HOME < INSPIRATIE < Q&A
qa

Kan een sensor dermate vuil zijn, dat je deze niet meer schoon krijgt?

Waar kan ik mijn sensor het best laten schoonmaken? Ik fotografeer veel macro en ook vaak met een groot diafragma, dan is er dus geen probleem. Maar zodra ik met een kleiner diafragma werk en zeker bij landschapsfotografie, verschijnen er tientallen vlekjes in beeld.

Kan een sensor dermate vuil zijn, dat je deze niet meer schoon krijgt?
Een paar sensorvlekken vallen direct op.
Delen

Van Noortje Russel ontvingen we de volgende vraag:

Waar kan ik mijn sensor het best laten schoonmaken?

Ik fotografeer veel macro en ook vaak met een groot diafragma, dan is er dus geen probleem. Maar zodra ik met een kleiner diafragma werk en zeker bij landschapsfotografie, verschijnen er tientallen vlekjes in beeld. Niet te doen om die allemaal weg te poetsen in de nabewerking. Ik volgde ooit een workshop om het zelf te doen, maar dat durf ik toch niet. Heb ik de camera naar een fotograaf (fotozaak) gebracht om de sensor schoon te laten maken, kreeg ik hem nog viezer terug. Met niet alleen nog heel veel vlekken, maar toen ook nog een stofje op de sensor. Weer teruggebracht om het opnieuw te laten doen, was daarna het stofje weliswaar weg, maar nog steeds veel vlekjes. Ik was toen te moedeloos om weer terug te gaan naar diezelfde zaak.

Mijn vraag nu: is het zo dat een sensor zo vuil kan zijn dat je hem niet meer schoon krijgt, of moet ik een betere fotograaf vinden (of wellicht naar Canon sturen) om de klus wel goed te laten klaren?

Vlekjes in beeld…

Als natuurfotograaf ben je (hopelijk) zo voorzichtig mogelijk. Bij het wisselen van objectieven heb je de volgende al in de aanslag, waardoor de camera zo weinig mogelijk open blijft. Uiteraard doe je dit uit de wind, in een schone omgeving. Hoe voorzichtig je ook bent, vroeg of laat komt er stof in de camera. Het meeste stof is ontzettend fijn en daarmee met het blote oog nauwelijks te zien. De bron van dit stof is legio. Denk bijvoorbeeld maar eens aan stuifmeel, stof in huis (laat het gordijn bij een laagstaand zonnetje eens op een spleetje open en verbaas je over het aantal stofdeeltjes in de lucht), maar ook van je lensdoppen. Deze zijn vaak van plastic en slijten met iedere wisselbeurt een beetje. Deze slijtage blijft gemakkelijk achter op je lensvatting. Van daaruit is het nog maar een kleine stap naar de sensor. Je lensdoppen en vattingen schoon houden kan al een hoop schelen.

Hoe weet je nu of er veel stof op de sensor zit? Neem een willekeurig objectief, kies een zo hoog mogelijke diafragmawaarde (bijvoorbeeld f/22) en fotografeer een egaal vlak, zoals een geheel blauwe of grijze hemel. Nog niet zo veel te zien? Vergroot dan het contrast eens van je beeld, bijvoorbeeld met de ‘dehaze-functie’ van de RAW-editor van Lightroom of Photoshop. Schrik je nu enorm, dan is het tijd om de camera te laten reinigen.

Dezelfde foto als de introductiefoto, waarbij het contrast enorm versterkt is. De lucht toont ineens allerlei details. Maar bovenal zijn er ineens tientallen sensorvlekjes te zien. Hoog tijd deze camera te laten reinigen.
Dezelfde foto als de introductiefoto, waarbij het contrast enorm versterkt is. De lucht toont ineens allerlei details. Maar bovenal zijn er ineens tientallen sensorvlekjes te zien. Hoog tijd deze camera te laten reinigen. Fotograaf: Bob Luijks

Laten reinigen of zelf doen?

In iedere fotowinkel zijn speciale reinigingssetjes aanwezig voor het schoonmaken van je sensor. Begin er echter niet aan. Oké, ze zijn handig als je onverhoopt op een locatie bent en er niemand in de buurt is die het klusje voor je kan klaren, zoals een verre reis. Zelf moet je er in ieder geval niet aan willen beginnen, om de volgende redenen:

  • In je huis dwarrelt nogal veel stof rond. Grote kans dat je meer stof binnenhaalt, dan dat je verwijdert.
  • Een blaasbalgje is een populair hulpmiddel. Met een blaasbalgje blaas je het stof van de sensor. Maar waar komt het stof terecht? Inderdaad, waarschijnlijk dwarrelt een deel van het stof weer neer binnen de body zelf.
  • Spuitbussen zijn uit den boze. Onder hoge druk worden de camera en sensor van binnen schoon geblazen. Het gebeurt echter nogal eens dat er vochtdruppels ontstaan binnen zo’n spuitbus. Die wil je niet op de sensor hebben.
  • Speciale gelstempels zijn eveneens een slechte keuze. Het kleverige goedje laat inderdaad het stof van de sensor verdwijnen, maar vaak blijft er dan weer wat van die gel achter op de sensor…
  • Een statisch kwastje is het veiligste hulpmiddel om in bezit te hebben. Door de statische eigenschappen zal het stof aan het kwastje blijven plakken terwijl je voorzichtig door de camera veegt.

Niet zelf doen dus, maar waar dan wel? De meeste fotowinkels bieden de service aan, maar beschikken niet over een speciaal hiervoor ingerichte werkomgeving. Je houdt dan hetzelfde probleem als thuis, namelijk een omgeving met tamelijk veel stof. In Nederland (Malden) zit een bedrijf dat gespecialiseerd is in het reinigen van camera’s: Chipclean. Zij werken in een volledig stofvrije omgeving. Je krijgt de camera pas mee terug naar huis als er gegarandeerd geen stofje meer op de sensor zit (tenzij het stofje zich op een onbereikbare plek bevindt natuurlijk). Daarbij krijg je garantie op de schoonmaakactie. Toch binnen een bepaalde tijd sensorvlekjes, dan wordt de camera kosteloos opnieuw gereinigd. De kosten zijn afhankelijk van het merk en type camera. Wanneer je vooraf reserveert, wordt de camera gereinigd terwijl je wacht. Malden ver weg? Bedenk dat Malden in een prachtige omgeving ligt, met de Maas, Mookerheide, Sint Jansberg, de bossen rond Nijmegen en de Overasseltse- en Hatertse Vennen op steenworp afstand. Maak er een leuk dagje uit van, met een schone camera!

Om af te sluiten met je vraag of een camera dermate vuil kan zijn dat deze echt niet meer schoon te maken valt: in principe niet. Bij Chipclean krijgen ze nagenoeg alles weg, ook geklungel met bijvoorbeeld gelstempels. Zelf heb ik een stofje in mijn zoeker dat zich echt ergens tussen bevindt en zich daardoor niet laat verwijderen. Lukt het Chipclean niet om je genoemde vlekken te verwijderen, dan heeft dit toch echt een andere oorzaak en is je sensor beschadigd… Hier zou ik echter maar even niet vanuit gaan.

Dan nog dit

De meeste fotografen denken dat je sensorvlekken het best ziet met een groothoekobjectief. Dit is echter onjuist. Landschapsfotografen werken vaak met hoge diafragmawaardes om zoveel mogelijk scherptediepte te krijgen. Hoe hoger de diafragmawaarde, hoe beter de sensorvlekken zichtbaar zullen worden. Macro- en wildlifefotografen werken doorgaans met lagere diafragmawaardes omdat zij hun onderwerp willen isoleren uit de omgeving. Daarmee vervagen ook de sensorvlekken. Landschapsfotografen hebben vaak een stuk lucht in hun foto, waardoor de sensorvlekken nog eens extra opvallen. Hoe drukker de omgeving, hoe minder je van sensorvlekken ziet.

Heb je nu zelf ook een vraag waar je altijd al een antwoord op wil hebben, stuur deze dan naar vraag@natuurfotografie.nl en wij gaan voor je op zoek naar het antwoord.

Deel dit artikel


10
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Ab Hommel op 23 februari 2017 om 07:13

    Chipclean is het beste bedrijf voor het onderhoud van je sensor. Je kunt er bovendien je lens laten calibreren. Ik heb bij chipclean ook goede adviezen gekregen zoals het uitzetten van je beeldstabilisatie als je de camera vervoert. Van harte aan te bevelen !

  2. Ik doe het ook zelf (na veel aarzeling) en dat gaat prima. Chipclean is een prima alternatief maar voor mij ruim twee uur rijden en als er dan na bijvoordeeld een week weer een vervelende vlek aanwezig is…. Misschien is het verstandig om af en toe een soort ‘grote schoonmaak’ te laten doen.

  3. Gewoon zelf doen. Zag er eerst ook wel tegenaan ,maar na een paar keer krijg je steeds meer zelfvertrouwen.
    Komt dat je bij de meeste spiegel reflexcamera’s helemaal niet de sensor aanraakt. Je maakt het low pass filter schoon. Als je iedere keer na wat wisselen moet laten schoonmaken , wordt het wel een heel duur geintje. Een spiegelreflex is ervoor om lenzen te kunnen wisselen . Ziet aardig wat mensen die bijna nooit wisselen ,omdat ze bang zijn dat de sensor vuil wordt.

    1. Gewoon zelf doen blijft onverstandig, maar is uiteraard ieder zijn eigen keuze. Je uiteraard kun je gewoon lekker van objectief wisselen. Ik fotografeer zeer veel, met veel verschillende objectieven. Het is echt niet zo dat ik mijn camera ieder moment moet laten reinigen. Zelfs bij dergelijk intensief gebruik is 1 tot hooguit 2x per jaar voldoende. Dan valt het met kosten ineens best mee.

      1. Het maakt de fotografie ook een stuk beter,als ik bij mij zelf kijk. Werk veel met 1.4 en 2.0 extender op een vaste prime lens. Wissel nu veel vaker als de omstandigheden erom vragen, wat de fotografie alleen maar ten goede komt. Als het smerig wordt, anderdaags even weer schoonmaken. En is dat 2x per jaar is het goed, maar als het 8x per jaar is ook geen probleem.

  4. Door Nel Appelmelk op 20 februari 2017 om 11:03

    Ik heb geen aandelen. Maar Chipclean is echt fantastisch. Bovendien is het er gezellig. En wat Bob meldt. Maak er een gezellig dagje uit van. In de buurt is er voldoende te zien. Bovendien kun je bij Ton je set tegelijkertijd laten kallibreren. Met en zonder extender.

  5. Ik kan je wel zoenen Bob 🙂 wat ben ik blij met je antwoord! Ik was zo bang dat het misschien wel een hopeloze zaak was, maar bij zo’n specialist gaat het vast goed komen. Ik heb het bedrijf even opgezocht en zie dat ze in Heumen zitten, niet Malden dus, maar dat ligt er zowat naast. Het is inderdaad ver weg voor mij, maar in de buurt van familie (Nijmegen) en dus mooi een keer te combineren.
    En daarna maar extra voorzichtig zijn met lenzen verwisselen en – dat deed ik nooit – lensdoppen en -vatting goed schoonhouden! Dank voor dit uitgebreide antwoord waar vast veel meer mensen wat aan hebben!

    1. Veel succes en laat t.z.t. maar weten of het gelukt is!

  6. Door Bob Luijks op 20 februari 2017 om 08:16

    Helemaal goed, zijn geld dus meer dan waard!

  7. Door micheline op 20 februari 2017 om 07:58

    hallo, ik heb die van mij laten reinigen bij een fotozaak
    40 euro betaald en tip top in orde ,geen vuiltje meer te zien !

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *