HOME < PRAKTIJK < TUTORIALS
Tutorials

Macrofotografie uit de hand

Na een paar dagen regen, laat het zonnetje voorzichtig haar stralen tussen de wolken doorschijnen. Ik hang mijn camera (uiteraard met macrolens) om mijn nek en stap naar buiten. Heerlijk even een uurtje fotograferen. Lekker in onze tuin, daar is meer dan voldoende te zien. Ik richt mijn camera op druppels, bloemen en kriebelbeestjes en stap na een uurtje weer helemaal vrolijk het huis binnen.

macrofotografie uit de hand
Soms is een beetje beweging niet erg en voegt het zelfs iets toe aan de foto, zolang het onderwerp zelf – in dit geval het spinnetje links - maar mooi scherp is. Fotograaf: Janneke van der Pol

Wat een rondje door de tuin met mijn macrolens al niet kan betekenen voor je humeur! En meer dan een camera met macrolens had ik ook niet bij me… Geen statief, reflectieschermen of extern licht. Gewoon lekker licht bepakt. Maarre… uit de hand fotograferen bij macrofotografie hoort toch eigenlijk niet? Iedereen zegt altijd dat je voor macrofotografie écht een statief nodig hebt, dus waarom zou je dan uit de hand fotograferen? En hoe dan? Nou.. dat zijn leuke vragen! En daar heb ik best wel wat antwoorden op.

Allereerst…

Laat ik meteen even zeggen: ook ik pak af en toe het statief erbij. In de vroege ochtend, als het licht niet optimaal is of als ik aan de slag ga met tussenringen of focus stacking, neem ik ook een statief mee, meestal een kleintje. Lekker licht en laag bij de grond, hij past ook precies in het zijvakje van mijn fotorugzak! Maar het overgrote deel van mijn foto’s schiet ik gewoon uit de hand!

En ja, het is natuurlijk niet voor niets dat Johan van der Wielen bijvoorbeeld graag vanaf statief fotografeert. Het fotograferen uit de hand is zéker niet heilig. Doordat je bij fotograferen uit de hand altijd een kans hebt op bewegingsonscherpte door je eigen bewegingen, zullen de foto’s zelden zo scherp zijn als vanaf statief. Daarnaast moet ik er altijd op letten dat mijn sluitertijd kort genoeg is (minstens 1/60 in mijn geval) en dat betekent dat ik regelmatig de ISO-waarde moet opkrikken om die korte sluitertijd te bewerkstelligen. Als derde, ook niet onbelangrijk, fotografeer ik bijna alles met open diafragma (f/2,8) en dat zorgt voor een kleine scherptediepte, die ik dus wel precies op het juiste punt moet leggen. Dit is absoluut makkelijker vanaf statief, dan vanuit de hand.

En toch… vind ik zo’n statief eigenlijk maar niets. Als het even kan, laat ik hem thuis of in de auto. Waarom? Omdat het comfortabeler is, me flexibeler maakt en past bij mijn onvoorbereide manier van fotograferen. Daarnaast ga ik een uitdaging niet uit de weg en blijf ik mezelf trainen in het zo stabiel mogelijk houden van mijn camera en het maken van mooie scherpe foto’s!

Zweefvliegjes zijn snel en beweeglijk, maar als je weet wanneer ze even de rust pakken om wat te drinken, kun je vanuit de hand best een scherpe foto maken. Fotograaf: Janneke van der Pol

Comfort en gemak

Ik ben een redelijk comfortabele fotograaf. Fotograferen in de natuur is voor mij pure ontspanning. Het rondsjouwen met een zware rugzak of een karretje vol spullen staat voor mij niet gelijk aan ontspannen. Dat kost energie en vaak ga ik juist de natuur in om energie te krijgen! Een lichte fotorugzak gevuld met mijn macro- en telelens, met een extra accu en een setje tussenringen, de camera aan een sling om mijn nek en ik ben helemaal in mijn nopjes!

Flexibiliteit

Door niet gebonden te zijn aan een statief, kan ik snel inspelen op situaties die zich voor mijn lens voordoen. Ik ben geen vroege vogel en ga vaak pas op pad als alle insecten ook ontwaken. Ze blijven dan dus niet meer mooi zitten wachten tot ik met camera en statief een goed standpunt heb gekozen. Eigenlijk trekken ze zich helemaal niets van mij aan en er zijn zelfs exemplaren die doelbewust de camera proberen te ontwijken. Door de camera in de hand te houden, kan ik inspelen op de beweeglijkheid van insecten. Ik kan ze makkelijker volgen en snel van standpunt wisselen. Er zit geen statief in de weg!

Bijna alle onderwerpen fotografeer ik op ooghoogte, maar soms wil ik er ook weleens boven gaan hangen. Dit is bij het uit de hand fotograferen een stuk makkelijker dan vanaf statief. Fotograaf: Janneke van der Pol

Onvoorbereid

Ik ben best wel een chaoot en bereid me zelden voor op een shoot. Ik ga naar buiten wanneer het weer goed (genoeg) is en ik zin heb in een beetje ontspanning. Dat is ook echt mijn voornaamste doel bij het fotograferen. Natuurlijk wil ik ook mooie plaatjes maken, maar het is voor mij zóveel belangrijker dat ik in alle vrijheid – zonder moeten – kan genieten van de mooiste hobby die ik ken! Hoofd leeg en sd-kaart vol. Dan heb ik een supertijd gehad! Oké, als de plaatjes na afloop ook mooi zijn, is het super in het kwadraat!

Dat onvoorbereid op pad gaan, betekent dus ook dat ik werkelijk geen idee heb met welke plaatjes ik thuis wil komen of welke onderwerpen ik op de foto ga zetten! Eigenlijk word ik juist heel blij van alledaagse kriebelbeestjes, mosjes, bloemetjes en plantjes. Ik focus steeds een beetje meer op de kleine natuur en als ik iets moois zie leg ik het vast. Dan wil ik niet eerst een statief pakken en de camera klaarzetten. Omdat ik de camera standaard om mijn nek heb hangen, kan ik direct reageren op alles wat zich voor mijn lens laat zien.

Als ik aan de slag ga met tussenringen om een wel heel klein onderwerp te fotograferen, gebruik ik wel een statiefje. Door middel van de live view in mijn opklapschermpje kan ik dan eenvoudiger het juiste scherpstelpunt kiezen. Fotograaf: Janneke van der Pol

Nabewerking

Ik weet dat over dit onderwerp heel veel gezegd en gezwegen wordt, maar voor mij is het bewerken van RAW-foto’s een leuk, ontspannen en vast onderdeel van het hele fotografeerproces. Doordat ik vaak met wat hogere ISO-waarden werk, ontstaat er weleens ruis in mijn foto’s. Dit heb je minder als je vanaf statief je onderwerp op ISO 200 kan fotograferen. Er zijn tegenwoordig gelukkig erg goede programma’s om die ruis weg te werken en soms kunnen ze zelfs nog wat extra scherpte toevoegen aan een in de basis al scherpe foto!

Soms bevindt een onderwerp zich wel heel laag bij de grond. Ik leg mijn camera dan op een pittenzakje of vuilniszak op de grond en stel scherp via mijn opklapschermpje. Fotograaf: Janneke van der Pol

Nog wat laatste tips?

In de online cursus macrofotografie vertel ik je alles over mijn manier van fotograferen, maar ik kan wel een tipje van de sluier oplichten. Automatisch scherpstellen en vervolgens handmatig finetunen helpt mij om snel en op de juiste plaats scherp te kunnen stellen. En heb jij toevallig focus peaking op je camera? Zet die dan aan! Hoe irritant die gekleurde lijntjes in eerste instantie ook kunnen lijken, ze helpen je enorm om de scherpte op de juiste plaats te leggen.

Ga je zelf ook proberen om vanuit de hand te fotograferen? Heel veel plezier en succes en onthoud: oefening baart kunst!


Wil je zelf ook aan de slag met macrofotografie?

In de online cursus macrofotografie leren Janneke van der Pol en Johan van der Wielen je alles wat je moet weten om zelf de allermooist macrofoto’s te kunnen maken. In tien weken begeleiden ze je aan de hand van concrete thema’s als scherpstelling, scherptediepte, compositie en achtergrond. Met iedere week een nieuwe praktijkopdracht ga je zelf aan de slag om de geleerde materie in de praktijk te brengen.

Klik hier voor meer informatie over deze cursus

Deel dit artikel


21
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Henny Pen-de Jong op 10 september 2021 om 19:35

    Leuk om te lezen dat je veelal zonder statief werkt. Ik ben van het fotograferen van de kleine beestjes. Werk zonder statief. Zelfs fotografeer ik vaak met één hand om met de andere iets anders te doen: bv een blaadje iets optillen of een steen ondersteboven houden om te fotograferen wat daar onder zit.
    Die beweeglijke beestjes fotograferen met statief lijkt me sowieso niet haalbaar.
    Voor mij is het ook een ontspannende bezigheid. Ik fotografeer vooral in eigen tuin…
    Ben ook niet meer de jongste, maar heb gelukkig nog een stabiele hand…

  2. Door Rudi op 20 juli 2021 om 18:37

    Helemaal gelijk Janneke ,gewoon uit de hand foto’s maken. Met statief veel te bewerkelijk en niet vrij om te bewegen.Leuk om je berichtje te lezen

    1. 🙂 Leuk om te lezen dat jij ook uit de hand fotografeert, Rudi. Ik wens je nog een hele mooie zomer!

      Groetjes,
      Janneke

  3. Door Jos op 20 juli 2021 om 17:17

    In 2019 ben ik begonnen m3et het fotograferen van alle insecten, vlinders, bijen, vliegen en andere vliegende en kruipende diertjes. Soms zijn die niet groter dan pakweg 3 of 4 mm. Alles uit de hand en nooit met statief. De afstand tot de insecten bedraagt vaak niet meer dan 3 of 4 cm. Ik doe dat met de panasonic lumix DMC TZ70. Natuurlijk zitten er soms onscherpe foto’s bij maar dat maakt het ook wel weer spannend. Want insecten zijn nou eenmaal ‘vliegensvlug’. Inmiddels heb ik meer dan 650 verschillende insecten gefotografeerd. Allemaal op mijn eigen volkstuin.

    1. Wauw! Dat is al een hele verzameling! Dat is ook zo mooi aan macrofotografie, hè? Je hoeft er niet ver voor weg en je kunt je op een paar vierkante meter al lekker uitleven. Op naar de 1000 soorten! 🙂

      Groetjes,
      Janneke

  4. Door Joop Robben op 20 juli 2021 om 16:57

    Nou Janneke dat spreekt mij helemaal aan. Ik dacht dat ik bijna de enige was die uit de hand fotografeerde. Zelf ga ik nog een stapje verder, ik neem alleen mijn camera met daarop de lens die ik wil gebruiken. Soms is dat een macrolens en soms is dat een supertele lens , net wat ik die dag op de foto wil hebben. De meeste foto’s zijn toch scherp. Ze hoeven niet super scherp te zijn, want de meesten vergroot of verkoop ik toch niet. Het is heerlijk relaxed om alleen maar een camera te hoeven mee te nemen.

    1. Mooi om te lezen hoe jij op pad gaat, Joop! Gewoon lekker genieten van wat je tegenkomt tijdens je wandeling. 🙂 En nee, je bent zeker niet de enige die uit de hand fotografeert! Dat merk ik ook maar weer aan alle reacties op dit blog… (hier en op social media) Zóveel mensen die zonder statief op pad gaan! Mooie zomer nog en veel fotoplezier!

      Groetjes,
      Janneke

  5. Door Menno Graaf op 20 juli 2021 om 16:56

    Hoewel ik meestal erg terughoudend reageer als mensen mij vragen welk merk camera ik gebruik (je vraagt bij de gastvrouw toch ook niet naar het merk van het fornuis? En met alle merken kan je goede foto’s maken), is dit toch een onderwerp waar apparatuur wel degelijk kan helpen. Hele goede interne stabilisatie of lens stabilisatie bijvoorbeeld. En dan zijn er echt wel een paar merken die daarop voorlopen en dus je mogelijkheden vergroten. Waar je zelfs een focusstack in macro uit de hand kan maken. En er zijn ook camera systemen waar het inderdaad een forse inspanning is om met macro een scherpe foto te krijgen. Ik ga geen namen noemen, die kan eoke vakhandel je wel vertellen…

    1. Je hebt gelijk, Menno! Cameramerk en -eigenschappen spelen wel degelijk een rol. Volgens mij werken wij met hetzelfde merk en die heeft een hele fijne beeldstabilisatie (en inderdaad interne focus stacking :-)). Ik kan me ook heel goed voorstellen dat deze vorm van fotograferen niet voor iedereen is weggelegd… Ik ben heel blij met de mogelijkheden in mijn camera. Ze geeft me de mogelijkheid om ook zonder statief mooie scherpe foto’s te maken.

      Mooie zomer!
      Janneke

  6. Door Sieta op 20 juli 2021 om 16:30

    Jaaa!! Heerlijk herkenbaar! Genieten 🙂

    1. 😃😄 Leuk dat je mijn verhaal herkent, Sieta! Mooie zomer gewenst!

      Groetjes,
      Janneke

  7. Janneke, ik herken mezelf hier helemaal in. Zo benader ik het ook, en vooral genieten van je hobby! Top.

    1. Hoi Tiem, leuk om te lezen dat jij jezelf herkent in mijn verhaal. ☺ Genieten van deze mooie hobby staat sowieso bovenaan! Mooie zomer nog!

      Groetjes,
      Janneke

  8. Hey Janneke leuk je ervaringen te lezen. Zo zie je maar dat een ieder zijn manier heeft en als dat goed voor je werkt,helemaal dikke prima.
    Ik stel altijd handmatig scherp, de AF vertrouw ik niet. Ben er achter gekomen dat of het scherptepunt ergens anders zit, of hij is niet maximaal scherp. Wanneer ik dit handmatig doe, dan vergroot ik mijn beeld tot max 15 x en stel dan handmatig scherp. Dit is absoluut niet uit de hand voor elkaar te krijgen,althans dat is mij nooit gelukt.

    Het de natuur in met zo min mogelijk bagage herken ik wel,maar neem dan uiteindelijk evengoed nog een zware tas mee. En idd dat kost energie en gaat soms ten koste van het ultieme vrije gevoel…ik heb denk iets in mijn hoofd zitten die denkt: alles voor de foto.

    We hebben een prachtige hobby Janneke, met of zonder statief haha.

    Groet, Rogier

    1. Mooi verhaal, Rogier! En je hebt gelijk dat werken met het ‘vergrootglas’ werkt bij mij ook niet als ik uit de hand fotografeer. Ik gebruik focus peaking, waardoor ik toch meestal wel goed uitkom met mijn scherpte!

      Afgelopen weekend ben ik vooral met een statief aan de slag geweest (tijdens een fotoweekendje weg) en ik kan me nu de charme van het fotograferen met een statief ook wel voorstellen. Als je eenmaal een plek hebt gekozen en je statief staat, geeft het rust en tijd om over compositie, licht en dergelijke na te denken. Dat heeft absoluut haar voordelen. Ik merk alleen dat ik dan na een tijdje weer onrustig wordt en door wil… 😄 En dan moet ik weer met alle apparatuur op pad.

      Ik heb mezelf wel voorgenomen om wat vaker heel vroeg de natuur in te gaan en dan neem ik mijn statief wel mee. Slecht licht en uit de hand fotograferen lukt me echt niet!

      We hebben zeker een prachtige hobby! Ik wens je nog een mooie zomer, Rogier!

      Groetjes,
      Janneke

  9. Door Angélique Sannes op 16 juli 2021 om 18:15

    Ook ik beoefen de macrofotografie, voornamelijk van insecten, vanuit de hand. Zo kan ik inspelen op alle (onverwachte) gebeurtenissen voor mijn lens. En ik moet zeggen, dit bevalt me prima. De vrijheid die je hebt zonder statief is voor mij een heerlijk gegeven. Het valt niet altijd mee, maar daar zie ik dan uitdaging in. En wat je zegt Janneke, oefening baart kunst, dat heb ik inmiddels wel ervaren. Het was leuk om je stukje te lezen en succes met de vrije vorm van macrofotografie.

    1. Wat leuk om te lezen dat jij ook uit de hand fotografeert, Angélique! Het heeft wat oefening nodig, maar de vrijheid en flexibiliteit is fijn hè? Veel plezier nog met fotograferen deze zomer!

      Groetjes,
      Janneke

  10. Eerlijk gezegd denk ik dat macrofotografie zonder statief voor veel fotografen een brug te ver is. Zeker voor ouderen is dat een fysiek bijna onhaalbare kaart. Bovendien hangt het af van het onderwerp. Soms verstoor je met een statief het onderwerp teveel of is gebruik van een statief voor het vinden van de juiste lichtval lastig maar als gebruik van een statief mogelijk is moet je dat vooral doen. Gebruik van een statief geeft ook rust en dwingt je goed na te denken over de compositie. Er zijn redelijk lichte macrostatieven te koop en bij macrofotografie is de loopafstand meestal beperkt. Een statief kun je ook nog gebruiken om klemmetjes aan vast te zetten.

    1. Je hebt zeker gelijk, Robert, als je zegt dat het niet voor iedereen is weggelegd. En daarnaast: als het wel voor je is weggelegd, kies je misschien toch bewust voor het gebruik van een statief. Mijn verhaal is dan ook echt míjn verhaal. En ik geloof er heel erg in dat iedereen moet (mag) fotograferen op zijn / haar eigen manier.

      Fotograferen in de natuur is – in mijn visie – vooral genieten en dat betekent voor de één dat hij/zij de rust vindt en neemt in het fotograferen vanaf statief en dat de ander flexibel en vrij inspeelt op alles wat er om hem/haar heen gebeurt door vanuit de hand te fotograferen. ☺ Leuk ook juist dat dat voor iedereen anders werkt!

      Ik wens je nog een mooie zomer!
      Groetjes,
      Janneke

  11. Door Henk op 16 juli 2021 om 09:11

    Janneke dit is precies de manier waarop ik ook fotografeer,en toch met mooie foto’s thuis kom,
    Maar gebruik toch regelmatig een statief s’ morgens vroeg
    als het licht nog zacht is.
    Leuk geschreven!!

    1. Bedankt voor je leuke berichtje, Henk! Mooi om te lezen dat dit ook jouw manier van fotograferen is. En mee eens: ‘s ochtends vroeg of als de lichtomstandigheden het vragen, pak ik ook een statief hoor! ☺

      Mooie zomer nog!
      Groetjes,
      Janneke

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *