Menu

Onderdeel van Pixfactory

Ontvang van 1 t/m 14 juli bij aanschaf van de set Combideal Fotografiegidsen, fotografiegidsen over toffe macro-onderwerpen, de online cursus Macrofotografie hulpmiddelen, t.w.v. € 29,90 cadeau.

Ontluikend respect

De lente in het Haagse Bos is een bijzondere tijd. Ieder jaar weer verbaas ik me over de bloemenzee die, golf na golf, langzaam de bodem van het bos bedekt. Dit jaar krijgen de stinzenplanten extra aandacht. Samen met leerlingen van het nabijgelegen Zandvlietcollege onderzoeken we wat zich daar op de bosbodem afspeelt.
Bosanemonen bedekken de bosbodem
Bosanemonen bedekken de bosbodem. Fotograaf: Mark Kras

In de eerste lessen hebben we met hen gesproken over bosbeheer en de bijzondere zorg die we hebben voor de bosbodem. Een zorg die resulteerde in de inzet van een telescoopkraan die vanaf het pad grote bomen in delen kan vellen zonder de bosbodem noemenswaardig aan te tasten (lees ook Het perspectief van de boswachter).

Het verwijderen van zorgvuldig geselecteerde bomen zorgt voor een toename aan jonge opgroeiende bomen die profiteren van het extra zonlicht. Ook de stinzenplanten op de bodem krijgen de kans om zich uit te breiden.

Wenden naar zon

Bosanemonen zijn specialisten in het benutten van de lentezon. Ze bloeien vroeg in het voorjaar, nog voor dat er blad aan de bomen zit, en de bloemen draaien met de zon mee. Een eigenschap die hen de volksnaam ‘achteromkiekertje’ heeft bezorgd. Een nadeel van vroeg bloeien is dat iedere planteneter zo vlak na de winterschaarste zijn oog op het frisse groen laat vallen. Bosanemonen worden echter zelden gegeten. Reden is het giftige en irriterende sap dat in de plant zit. Sap dat zo venijnig is dat het zelfs bij mensen huidirritaties kan veroorzaken.

Bosanemonen rekken zich uit naar het prille lentezonnetje
Bosanemonen rekken zich uit naar het prille lentezonnetje. Fotograaf: Mark Kras

Gevangen

Wie bij het vroege voorjaar denkt aan bijen en hommels die de zoete geur van sneeuwklokje, speenkruid en boshyacint opzoeken, heeft natuurlijk gelijk. Deze stinzenplanten vormen een belangrijke vroege nectarbron voor insecten. Er zijn echter ook insectensoorten die meer lugubere sappen en geuren begeren. Aronskelken maken daar op grimmige wijze gebruik van. Een naar aas geurende zwaardvormige kegel in de bloem is onweerstaanbaar voor kleine aasvliegen. Die belanden na een botsing met deze spatha (vernoemd naar een Romeins ruiterzwaard) in de kelk van de bloem. Daar voorkomen haartjes dat de vliegjes weer ontsnappen.

Terwijl de vliegjes gevangen zitten, komen de vrouwelijke bloempjes tot bloei en zijn ze ontvankelijk voor het stuifmeel dat de vliegjes met zich meedragen. Na een dag verwelken de haartjes en ontsnappen de vliegjes. Maar niet nadat ze langs de mannelijke stuifmeeldraden zijn gekomen en nieuw stuifmeel met zich meenemen. Klaar om een volgende keer opnieuw slachtoffer te worden van verleidelijke aasgeurtjes. De opvallend donkere spatha met een enkel vliegje maakt in een beeld deze bijzondere voortplantingswijze zichtbaar.

Een stinkend zwaard in een onopvallende gekleurde bloem
Een stinkend zwaard in een onopvallende gekleurde bloem. Fotograaf: Mark Kras

Vingerhelmbloem

Als kleine vogeltjes zitten de bloempjes van de vingerhelmbloem bovenaan de steeltjes. De opmerkelijke vorm van de bloem is niet alleen voor de show. Zodra een bij of hommel op de bloem landt vouwt een tasje aan de onderzijde zich open en drukt het stuifmeel of de stempel tegen het insect aan. Door stuifmeel uit te wisselen van plant naar plant variëren de verschillende exemplaren genetisch net iets van elkaar. Dit maakt ze robuust tegen veranderingen in leefomstandigheden. De vingerhelmbloem kan zich ook op een andere manier vermeerderen. Dat gebeurt op kortere afstand. Ieder jaar verdubbelt het bolletje zich waaruit de plant groeit voor het afsterft. Het jaar daarop staan er twee identieke plantjes op de plek waar er het jaar daarvoor maar een stond.

De prachtige trosjes met vogeltjes zijn mooie uitdagingen voor een fotograaf. Je moet wel bereid zijn om plat op je buik te gaan liggen. Of handig gebruik maken van een kantelbaar lcd-schermpje op je camera.

De Engelse naam van vingerhelmbloem is ‘Bird in a bush’. De Latijnse en Duitse naam verwijst naar de kuifleeuwerik
De Engelse naam van vingerhelmbloem is ‘Bird in a bush’. De Latijnse en Duitse naam verwijst naar de kuifleeuwerik. Fotograaf: Mark Kras

Respect

In de gesprekken met de leerlingen van het Zandvliet, waarbij zij hun pas verworven kennis met hun klasgenoten en met ons delen, word ik geraakt door hoe bijzonder deze planten en hun geschiedenis zijn. Hun overlevingsstrategieën en voorplantingswijzen zijn in millennia zo verfijnd dat je je de wijze waarop zich dit stap voor stap heeft ontwikkeld nauwelijks kan voorstellen. Daar komen de aanpassingen aan de nieuwe wereld nog bij, een wereld waar zij in terechtkwamen nadat tuinmannen ze eeuwen geleden naar onze contreien haalden. Aanpassingen die ertoe leidden dat ze nu een bloemenzee vormen in oude bossen in de nabijheid van landgoederen.

De afgelopen dagen ben ik voor hen op de knieën gegaan en zelfs op mijn buik gaan liggen om ze te bewonderen en vast te leggen op de foto. En elke keer moet ik constateren dat deze nederige houdingen niet minder dan passend zijn voor dergelijke wonderen in onze Nederlandse bossen. Alsof ik hen hiermee het respect betoon dat deze planten verdienen.

De bloemen van gewoon speenkruid open zich al naar gelang de zon schijnt.
De bloemen van gewoon speenkruid opent zich al naar gelang de zon schijnt. Fotograaf: Mark Kras

Kraamkamer van de natuur

Respect waarvan ik hoop dat dat aanwezig is bij ieder bezoeker die passeert en iedere fotograaf op zoek naar een mooi beeld in het bos. Respect dat resulteert in het zich houden aan enkele eenvoudige regels die gelden voor iedere bezoeker. Hond aan de lijn, afval mee naar huis en blijf op het pad.

Deze simpele regels zorgen ervoor dat vlak naast het pad de wonderschone natuur van onze bossen in stand blijft en zich ieder jaar weer toont aan de fotografen die haar vastleggen. Soms zelfs met die ene vlinder die in zijn leefwijze weer verbonden is met deze planten. Want in de lente betreden we de kraamkamer van Moeder Natuur. Natuur waaraan we onlosmakelijk verbonden zijn en die alleen in stand blijft als we respectvol ermee omgaan.

Dieper in het Haagse Bos groeien enkele exemplaren van de zeldzame Slanke Sleutelbloem. Ieder jaar vrees ik dat de planten door een loslopende hond worden uitgegraven of door iemand die van het pad dwaalt worden vertrapt.
Dieper in het Haagse Bos groeien enkele exemplaren van de zeldzame Slanke Sleutelbloem. Ieder jaar vrees ik dat de planten door een loslopende hond worden uitgegraven of door iemand die van het pad dwaalt worden vertrapt. Fotograaf: Mark Kras

Geef een reactie

Eén reactie

  1. Verwondering en respect voor de natuur die toch zo dicht bij is in Den Haag. Respect ook voor de manier waarop je het beschrijft en fotografeert Mark Kras.

Reageer op dit artikel

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site wordt beschermd door reCAPTCHA en het Google privacybeleid en servicevoorwaarden zijn van toepassing.

Eén reactie

  1. Verwondering en respect voor de natuur die toch zo dicht bij is in Den Haag. Respect ook voor de manier waarop je het beschrijft en fotografeert Mark Kras.

Reageer op dit artikel

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site wordt beschermd door reCAPTCHA en het Google privacybeleid en servicevoorwaarden zijn van toepassing.

Mark Kras

Mark Kras

Mark Kras is boswachter voor Staatsbosbeheer in het Nationaal Park Hollandse Duinen. Mark gebruikt natuurfotografie om betrokkenheid tussen mens en natuur te vergroten.

Meer columns van deze auteur

Deze artikelen vind je vast ook interessant: