HOME < PRAKTIJK < TUTORIALS
Tutorials

Natuurfotografie op basis van een IDEE: deel 1 – Het proces

Fotograferen op basis van een idee. Dat is het onderwerp van deze driedelige tutorial. Ik bespreek hoe je op basis van een onderliggend idee foto’s kunt maken die opvallen en interessant zijn. Op deze manier kun je je verder ontwikkelen als natuurfotograaf. Na een korte inleiding over het aanleren van techniek en het ontwikkelen van een eigen stijl wordt aan de hand van diverse voorbeelden uitgelegd wat natuurfotografie op basis van een idee is. Natuurfotografie krijgt daardoor niet alleen meer diepgang maar wordt ook leuker! Een belangrijke bron waarop deze tutorials zijn gebaseerd is het boek Grip op Creativiteit van Bart Siebelink.

Natuurfotografie op basis van een IDEE: deel 1 – Het proces
Een spin in haar web. De digitale wereld? Fotograaf: Rob Blanken

Een nieuwe hobby

Een jaar of vijftien geleden, tijdens een vakantie in de Dolomieten, raakte ik geboeid door de vele vlinders die daar voorkwamen. Een nieuwe hobby diende zich aan. Natuurfotografie! De combinatie van genieten en vastleggen van natuur, de creatieve mogelijkheden van natuurfotografie en de technische aspecten van fotografie in het algemeen boeiden me en doen dat nog steeds!

Verzadiging

Na verloop van een aantal jaren had ik een behoorlijk portfolio met macrofoto’s van vooral vlinders opgebouwd maar was er ook sprake van een zekere verzadiging. Het vinden van nieuwe soorten werd steeds lastiger en het vastleggen op een vernieuwende, creatieve manier steeds moeilijker. Er zat geen idee achter. Ik maakte vooral mooie plaatjes.

Een parelmoervlinder, door vegetatie heen gefotografeerd. Fotograaf: Rob Blanken

Creatieve technieken

Aanvankelijk probeerde ik de leemte op te vullen met het toepassen van verschillende creatieve technieken zoals stacken, lange sluitertijd, overbelichten, onderbelichten, dubbelopnames etc. Dat maakte de foto’s wel interessanter maar ik kreeg al meer het gevoel dat het toepassen van deze creatieve technieken een trucje was. Techniek in dienst van het mooie plaatje.

Low-key opname van een citroenvlinder op het blad van kaardenbol. Fotograaf: Rob Blanken

Een eigen stijl

Gelukkig ontwikkelde ik in deze periode langzamerhand wel een eigen stijl met veel grafische kenmerken, high-key en low-key belichtingen en zwart-wit fotografie. Dit proces verliep overigens grotendeels onbewust. Later kwam ik erachter dat je met deze technieken beelden kunt maken met meer zeggingskracht. Bingo! Langzamerhand was het niet alleen meer fotograferen voor het mooie plaatje maar ging het steeds meer om foto’s maken vanuit een onderliggend idee. Dat was de volgende stap die ik graag wilde zetten!

Zilveren maan, high-key opname. Fotograaf: Rob Blanken

Het IDEE

Dus niet langer alleen een technisch en esthetisch goede foto van een gave soort. Ook niet de toepassing van een creatieve techniek maar fotograferen vanuit een idee! Foto’s maken met een boodschap, met zeggingskracht!

Dat klinkt natuurlijk behoorlijk hoogdravend maar dat valt best mee hoor. Een foto met inhoud hoeft niet per se heel diepgravend te zijn of de wereld te verbeteren.

Dansende flamingo

Een mooi voorbeeld zijn de foto’s van flamingo’s die ik een paar jaar geleden maakte tijdens een fotoreis naar de Languedoc. In de Languedoc zijn bezoekerscentra met grote vijvers waar flamingo’s worden gevoerd. Dit trekt natuurlijk veel flamingo’s aan en de vogels kunnen van korte afstand worden gefotografeerd. Het gedrag van deze vogels is bijzonder en heeft bijna iets menselijks. Dat is natuurlijk niet echt zo maar het kan wel als zodanig worden geïnterpreteerd. Tijdens het fotograferen ontstond het IDEE om dat schijnbaar menselijke gedrag vast te leggen. Voor een optimaal effect was het belangrijk de flamingo’s te isoleren van de achtergrond. Daarom maakte ik de foto’s in high-key en werden ze ook behoorlijk nabewerkt (TECHNIEK). Daardoor kregen de foto’s voor mij een bijzondere lading. Het was mijn bedoeling dat de foto’s bij de kijker een bepaald gevoel zouden oproepen (INHOUD, ZEGGINGSKRACHT).

Dansende flamingo. In werkelijkheid vliegt de flamingo gewoon weg. Fotograaf: Rob Blanken

De toppredator

Tijdens een fotoreis naar Florida waren er veel fotokansen om alligators te fotograferen. Dat zijn enorm fascinerende beesten die miljoenen jaren niet veranderd zijn. Blijkbaar is het een weliswaar primitieve maar toch heel succesvolle levensvorm. Ze zijn geheimzinnig, krachtig en gevaarlijk. Kortom, een toppredator die heerst in zijn/haar biotoop. Dat gevoel wilde ik benadrukken (IDEE) met een low-key opname (TECHNIEK) van een alligator in zijn omgeving en een close up van de bovenkant van de kop. De foto’s roepen bij mij het beeld op van een gevaarlijk roofdier (ZEGGINGSKRACHT).

Alligator, toppredator in zijn biotoop. Fotograaf: Rob Blanken

 

Portret van een alligator, weergegeven als een gevaarlijke predator. Fotograaf: Rob Blanken

Project Tijd

In het kader van een project over TIJD heb ik in 2019 bladeren met mineergangen van nachtvlindertjes gefotografeerd IDEE). De mineergang is eerst smal maar wordt steeds breder omdat het rupsje wat de mineergang maakt, dikker wordt. De korreltjes zijn de drolletjes van de rups. Aan het einde van de gang vindt de verpopping plaats waarna het vlindertje uitvliegt. Een mineergang toont dus eigenlijk een deel van de levensloop van de nachtvlinder. Ik heb de bladeren kortdurend gedroogd en vervolgens op een lichtbak gefotografeerd (TECHNIEK). Het ongewone beeld roept bij mij verbazing en bewondering op (ZEGGINGSKRACHT).

Mineergangen in de bladeren van Rubus laciniatus. Fotograaf: Rob Blanken

In het eerste deel van deze tutorial heb ik uitgelegd hoe je natuurfotografie geleidelijk steeds meer inhoud kunt geven. Het gaat dan niet alleen meer om een technisch perfecte en esthetisch verantwoorde foto maar al meer om het onderliggende idee en de zeggingskracht van je foto.

In deel twee en drie van deze tutorial geef ik verdere uitleg en ter inspiratie veel voorbeelden van deze manier van fotograferen.


Meer weten over het boek Grip op creativiteit?
Klik hier voor meer informatie.

Deel dit artikel


11
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Gina Heynze op 7 augustus 2020 om 22:20

    Mijn complimenten voor je mooie column. Ik kijk uit naar het vervolg. Inderdaad loopt je archief op de duur over van de mooie scherpe fotootjes en zoek je (sommige mensen dan toch) uitdaging om op een andere manier te gaan fotograferen. Daar ben ik het helemaal mee eens. Wat ik soms wel een beetje heb is het gevoel dat de “gewone” goed gemaakte foto een beetje ondergewaardeerd gaat worden. Dit gevoel wordt versterkt als ik naar de winnaars en genomineerden van fotowedstrijden kijk. Het kan niet gek of abstract genoeg. Je foto valt pas op als hij heel erg afwijkt. Waarom moet dat. Waarom maakt een foto die niet zo fantasievol is maar verder perfect geen kans meer?

    1. Dank voor je leuke reactie Gina. Natuurlijk is er niks mis met de ‘gewone heel goed gemaakte foto’. Daar kan ik ook nog steeds van genieten en ik probeer ze ook te maken als de kans zich voordoet. Bij sommige wedstrijden worden die ook wel gewaardeerd. Maar een echte wow-foto moet niet alleen goed zijn gemaakt maar moet ook zeggingskracht hebben! Spanning, een verhaal, emotie! Het toepassen van creatieve technieken en abstractie kan daarbij helpen maar is geen doel op zich. Een afwijkende foto valt op, dat is logisch. Een jury moet kiezen uit duizenden foto’s. Het is logisch dat de jury daaruit de opvallende en originele beelden selecteert.

  2. Door Cees van Gastel op 4 augustus 2020 om 19:00

    Mooi, boeiend en inspirerend verhaal Rob. Ik bewonder je manier van beeldvorming al geruime tijd en steeds ben ik weer ieuwsgierig naar de verrassende kijk op het medium fotografie. Je heldere uitleg van je doelstelling is bij mij heel duidelijk overgekomen en je foto’s illustreren wat je bedoelt. Nieuwsgierig wacht ik het vervolg af. Groet. Cees van Gastel.

    1. Dank je Cees, goed te horen van een bijzondere fotograaf

  3. Door Douwe Struiksma op 4 augustus 2020 om 17:46

    ‘t Begint met nadenken en/of iets zien, dan kom je op een IDEE en daar ga je dan mee aan de slag, mooi beschreven en voorzien van intrigerende beelden :).

  4. Door Nanda Bussers op 4 augustus 2020 om 15:55

    Dankjewel Rob. Leuk om te lezen en ook ik ben benieuwd naar je vervolg! Groeten, Nanda

  5. Complimenten Rob, Leuk om te zien hoe mijn gedachtengoed zijn weg vindt naar het publiek, zie: https://webshop.natuurfotografie.nl/product/grip-op-creativiteit/

  6. Hallo Rob,

    Zie dat er wat fouten in mijn reactie zijn geslopen, autocorrectie vermoed ik, excuses hiervoor.
    Ik wilde zeggen dat je mij hebt kunnen boeien en ik kijk uit naar deel 2 en 3
    Groet Mirjam

  7. Door Jacko Morren op 3 augustus 2020 om 09:48

    Hi Rob,
    mooie foto’s maar vooral een schitterend verhaal. Herkenbaar ook. Hoe kom je van mooie plaatjes naar plaatjes met zeggingskracht. Boeiend en ik kijk uit naar deel 2 en 3.

  8. Hallo Rob,
    Interessante en leuke tutorials. Mij heb je kunnen bieden, benieuwd nasr deel 2 en 3!

    Goed
    Mirjam

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *