HOME < PRAKTIJK < TUTORIALS
Tutorials

Natuurfotografie op basis van een IDEE: deel 3 – Voorbeelden en conclusies

Fotograferen op basis van een idee. Dat is het onderwerp van deze driedelige tutorial. Ik bespreek hoe je op basis van een onderliggend idee foto’s kunt maken die opvallen en interessant zijn. Op deze manier kun je je verder ontwikkelen als natuurfotograaf.
In dit laatste deel geef ik nog enkele voorbeelden van deze manier van fotograferen en daarnaast een aantal adviezen en een conclusie.
Een belangrijke bron waarop deze tutorials zijn gebaseerd is het boek “Grip op Creativiteit” van Bart Siebelink.

Natuurfotografie op basis van een IDEE: deel 3 – Voorbeelden en conclusies
Baby spinnetjes in hun gezamenlijke webje: Space travellers. Fotograaf: Rob Blanken

Voorbeeld 1: kunstzinnige fotografie

Fotograferen met langere sluitertijd levert vaak verrassende beelden op. Bij toeval kwam ik erachter dat deze techniek ook bij meerkoeten heel bijzondere effecten kan geven. Met een 3-stops grijsfilter en eventueel een polarisatiefilter kun je, ook bij helder weer, sluitertijden van enkele seconden bereiken. Een lange tot extreem lange sluitertijd (0.5 – 8 seconden), eventueel gecombineerd met het gebruik van een flitser (tweede gordijn) maakt dat de meerkoeten op een heel bijzondere, bijna kunstzinnige wijze kunnen worden vastgelegd.

Meerkoet, vastgelegd met extreem lange sluitertijd. Verstild beeld. Fotograaf: Rob Blanken

Voorbeeld 2: de metafoor

Om arachnofobie onder de duim te krijgen ben ik boeken over spinnen gaan lezen en ze later ook gaan fotograferen. Er ging een wereld voor me open. Het was heel bijzonder om te zien met welk eindeloos geduld sommige spinnen hun prooien vangen. Kijk met tegenlicht door je macrolens naar een spin in haar web en je ziet een fascinerende wereld. Prachtige kleuren, bubbels en zwarte gaten. Het lijkt op een eenzame reiziger in het universum. Ik heb veel tijd gestoken in het zo goed mogelijk vastleggen van die ervaring. Deze foto’s kun je opvatten als een metafoor naar het menselijke bestaan. De eenzame mens op zijn wereldbol in het eindeloze heelal. Te poëtisch? Misschien, maar voor mij een heerlijke bron van inspiratie.

Een spinnetje in haar web. Metafoor voor een reiziger in het universum. Fotograaf: Rob Blanken

Voorbeeld 3: het gevoel

Gedurende een paar maanden per jaar geven 20.000-40.000 spreeuwen iedere avond vlak bij ons huis een adembenemende vliegshow. De dynamiek van die show is fabuleus. De zwermen ballen regelmatig samen tot de mooiste vormen, met name als een slechtvalk of sperwer de zwerm aanvalt. Als de spreeuwen dichtbij komen is het mogelijk vrijwel onder de zwerm te fotograferen, dat biedt goede mogelijkheden voor foto’s met een wat langere sluitertijd. Die techniek geeft de energie en de dynamiek van het gedrag goed weer. Daar krijg je levenslust van! Overzichten van de zwermen met hun specifieke vormen kunnen nog verder worden geabstraheerd door ze om te zetten in een zwartwit-negatief beeld. Er ontstaan dan beelden met een heel eigen verhaal.

Spreeuwenzwerm met lange sluitertijd: dynamiek! Fotograaf: Rob Blanken
Spreeuwenzwerm, omgezet in een negatief zwart-wit beeld. Wat zie jij erin? Fotograaf: Rob Blanken

Voorbeeld 4: het verhaal

Regelmatig breng ik een bezoek aan Murk Nijdam, een zeer vogelvriendelijke boer in Friesland, om de weidevogels op zijn land te fotograferen. In één van zijn schuren zat dit voorjaar een kerkuil en er lagen een heleboel uilenballen. Die uilenballen bevatten de schedeltjes van alle muizen die door de uil zijn verorberd, ze vertellen dus een verhaal. Daarom heb ik een zak uilenballen mee naar huis genomen, ze uit elkaar geplozen, de schedeltjes in Biotex gebleekt, ze neergelegd alsof het oorlogsslachtoffers zijn en ze vervolgens gefotografeerd. Eten of gegeten worden, daar gaat het om in de natuur. Zielig voor de muizen maar van levensbelang voor de uil. Het is geen makkelijke foto om naar te kijken maar ik vind het wel een intrigerend beeld.

Slachtoffers van de kerkuil weergegeven als oorlogsslachtoffers. Zwart-wit negatief beeld. Fotograaf: Rob Blanken

Voorbeeld 5: een al lang bestaand idee

Al langere tijd probeer ik een opvliegende zwerm kluten vast te leggen. Bij dat opvliegen ontstaat door de zwarte vleugelpunten, de zwarte koppen en het verder witte lijf van deze vogels een chaotisch maar ook georganiseerd beeld wat heel fascinerend is om te zien. Een soort eenheid in chaos! In het najaar foerageren kluten in behoorlijk grote groepen in het waddengebied, bij hoogwater komen ze noodgedwongen dichtbij de kust en kunnen ze worden gefotografeerd. Ze zitten echter niet altijd op dezelfde plek en vaak te ver weg voor een mooie foto. Het was een regenachtige en koude dag maar het was hoogwater en de wind kwam uit de goede hoek. Ik besloot daarom toch maar te gaan. Goed ingepakt en onder een grote paraplu wachtte ik in een rietkraagje af of de kluten zouden komen. Door het slechte weer waren er geen andere fotografen en ook geen wandelaars. De kluten kwamen steeds dichterbij en op het laatst zaten zo’n 5000 kluten op ongeveer 40 meter voor me in het ondiepe water. Door het onstuimige weer waren ze onrustig en vlogen ze telkens weer op waardoor eindelijk de door mij gewenste foto realiteit werd.

Kluten.
Opvliegende kluten: een georganiseerde chaos. Fotograaf: Rob Blanken

Conclusie

De kern van deze tutorial is dat foto’s die zijn gebaseerd op een onderliggende gedachte vaak boeiender zijn dan esthetisch verantwoorde, registrerende foto’s, hoe goed ook gemaakt. Het zijn foto’s waar je wat langer naar kijkt en waar je over nadenkt. Het onderliggende idee voor dergelijke foto’s kan heel verschillend zijn. Ik heb in deze tutorial verschillende mogelijkheden beschreven. Denk bijvoorbeeld aan het weergeven van een bepaald gevoel of aan beelden als metafoor naar een diepere gedachte maar je kunt ook denken aan een bepaalde boodschap of mening die je over wilt brengen.

Hoe kun je dit creatieve proces onder de knie krijgen? Een ruime fantasie is een goede basis maar ook kennis van natuur, beeldtaal en andere kunstvormen zijn belangrijk. Kijk ook naar het werk van beroemde (natuur)fotografen en vraag je af waarom hun foto’s zo boeiend zijn. Bezoek fotofestivals. Evalueer kritisch je eigen werk, zo mogelijk met anderen. Een prima boek over dit onderwerp is Grip op Creativiteit van Bart Siebelink.

Poten van een dode meerkoet met een gebroken ei: weergave van het leven. Fotograaf: Rob Blanken

Is het nu per se nodig om een dergelijke ontwikkeling door te maken. Nee, natuurlijk niet. Als je plezier hebt in het zo mooi mogelijk vastleggen van soorten, landschappen en bepaald gedrag is dat vanzelfsprekend prima. Het gaat dan vooral om de vorm van je foto’s en niet zozeer om een diepere inhoud. Dat laatste vergt echt een andere benadering, is zeker niet makkelijk maar als het lukt wel heel bevredigend.

Voorgaande delen van deze tutorial

In het eerste deel van deze tutorial heb ik uitgelegd hoe je natuurfoto’s meer zeggingskracht kunt geven, namelijk door te fotograferen op basis van een idee.
In deel 2 werd de werkwijze verder uitgelegd en toegelicht aan de hand van verschillende voorbeelden.
Deel 3 bevat nog meer voorbeelden van deze manier van fotograferen en tenslotte enkele adviezen en een conclusie.


Meer weten over het boek Grip op creativiteit?
Klik hier voor meer informatie.

Deel dit artikel


16
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Cees van Gastel op 1 september 2020 om 18:00

    Een heel inspirerend verhaal Rob, waarin je een kijkje in jouw fotocuisine geeft. De diepere lagen in je werk heb je mooi omschreven en maken je foto’s nog boeiender dan ze op het eerste gezicht al lijken. Mooi te zien is ook de zoektocht naar en ontwikkeling van nieuwe creatieve inzichten, waardoor jouw werk boeiend blijft te blijven volgen en er van te genieten als toeschouwer. Met plezier en de nodige nieuwsgierigheid zie ik je nieuwe foto’ tegemoet. Gr. Cees.

    1. Dank voor je mooie woorden Cees. Was ook een leuke tutorial om te schrijven.

  2. Leuk om te lezen, Rob. Als iemand de afgelopen jaren heeft geïnvesteerd in zijn ontwikkeling, en zijn spreekwoordelijke glazen plafond heeft weten te doorbreken, ben jij het wel. Daarom is het ook zo geweldig om te zien dat er veel waardering voor is.

    1. Dank je Bart, deze manier van fotograferen blijft voorlopig nog wel een uitdaging!

  3. Door Anneke Snel op 19 augustus 2020 om 15:46

    Interessante artikelen met mooie beelden. Dank!

    1. Dank je Anneke, leuk te horen.

  4. Door LidideBoer op 18 augustus 2020 om 22:41

    Dag Rob,
    Ik heb met veel plezier en leerzame uitleg over het maken van je foto’s
    erg genoten.
    Ik ga het zeker een keer proberen.Als je al minstens 30jr fotografeert wil je wel eens heel iets anders proberen.Je eerste foto van de meerkoeten vind ik heel prachtig!!
    Bedankt voor je niet te moeilijke uitleg,
    groetjes LidideBoer

    1. Dank je Lidide. De meerkoeten zijn echt een uitdaging maar erg leuk om te doen.

  5. Bedankt, Rob. Prima verhaal dat stof ter overdenking biedt. Met prachtige foto’s erbij.

    1. Dank Kees. Nadenken over je fotografie is nooit verkeerd maar gewoon lekker je ding doen staat voorop natuurlijk.

  6. Leuke serie, vooral dit laatste stuk! Ik heb het boek van Bart en deze insteek intrigeert me. Een diepere betekenis of laag is lastig inderdaad. Maar zoals je zegt; erg bevredigend als het lukt!

  7. Door Jaap Coorens op 17 augustus 2020 om 12:13

    Hele leuke en interessante tutorials Rob. Het lijkt me erg leuk zo een ontwikkeling door te maken. Ik heb het boek grip op creativiteit ook gelezen. Maar deze tutorials met de mooie voorbeelden mogen er ook zijn.

    Bedankt
    Jaap

    1. Dank je Jaap, verschillende cursussen en reizen bij Bart Siebelink en recent het boek hebben me enorm geholpen bij deze ontwikkeling. En … het geeft me veel voldoening.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *