Natuur in een ander licht, wat er gebeurt als je perfectie loslaat

Er wordt nog wel eens gedacht dat je top apparatuur nodig hebt, bijzondere diersoorten moet vastleggen, ver moet reizen of dat het licht perfect moet zijn om inspirerende natuurfoto’s te maken. Maar dat is al een tijd niet meer hoe ik natuurfotografie beleef.

In 2017 begon mijn liefde voor natuurfotografie. Aanvankelijk wilde ik vooral vastleggen wat ik zag: een vlinder, een zonsondergang, een bloeiende klaproos,  bij voorkeur haarscherp en technisch perfect. Dat was al een uitdaging op zich. Na verloop van tijd merkte ik dat deze registratie beelden mij niet meer altijd de voldoening gaven die ik zocht. De natuur raakte me ook op een ander niveau: in sfeer, rust, een verhaal, verwondering. En juist die laten zich niet altijd vangen in een mooie foto. Langzaam begon ik te experimenteren.

Mist en tegenlicht werden mijn eerste speelveld. In de herfst en winter ging ik in de vroege uren steeds vaker op pad. Onderstaande foto maakte ik in Xanten, Duitsland, vlak over de grens bij Nijmegen. Op weg naar een vogelreservaat trof ik deze wilgen, gehuld in opkomende nevel. Hier móést ik stoppen.

Stilte

Wilgen roepen bij mij een gevoel op van melancholie en verstilling,  zeker wanneer ze zich grillig aftekenen tegen een zachte, mistige achtergrond. Er ontstond een magische sfeer. Door het beeld op te lichten, wordt die sfeer extra versterkt.

Later verdiepte ik me in manuele focus en creatieve lenzen, zoals de Helios en de Lensbaby. In het begin best lastig handmatig scherpstellen en alleen kunnen spelen met ISO en diafragma, maar het opende een nieuwe wereld. Met deze lenzen kun je een zachte, dromerige sfeer creëren die het gevoel van een scène benadrukt. Vooral kleine bloemen lenen zich goed voor deze aanpak. Door gebruik te maken van zachte voorgronden, ritme en diepte ontstaan beelden waarin verbeelding alle ruimte krijgt.

Lenteadem

Ook het benadrukken van texturen in de natuur of het toevoegen daarvan middels filters werd een manier om mijn beelden meer karakter te geven. Soms gebruik ik dubbele belichting. Lichteffecten, gefotografeerd in het bos, kunnen later een vleug magie toevoegen aan een ogenschijnlijk alledaags beeld.

Bij de eerste foto van de twee reigers is een textuurfilter gebruikt, maar bij de onderstaande foto was dat niet nodig. De dansende vormen van de takken en bevroren blaadjes in de bossen van de Duivelsberg vormden samen al een impressionistisch geheel.

Winterfeest

Wat ik ontdekte: foto’s hoeven voor mij niet altijd technisch perfect te zijn, maar wél persoonlijker. Het hoeft niet alleen te gaan over de registratie van een onderwerp, maar juist over het gevoel dat het bij je oproept. Creatieve natuurfotografie is voor mij een manier van kijken en een vorm van spelen. Met licht en vorm, met scherpte en onscherpte, met kleur, ritme en soms juist met de afwezigheid daarvan. Soms ontstaat er een dromerig beeld, soms iets verstilds of minimalistisch. Maar altijd zit er een stukje van jezelf in.

Het mooiste is natuurlijk als je een moment volledig in de camera kunt vangen. Maar dat lukt niet altijd, soms zijn de omstandigheden lastig, moet je snel handelen omdat het moment zo weer voorbij is, of zie je pas achteraf hoeveel potentie een ogenschijnlijk gewone foto eigenlijk had. In zulke gevallen kan nabewerking alsnog leiden tot een krachtig en sfeervol eindresultaat. Het later terugkijken, selecteren en bewerken van je foto’s voelt dan als het uitpakken van een cadeautje: een vorm van nagenieten, waarin je het moment opnieuw beleeft en soms zelfs meer ontdekt dan je op het moment zelf zag.

Dansen

De volgende foto maakte ik in de vroege ochtend aan de Oude Waal, waar geregeld lepelaars foerageren. Mijn bedoeling was hun interactie vast te leggen, maar ik had mijn instellingen nog niet goed aangepast aan het weinige licht. Door de combinatie van een lage ISO en de beweging van de vogels ontstond een beeld waarin hun dynamiek juist prachtig tot uiting kwam alsof ze aan het dansen waren. Een ogenschijnlijk mislukte foto bekeek ik een hele tijd later nog een keer en wordt dan opeens iets moois.

Ook zwart-witfotografie, waar ik vóór de natuurfotografie al veel mee bezig was, heeft een plek gekregen in mijn beelden. Door het weglaten van kleur blijft alleen de essentie over. Licht, vorm en leegte krijgen de hoofdrol – en daarmee ook het verhaal. Zoals bij deze twee broedende futen in Park Lingezegen, verscholen in het riet. Door het beeld om te zetten naar monochroom, ontstond een verstilde, bijna grafische compositie.

Verwachting

Tijdens mijn lezing “Natuur in een ander licht” op Pixperience op 4 oktober laat ik meer zien over mijn manier van het loslaten van registratie en technische perfectie, over dwalen en experimenteren, ook in de nabewerking, over de verwondering die de natuur mij brengt. Ik laat zien hoe texturen, zwart-wit, creatieve lenzen en impressionistische technieken kunnen helpen om beelden te maken die méér zijn dan registratie. Beelden die voelen.

Annemiek Wauben