijn dan levendiger en de belichtingsverschillen tussen land en lucht minder groot. Een hoogstaande zon (in de zomer, midden op de dag) helpt om rondom een evenwichtige belichting te krijgen. Zonreflecties in water probeer ik te vermijden. Redenen genoeg om in Photo Ephemeris de stand van de zon te checken en het optimale tijdstip te kiezen.

Een laagstaande zon (laat/vroeg op de dag of in de winter) geeft lange schaduwen, maar het is lastig belichten tegen de zon in. Sluierbewolking geeft meer diffuus licht en maakt reflecties van de zon in waterpartijen minder storend. Nevel kan helpen storende elementen op de achtergrond (bv. steden of industrieterreinen) aan het zicht te onttrekken.

Op langere termijn kies je het juiste seizoen. In de winter kun je (heel soms) sneeuw en bevroren meren vastleggen. Herfst en lente hebben hun eigen charmes en kleuren. Helaas valt de lente samen met het broedseizoen – een periode die ik in natuurgebieden zoveel mogelijk vermijd.

Maken van de foto’s

Als ik met mijn drone de juiste plaats heb gevonden doe ik nog een laatste check. Ik draai langzaam rond om zeker te weten dat er geen storende elementen of reflecties zijn. Als de zon weerkaatst in een meertje kan het helpen om iets opzij te vliegen. Zit ik op de optimale hoogte?

Als alles klopt begin ik met het maken van de foto’s. Er zijn ongeveer 40 foto’s nodig met voldoende overlap om de bol helemaal in beeld te brengen en goed te kunnen samenvoegen. Ik begin recht naar beneden. Na elke foto draai ik de drone een beetje bij, zonder van positie te veranderen. Ik blijf goed opletten, voor een optimale belichting (niet uitgebeten, niet te donker) en goede scherpte. Eén mislukte foto kan je hele panorama bederven. Natuurlijk fotografeer ik in RAW. De witbalans houd ik constant. De belichting varieer ik wel, om in alle richtingen het landschap optimaal te belichten.

Nabewerking

Er zijn meestal grote belichtingsverschillen, vooral tussen lucht en grond en tussen met de zon mee of tegen de zon in. Soms zijn er ook verschillen in bijvoorbeeld witbalans, verzadiging en contrast. Ik vind de 360° panorama’s het mooist om te zien als de totale bol evenwichtig belicht is. Daarom optimaliseer ik alle foto’s individueel (in Lightroom) voordat ik ze samenvoeg.

Daarna moeten alle foto’s worden samengevoegd tot een bolvormig panorama. Daarvoor gebruik ik het programma PTGui, dat gemakkelijk en efficiënt de tientallen panorama’s samenvoegt. Met de meeste drones kun je niet recht omhoog fotograferen, dus er ontbreekt een deel van de lucht recht boven je. Als je op de grond fotografeert met statief zal juist het onderste deel van de bol deels ontbreken. De nieuwste versie van PTGui biedt een optie om die ontbrekende delen alsnog in te vullen. Uiteindelijk optimaliseer ik het totaalbeeld in Photoshop en soms moet ik weeffoutjes van het samenvoegen herstellen.

Publiceren van 360 graden panorama’s

Als je panorama klaar is, kun je het bekijken als plat panorama, zoals je op deze pagina ziet staan. In een plat panorama worden de boven- en onderkant erg uitgerekt, daarom heb ik die afgesneden. Een andere projectievorm is de tiny planet projectie, waarbij je het panorama toont als een miniplaneet.

Mooier is om het panorama interactief te bekijken. Met PTGui of bijvoorbeeld KRpano kun je het panorama embedden op je website, waarbij de gebruiker zelf rond kan kijken en in kan zoomen. Bekijk bijvoorbeeld op mijn website eens mijn IJslandpanorama’s. Op Facebook kun je ook interactieve 360° panorama’s plaatsen.

Maar de allermooiste manier om 360° panorama’s te bekijken is natuurlijk als je ook echt rondom kunt kijken. Daarom zijn mijn panorama’s van Nederland in januari/februari 2026 te bekijken in de Dome: het 360° filmtheater van Museon-Omniversum. Op natuur360.nl vind je meer informatie en kun je tickets reserveren.

Bekijk hier de trailer van mijn project: Nederlandse natuurgebieden in 360°, in Museon-Omniversum.