HOME < INSPIRATIE < COLUMN
Column

Jakkes, er staat een mens in beeld

Een onderwerp dat ik jarenlang als natuurfotograaf heb proberen te vermijden zijn mensen in mijn foto’s. Dat hoort niet bij mijn beleving van de natuur, hoewel we als mens zijnde een wezenlijk onderdeel van de natuur uitmaken. En zelfs grotendeels verantwoordelijk zijn voor de meeste veranderingen binnen die natuur.

Jakkes, er staat een mens in beeld
Over het algemeen zijn mountainbikers niet mijn vrienden als ik aan het fotograferen ben, maar zo heel nu en dan dragen ze wat bij aan het beeld. Fotograaf: Jan Dolfing

De hele wereld voor mij alleen

Hoewel ik een enorme hekel heb aan het absurd vroege opstaan in de zomer om bij het mooiste licht foto’s te maken zit hier wel een groot voordeel aan. Ik kom niemand tegen. Als ik om pak-em-beet half vijf ’s ochtend door de natuur banjer heb ik de hele wereld voor mij alleen. En als ik al iemand tegenkom dan is het een collega fotograaf, die mij bijna net zo angstvallig vermijd als ik hem of haar. Tegen de tijd dat het half acht wordt komen de eerste andere mensen in het terrein, de hondenuitlaters, joggers en mijn allergrootste vrienden de mountainbikers. Voor mij het teken om in te pakken en naar huis te gaan.

Wat heb ik een giga-hekel aan mensenmassa’s, zoals hier op de Preikestolen in Noorwegen. Gelukkig was ik hier al een paar uur eerder naar toe geklommen voor er iemand op de rots aanwezig was. Fotograaf: Jan Dolfing

En dan zijn er opeens mensen

Heb ik dan zo’n hekel aan mensen? Nee, ik werk de hele dag met mensen en vind dat sociale contact hartstikke leuk. Maar niet in de natuur. Daar wil ik de hele wereld voor mezelf hebben. Heerlijk egoïstisch. Dat gevoel van even alleen op de wereld te zijn, geen stress en geen gezeur aan de kop. Fantastisch.

Helemaal alleen op de wereld aan het fotograferen, voor mij het ultieme genieten. Fotograaf: Jan Dolfing

Voor mij valt het fotograferen van mensen volledig buiten mijn comfortzone. Ik doe het liever niet dan wel ondanks dat ik de toegevoegde waarde er wel van kan inzien. Met als gevolg allerlei vragen: moeten mensen herkenbaar in beeld of juist niet, moet ik toestemming vragen aan de personen in verband met mogelijke publicaties, moet ik mensen laten poseren zodat ze op de meest ideale positie en stand in beeld komen. Stel dat ze me zien fotograferen en vragen komen stellen? Ik moet er niet aan denken, ik wil juist rust en persoonlijke beleving in de natuur. En ik wil dit voor mezelf houden.

Maar soms heeft een mens in beeld een toegevoegde waarde, bijvoorbeeld om de grootte van iets aan te geven. Fotograaf: Jan Dolfing

“Mensopkomst”

Fotografeer ik later op de dag of kan ik in verband met de wintertijd niet voor “mensopkomst” op stap dan probeer ik altijd de camera zo te draaien dat er geen mensen meer in beeld te zien zijn. Het stoort me enorm. Echter zo nu en dan ontkom ik er niet aan om mensen in beeld te zetten. Het heeft soms wel degelijk een toegevoegde waarde aan de zeggingskracht van een beeld. Als ik al eens een persoon in beeld breng dan is het als onderdeel van het landschap. Nog niet geweldig, maar daar kan ik mee leven.

Zo breng ik de schoonheid van de natuur het liefst in beeld… zonder mensen. Fotograaf: Jan Dolfing

Grootsheid door mensen

Het besef dat ik zo nu en dan mensen nodig heb binnen mijn natuurfotografie kwam jaren geleden toen ik in Noorwegen aan het fotograferen was. Samen met mijn vrouw en dochter wandelden we naar een van de grootste gletsjers in Scandinavië, de Briksdalsbreen. Prachtig om hier foto’s te maken. Een immense ijsmasse met hemelsblauwe kleuren. Hele mooie opnames maar ik kreeg continu het gevoel dat ik de grootsheid van het geheel niet goed in beeld kreeg. Zonder te beseffen waar dit nu aan lag.

De grootsheid van de gletsjer laat zich pas goed zien door een mens als maatstaf in te voegen. Fotograaf: Jan Dolfing

Maar dan, terwijl ik aan het fotograferen ben, zie ik in mijn zoeker opeens twee mannen over de gletsjer lopen. En ineens is het plaatje compleet. Door de mannen krijgt de gletsjer de dimensie die het werkelijk heeft. De verhoudingen komen duidelijk in beeld. Ik had het nooit gedacht, maar de mannen stoorden me helemaal niet. Sterker nog, ik begon bewust opnames te maken om beide mannen zo tactisch mogelijk in beeld te zetten.

Zonder mens een saaiere foto, ook mooi maar zonder blikvanger. Fotograaf: Jan Dolfing

Hulpstukken

Sinds dat moment ben ik me veel beter bewust van de kracht van “mens in beeld” en neem ik vaker mensen op in mijn foto’s. Ben ik dan van mensen gaan houden in de natuur? Nee absoluut niet, het zijn hulpstukken, meer ook niet. Ik kan ze in 99% van de gevallen missen als kiespijn.

Mens en natuurrecreatie, hier mooi dubbel in beeld gebracht. Fotograaf: Jan Dolfing

Rotmensen

En dat werd twee weken terug nog maar weer eens bevestigd. Ik was eind van de middag in het Lankheet aan het fotograferen. Langs het pad zie ik twee groepjes oranje gekleurde paddenstoelen staan. Mooi licht op de paddo’s en een omgeving die perfect bijdraagt aan de compositie. Een echte macro-uitdaging. Dus plat op de buik ervoor. Ik heb net de eerste serie opnames gemaakt en wil van positie wisselen als er een echtpaar met hun loslopende hond (natuurlijk) aan komt lopen. De hond wordt gauw aan de lijn geklikt en meneer probeert een vriendelijk praatje aan te knopen.

Prachtig gekleurde paddenstoelen, een minuut later waren ze lomp platgestampt. Grrr. Fotograaf: Jan Dolfing

Platgestampt

“Bent u macro-opnames aan het maken? ” Ik antwoord bevestigend en meneer kijkt rond wat ik dan op de foto aan het zetten ben. Mevrouw vindt het duidelijk maar niks, zo’n op de grond liggende kerel en banjert zonder wat te zeggen langs mij heen. En nog voor ik “pas op” kan roepen stapt ze midden op het achterste groepje paddenstoelen. Waarna vervolgens de hond op het voorste groepje stapt. Gauw loopt het echtpaar door, mij in totale verbijstering achterlatend.
Voorlopig hoef ik even geen mensen meer op mijn foto’s, dat begrijp je natuurlijk wel. Helaas duurt het nog een paar maanden voor ik weer zo vroeg op stap kan dat ik niemand meer tegenkom. Met uitzondering van een andere fotograaf misschien, maar die zal niet op mijn paddenstoelen stappen. Wie weet kom ik u een keertje tegen, of houdt u wel van mensen op de foto en gaat u niet zo vroeg op stap?

Fotogroet Jan

Deel dit artikel


14
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Yvonne op 11 januari 2021 om 13:05

    Uit het hart gegrepen. Met Oudjaar was ik ‘s middags op de Veluwe bemoste eiken aan het fotograferen. Keurig vanaf het pad. Met een korte tele op statief. Om eens te kunnen experimenteren met HDR maakte ik tussentijds ook korte series met verschillende belichtingstijden. Ineens voel ik iemand in mijn nek hijgen en die staat – spiegeltje spiegeltje aan de camerawand – mee te kijken op het lcd-scherm, toen ik wat opnames maakte. Groeten of iets zeggen? Ho maar. Glibbert die vrouw met knalwitte jas en trendy, maar inmiddels bemodderde laarzen over het natte zandpad naar haar man toe. ‘Snap jij dat nou? Wat zie je in zo’n boom? Dat is toch maar gewoon een dikke beuk.’…
    Een jaar of vier, vijf terug zat ik in een vrij toegankelijke observatiehut, waar verder nauwelijks iemand kwam. Heerlijk rustig. Tegen de tijd dat het grofwild op pad zou gaan, komt er ineens een man voor de hut staan, zegt ‘hallo’ en monstert mijn camera. Op dat moment ontplofte ik bijna, want het was de zoveelste keer in een paar maanden tijd, dat er een of andere ‘brave burger’ door het rustgebied kwam banjeren. Ik heb echter geen woord gezegd. De afgelopen jaren heb ik tijdens urenlang geduldig aanzitten meer struiners voor de lens gehad dan wild. Sinds de pandemie is het op veel plaatsen beredruk. Hoezo drukte mijden? En dan lopen of atb’en er zat dwars door bosvakken heen of rakelings langs anderen op bospaden heen, al groetend kwistig coronavirusloten in het rond uitdelend. En van honden aan de lijn wil men ook niks weten. Totaal geen respect voor de natuur.
    De boeken met de mooiste fotolocaties maken de zaak er niet beter op. Ik woon niet ver van het Bargerveen. Sinds dat boek over Noord-Nederland er is, zie ik veel meer volk in dat gebied en raakt de vegetatie op oevers strak langs het veen meer en meer platgestampt, waardoor pheel wat planten definitief het loodje leggen. Heel erg jammer.
    Dus eh… mensen in de natuur kan ook ik missen als kiespijn.

  2. Door pat verhulst op 7 januari 2021 om 18:03

    dit is ook het nadeel van onder ander waarnemingen.nl/be

  3. Door Ingrid op 6 januari 2021 om 09:55

    Zo enorm herkenbaar. Ook ik wil geheel opgaan in de natuur liefst zonder anderen, hoeft niet eens specifiek voor foto’s maar ook voor de natuurgeluiden die vaak door de mens wordt verstoord. Ooit eens meegemaakt dat jongeren hun drones volop lieten rondcirkelen, een hels kabaal. Vaak weet ik wel paden en plekjes te vinden waar weinig of geen mensen komen. Echter, inderdaad , heel soms is z’n poppetje mooi op het plaatje. Verder als ik mensen aan zie komen ga ik op mijn camera of telefoon kijken alsof ik druk ben om zo een gesprek te mijden of alleen een” hallo ” te zeggen. In mijn werk ben ik ook continu in contact met mensen en is de natuur een oplaadpunt voor mij.

  4. Door Floor op 5 januari 2021 om 22:14

    Ik herken mijzelf ook wel in het stukje.
    Wanneer mensen mij vragen wat ik doe vind ik het niet erg om een en ander uit te leggen, maar het liefst wil ik gewoon niet gestoord worden. Om in mijn eentje van de ‘rust’, de omgeving en de natuur te genieten.
    En omdat ik in mn eentje op pad ga, wil ik ook die indruk hebben op de foto en daardoor dus geen mensen er op hebben.

    Wat ik overigens ook in het stukje herkende, was ‘typisch’ Twentse taal. Ik ken de schrijver niet van naam, maar meende al aan de manier van schrijven dat degene uit Twente zou komen. En zo aan de reacties te lezen zit ik warm 🙂

  5. Ik herken veel in je verhaal. Zelf was ik paddenstoelen aan het fotograferen. Een paar kinderen kwamen kijken wat ik deed. Komen de ouders er bij. Zeggen tegen hun kinderen trap ze stuk , paddenstoelen zijn giftig. Grrr.
    Ook ik probeer altijd mensen weg te houden op mijn foto’s. Was een paar jaar geleden in Turkije in Pamukkele die prachtige witte terrassen aan het fotograferen. Huppelt er in een zwierige rode jas een vrouw door het beeld. Vond ik niet leuk. Achteraf was dat de beste foto. De verhoudingen kwamen veel beter over en het rood deed het helemaal.
    Maar ik ben het verder helemaal met je eens.
    Lida Soeting

  6. Mooi herkenbaar stukje Jan! Ik ontloop ook het liefste mensen als ik aan het fotograferen ben. Heb ook geen zin om uit te moeten leggen waar ik mee bezig ben. Laatst bij Egheria ook bijna door een hond omver gelopen terwijl ik op mijn hurken achter de camera sta… Maar ja, zoals je zelf al schrijft: soms voegt het wel degelijk wat toe aan een foto. Wellicht dat we elkaar nog wel een keer tegenkomen in een van onze mooie natuurgebieden in Twente.

  7. Tja, we willen allemaal graag van de natuur genieten en veel mensen hebben geen idee waar natuurfotografen mee bezig zijn. Ze hebben niet of nauwelijks door dat ze verstoren. Als ze vragen wat ik fotografeer leg ik het gewoon uit. Honden zijn in hun enthousiasme vaak lastiger.

  8. Door Rob van 't Zelfde op 3 januari 2021 om 12:56

    Tja, we geven boeken uit met plaatsen waar je wat moois kan zien en fotograferen. Iedereen moet fotograferen er zijn wedstrijden en er is media waar men van alles op plaatst en zo veel mogelijk duimpjes omhoog wilt hebben. Iedereen is ” professional” en geeft workshops. Nu gaan we de mensen die gewoon in het bos wandelen en ook wat willen zien en fotograferen een beetje op de hak nemen. Ik fotografeer al vijftig jaar op de Veluwe en zie het steeds drukker worden met wandelaars en toch ben ik altijd alleen en zeg alleen jakkes als er weer eens zo een workshop gevende namaak ” prof” met zijn camera op zijn nek achter herten en andere dieren aanholt. Vooral blijven publiceren en proberen zoveel mogelijk likes te krijgen succes er mee.

    1. ik ben het wel met jou eens, voor deze column is het wel wat gechargeerd volgens mij.

      Er zijn genoeg momenten dat er op “drukkere” plaatsen minder mensen rondlopen. Over het algemeen is het door de weeks redelijk rustig en zijn er best momenten waar je dus foto’s kunt maken van wat je wilt zonder mensen op de foto te hebben.

      En niet uitleggen wat je doet, omdat je er geen zin in hebt, is wat mij betreft eerder minder begrip kweken voor wat je doet. Mensen die er geen oog voor hebben kun je niet kwalijk nemen dat ze vragen wat je doet, dat is toch ook vaak uit interesse.

      Ik tel ook trekvogels in het najaar, en dan wordt me ook telkens gevraagd wat ik doe, en de meesten vinden het dan ook nog wel leuk om te horen, dat zie ik dan als winst. Dat ik dan een paar vogels mis is dan maar zo.

      Ja het is nu iets drukker dan normaal dat klopt, maar als je geduld hebt zijn de mensen vanzelf een tijdje uit beeld.

      Kom ook wel een op het Dwingelderveld waar ook meer dan 1,5 miljoen bezoekers per jaar komen, maar ook daar kun je nog uren bijna alleen lopen op de juiste tijden en dagen en dat is natuurlijk ook genieten op die momenten dat heb ik ook wel.

      Maar een “hekel” hebben dat er mensen lopen, vindt ik iets te zwaar aangezet in sommige gevallen.

  9. Door Mirella op 3 januari 2021 om 12:52

    Heel herkenbaar Jan dat hadden we al besproken, vooral dat egoïsme haha.

  10. Door Roger Gulpers op 3 januari 2021 om 11:17

    Zo herkenbaar! Ik loop altijd de tegengestelde richting uit van de huidige “stadswandelaars” , herkenbaar aan witte schoenen en sjieke bonte jas kijkende op hun telefoon en hierdoor missen wat de natuur te bieden heeft. Gelukkig zijn ze al van kilometers ver te horen. De rust is weg

  11. Het is de laatste maanden alleen maar drukker en drukker geworden als je naar buiten gaat. Ik zie dat met lede ogen aan Jan. Ik ben er niet zo graag op het moment. Tijd dat de winkelcentra, speeltuinen en dierentuinen weer open gaan, dat scheelt een hoop aanloop in de natuur!
    groet,
    Chris.

  12. Door Jannette op 3 januari 2021 om 09:30

    Wat een herkenbaar stukje! Dat laatste (mensen en vooral loslopende honden die je onderwerp omver lopen) is me ook al een aantal keer overkomen.. Natuur fotograferen brengt niet alleen rust maar ook een hoop geduldstraining met zich mee zullen we maar zeggen 😉

    1. Door Jane Eenkhoorn - Wesselink op 3 januari 2021 om 09:38

      Wat mooi geschreven Jan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *