Making of: Vleermuis met reflectie

Het bouwen van een opstelling om vliegende vleermuizen te fotograferen vergt aardig wat materiaal: spullen voor een infraroodstraaltje, meerdere flitsers, een of meerdere camera's met bijbehorende lenzen en dan natuurlijk de nodige statieven en latten om de boel aan te bevestigen. Als ik op (foto)reis ga, zeker met het vliegtuig, kan ik dat allemaal niet meenemen; helemaal als high-speed fotografie geen doel is. Maar soms ga ik naar een plek waar het best wel eens zou kunnen dat zich een kans voordoet. Dan neem ik een volledig afgeslankt setje mee, dat aangevuld met wat lokaal materiaal en wat houtje-touwtje wel kan werken. Camera, lens en statief heb ik toch al bij me.
Kuhl’s dwergvleermuis met reflectie.
Nikon D810 + Nikon Micro-Nikkor AF-S 105mm F/2.8G IF-ED VR + Nikon DR-5 hoekzoeker + Nikon MC-30 draadontspanner + 4x Nikon SB-800 Speedlight + Eltima Jokie lichtval 105mm; 8s bij F11; ISO 400

Vleermuis met reflectie. Fotograaf: Paul van Hoof

Kansen

Zo ook deze keer. Ik ging met een aantal fotovrienden naar Bulgarije. Om precies te zijn naar het vakantieverblijf van Ludo Goossens, van waaruit hij onder meer fotohutten aanbiedt. Vleermuizen stonden totaal niet op het programma. Ik ben echter eerder in Bulgarije geweest en weet dat er daar veel grotten zijn die voor vleermuizen interessant zijn. Je weet maar nooit.

De gelegenheid

Ludo heeft op zijn terrein een mooi begroeide vijver met een vaste fotohut voor vogelfotografie. Als je op het terrein verblijft kun je daar te pas en te onpas gebruik van maken. Zo ging ik daar in de avondschemer eens kijken of er vleermuizen rondvlogen. Een vijver in een relatief droge omgeving is aantrekkelijk. En inderdaad, het was nog niet donker en er scheerden enkele vleermuizen over het water om te drinken. Dat doen ze vliegend door met hun bek water van het oppervlak te scheppen, net als zwaluwen. Dat is precies zo’n gelegenheid waar ik op hoopte!

De opstelling in de vijver is bijna af. In de achtergrond is de fotohut zichtbaar.
De opstelling in de vijver is bijna af. In de achtergrond is de fotohut zichtbaar. Fotograaf: Paul van Hoof

Opbouwen

De volgende dag ben ik bij m’n collega-fotografen gaan rondshoppen voor wat extra apparatuur: een extra statief, extra flitser en een lens voor op m’n reservebody. En ’s avonds kon ik aan de slag. Omdat ik ze de vorige avond al had zien vliegen kon ik aardig inschatten hoe de vleermuizen over het water zouden scheren. Aan de andere kant, het ging hier om dwergvleermuizen met een spanwijdte van pakweg 25 cm en zo’n vijver is een aantal meters lang. Dus het blijft een gok.

Op de uitgekozen plek heb ik een eenvoudig ‘Jokie’ infraroodstraaltje opgesteld. Het is een zeer compact, maar betrouwbaar systeem, bestaand uit een kleine zender/ontvanger en een losse reflector. Beide heb ik aan weerszijden van de vijver op stenen neergelegd. Hetzelfde heb ik met de flitsers gedaan die draadloos worden aangestuurd: 2 schuin van voren en 2 schuin van achteren als tegenlicht. Wel een beetje riskant om spullen zo los op stenen in het water neer te leggen, maar voor een avondje moet dat kunnen. Aan de kopkant van de vijver volgden vervolgens de camera’s op statief die ik bediende met een draadontspanner.

Een object op de plek waar je de vleermuis verwacht is handig om de scherpte en belichting af te stellen.
Een object op de plek waar je de vleermuis verwacht is handig om de scherpte en belichting af te stellen. Fotograaf: Paul van Hoof

Ter hoogte van het straaltje heb ik een touwtje gespannen met een dummy-vleermuis, in dit geval een blaadje, om op scherp te stellen en de belichting af te stellen. Dat haal ik weer weg als alles is afgesteld.

Als alles gereed is, is het een kwestie van afwachten tot het donker wordt en duimen dat er een vleermuis door het straaltje vliegt.

Geen vleermuis, maar een langpootmug doorkruist het infraroodstraaltje. In elk geval werkt de opstelling.
Geen vleermuis, maar een langpootmug doorkruist het infraroodstraaltje. In elk geval werkt de opstelling. Fotograaf: Paul van Hoof

En dan… flits! De opstelling gaat af. Zou het? Ik kan m’n nieuwsgierigheid niet bedwingen en ga toch even op de camera kijken. Ja, een foto, maar geen vleermuis. Het was een langpootmug, helaas.

Niet lang daarna weer een flits. Nu is het wel raak. Een vleermuis scheert over het water en staat volledig in beeld, inclusief reflectie. Yes! Het blijkt een Kuhl’s dwergvleermuis te zijn, een soort die bij ons niet voor komt, maar sterk lijkt op de gewone dwergvleermuis. Een leuk detail zijn de ‘streepjes’ achter de vleermuis. Dat zijn spinnendraden die aan de vleugels zijn blijven hangen tijdens het jagen.

Ik ben blij met het resultaat en eens te meer werd bevestigd dat het loont om rekening te houden met onverwachte kansen.

Kuhl’s dwergvleermuis met reflectie.
Kuhl’s dwergvleermuis met reflectie. Fotograaf: Paul van Hoof

Eén reactie

  1. Interessante en nuttige uiteenzetting! Vleermuizenfotografie op deze wijze leek me altijd nogal ingewikkeld, maar nu kan ik de opzet in elk geval helemaal volgen. Voor op reis is er inderdaad wel wat veel, maar het resultaat mag er zijn.

Reageer op dit artikel

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site wordt beschermd door reCAPTCHA en het Google privacybeleid en servicevoorwaarden zijn van toepassing.

Geef een reactie

Eén reactie

  1. Interessante en nuttige uiteenzetting! Vleermuizenfotografie op deze wijze leek me altijd nogal ingewikkeld, maar nu kan ik de opzet in elk geval helemaal volgen. Voor op reis is er inderdaad wel wat veel, maar het resultaat mag er zijn.

Reageer op dit artikel

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site wordt beschermd door reCAPTCHA en het Google privacybeleid en servicevoorwaarden zijn van toepassing.

Deze artikelen vind je vast ook interessant: