HOME < INSPIRATIE < COLUMN
columns

Prestatiedrang en productiesyndroom

Het is zonnig als ik met mijn vrouw Sandra in de tuin zit. Vanmorgen was het een – waarschijnlijk – prachtig mistige zonsopkomst maar ik lag in mijn bed. Gedachteloos drink ik mijn koffie en lusteloos kijk ik naar mijn blokhut waar mijn camera’s als een hoop neergesmeten troep op mijn bureau lijken te zijn gedonderd. Wanneer heb ik ze voor het laatst gebruikt? Of ja, vorige week vrijdag toen ik voor Natuurfotografie Magazine op pad was. En daarvoor? Ik denk Schiermonnikoog… 1,5 week eerder. En nu? Geen zin.

Prestatiedrang en productiesyndroom
Het enige écht spectaculaire beeld wat ik heb gemaakt op Schiermonnikoog.... Fotograaf: Johan van der Wielen

Alles wil niet starten…

Pak lekker de motor!“. Ik kijk verstoord op en besef mij dat ik een heel verhaal heb gemist. “Waarheen?”, vraag ik dom. “Moet je niet naar Omroep Gelderland?”. Oh ja, natuurlijk. Ik moet de Gelderse Natuurfotowedstrijd van BuitenGewoon, het natuurprogramma van Omroep Gelderland, jureren.  Ik was het alweer vergeten. “De motor, da’s een goede. Misschien wat frisse wind door mijn hoofd.” “Precies daarom! Je hebt dit jaar nog niet eens gereden.” Het is inderdaad prachtig weer. Vol goede moed trek ik de choke van mijn allroader open en druk op de startknop. Een poos draait de startmotor dapper rond maar helaas. Het gevreesde geluid van een steeds trager wordende startprocedure aanhorend laat ik de startknop los. De tweewieler en de vanderWieler beseffen beide hetzelfde: alles met wielen wil vandaag niet starten…

Verslaafd aan adrenaline

Toch maar in de auto draai ik alle raampjes open (zo ging dat in 1974) en laat alsnog de wind door mijn hoofd gaan. Tijdens het rijden denk ik na. Wat is er met mij aan de hand? Waar is mijn plezier in de fotografie gebleven? Waar is mijn tomeloze energie? Ik doe al weken wat ik moet doen, draai mijn opdrachten, voltooi artikelen maar mis de passie die ik zo van mezelf ken.

Wanneer heb ik dit jaar die energie wel gevoeld? Tijdens mijn avontuur op Terschelling, de stress van de maansverduistering. Dat was passie en adrenaline. En tijdens de eerste Arctic Aurora Chase; spanning, avontuur en bevroren neus. Mijn passie ligt blijkbaar in het avontuur. Kijken of het lukt, kijken of het mij lukt. Plannen smeden en ervoor gaan. Die adrenaline is de motor voor mijn passie, misschien ben  ik wel verslaafd aan het avontuur.

Dit beeld was een droom en zorgde voor heel veel stress. Alle likes en lof zorgden voor een deel van de energie. Fotograaf: Johan van der Wielen

Prestatiedrang

En verder? Zowel mijn bezoeken aan Ameland als Schiermonnikoog dit jaar werden gekenmerkt door grijs en grauw weer. Beide keren had ik allerlei plannen en ideeën maar het weer deed niet wat ik wilde. En meteen sta ik dan stil. Ik raak mijn camera nauwelijks aan en áls ik dan eindelijk mijzelf een schop onder mijn fotografenkont geef is het zwoegen. Op Schier dwong ik mijzelf aan de slag te gaan met een veldje vol wilde hyacinten en koekoeksbloemen maar de geest wil niet komen. Het licht doet niet wat ik wil en zelfs met flitsers wordt het resultaat niet…  waanzinnig.

Terwijl ik de parkeerplaats van Omroep Gelderland opdraai besef ik mij dat ik dichter bij de kern kom. Blijkbaar vind dat ik dat ik waanzinnige beelden moet maken; altijd en overal. Dat ben ik verplicht, ik moet presteren. Als ik een week op Schier ben geweest verwacht ik van mezelf dat ik de wereld versteld kan laten staan van mijn resultaten. Daar ben ik toch fotograaf voor?

Een zeehond in de kwelder, dat maak je één keer mee. Je kunt toch ook niet verwachten dat je dat ieder bezoek kunt overtreffen? Fotograaf: Johan van der Wielen

Jij zult wel weer waanzinnige beelden hebben gemaakt?

Pas na een paar dagen post ik de eerste foto van Schier op de social media. Voor mij een teken aan de wand. Als ik stuiterend terugkom van een reis – zoals in 2018 toen ik noorderlicht kon vastleggen op de Wadden – dan weet ik niet hoe snel ik dat met de wereld wil delen. Nu niet. En het blijkt ook meteen uit de reacties, weinig likes en replies. Ik worstel mij door series heen maar geen van de beelden haalt de denkbeeldige lat die ik – blijkbaar – vind dat de wereld van mij verlangt. Niemand zegt het tegen mij maar het is alsof Facebook met koeienletters tegen mij zijn verwachting uitschreeuwt “Jij zult wel weer waanzinnige beelden hebben gemaakt?“. Ik voel dat ik faal… want nee, ik heb geen spectaculair beeld gemaakt wat het noorderlicht of de maansverduistering overtreft.

Het resultaat van heel hard zwoegen, ik ben matig content. Fotograaf: Johan van der Wielen

Eens een 10… dan altijd een 10!

Natuurlijk zegt mijn verstand tegen mij dat dat ook niet reëel is. Dat je als fotograaf niet ieder volgend beeld nóg beter kan maken dan het vorige. Dat je niet jezelf en je publiek elke dag opnieuw kan laten verbazen door nóg iets waanzinnigers. Waarom kan die stem in mijn hoofd dan niet worden overgehaald door mijn verstand? Als je ooit een 10 haalt voor wiskunde kun je moeilijk daarna van jezelf verwachten dat ieder volgend cijfer ook een 10 is? Oh wacht, dat deed ik dus wel, toen ook al. En zo slaagde ik met een 10 (had eigenlijk een 11 moeten zijn!) op mijn eindlijst van het VWO. Blijkbaar was ik dus toen ook al zo.

Op pad voor Natuurfotografie Magazine, haalt dit beeld mijn lat? Fotograaf: Johan van der Wielen

Hij start!

Weer thuis zit Sandra nog steeds heerlijk in het zonnetje te genieten van het leven in onze tuin. Dit moet ik ook gaan leren. Blij zijn met een 10 maar ook daarna weer kunnen genieten van een 7. Zonder dat ik erbij stil sta druk ik weer op de startknop van de motor en ik schrik op als de twin ronkend tot leven komt. Dan neem ik een besluit en ga gewoon een stukje rijden. Pak aan, helm wagenwijd open en na een paar kilometer is het alsof ik gisteren nog heb gereden. Met het zonnetje boven de dijkweg neem ik een tweede spontaan besluit. Ik bel een bevriende fotograaf en na een half uur zit ik bij hem (en zijn vrouw en zoon) in de tuin te genieten van verse gemberthee.

Productiesyndroom

Heel open doe ik mijn verhaal en vertel over mijn gevoel te moeten presteren. Niemand die het mij oplegt behalve ikzelf, het gevoel dat heel de wereld van mij verlangt dat ik bij iedere wedstrijd tot de winnaars behoor en ik iedere dag een foto laat zien die nóg beter is dan die van gisteren. Mijn vriend glimlacht. “Dat is het productiesyndroom.“. Oh ja, is daar zelfs een woord voor? “Nee hoor, heb ik nu ter plaatse bedacht”. Van letterlijk drie kanten krijg ik input op mijn gedachten en worden goede vragen gesteld. Mijn wens wordt duidelijk: mijn passie en energie volledig uit mijzelf te kunnen halen, zonder de afhankelijkheid van externe factoren als natuur, elementen, complimenten, likes, media aandacht of winst bij wedstrijden.

Een niet zo spectaculair beeld maar met mijn nieuwe inzichten en richting word ik er wel ineens heel blij van. Fotograaf: Johan van der Wielen

De beste tip komt van zijn vrouw; kort en krachtig. Dankbaar voor zoveel vriendschap en vriendelijkheid stap ik op de motor die – net als ik – nu wel meteen start. Met nieuwe energie rij ik op huis aan. Natuurlijk verander ik niet in één dag maar er is wel een last van mij afgevallen en ik weet nu welke richting ik op moet… eeeh… wil.

Deel dit artikel


9
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Gerrit van Osch op 16 juni 2019 om 21:27

    Beste Johan,
    Wat is het artikel raak en vooral herkenbaar. En er is soms weinig voor nodig om in zo’n fase te geraken na zoveel fotografische toppers. De persoonlijke leegte is nodig om weer om te kunnen herladen en vooral te relativeren. De grootste kunstenaars tobben met hetzelfde probleem.

    Groet Gerrit.

  2. Door Jacko op 16 juni 2019 om 13:43

    Kerel wat een mooi stuk! Hoewel amateur herken (en erken) ik de situatie.
    Je schrijft er open en eerlijk over in een voor jouw typerende stijl. Sterk!

    Succes met je zoektocht en ik weet zeker dat je jezelf zult vinden.

    1. Dank je wel voor je compliment! Mijn streven is om altijd open en eerlijk te zijn, er zijn er al meer dan genoeg die (mede dankzij de social media) een veel mooier beeld van zichzelf scheppen dan wat het is. En juist dit soort worstelingen maakt mensen ‘menselijk’. Ik worstel bij tijd en wijle en heb dat ook nodig om te blijven reflecteren en wat afstand te nemen… waarom mag dat niet verteld worden?

  3. Door Michel Boere op 16 juni 2019 om 10:44

    Wat is belangrijker de foto of de beleving?
    Een vraag die ik mezelf ook heb gesteld, voor mij is het de beleving.
    Vanmorgen 3 edelherten mannetjes voorbij zien hollen over het pad op weg naar hun dag gebied. Ging allemaal te snel voor een foto, maar de foto die mijn ogen registreerde en naar mijn geheugen wegschreven was prachtig.
    Deze foto kan ik alleen niet delen op social media, dus geen likes maar wel een mooie beleving.
    Hou dit soort belevingen vast en je zult zien dat de mooie foto’s ook weer zullen komen. Maar zoals je zelf al aangeeft niet elke foto kan een 10 zijn, als de beleving maar een 10 haalt denk ik dan maar.

  4. Door Thea Keeren op 16 juni 2019 om 08:56

    Hoe herkenbaar, ik geloof dat dit gevoel ook nog versterkt word door alles wat gepubliceerd word op al die sites. Het lijkt wel of dat we in een tijd leven dat alleen het perfecte naar buiten mag komen, en dat falen niet menselijk is.
    En dan word het voor mensen die de lat toch al hoog leggen niet makkelijker .
    Ik wens je heel veel succes en veel fotografie plezier.

  5. Door Jacob Veld op 16 juni 2019 om 08:44

    In je column las ik zojuist het relaas van iemand die in een periode van relativering terecht is gekomen. Heel menselijk. Laat deze gevoelens vooral binnen komen. De geest herpakt zich wel weer. Duurt het te je lang? Praat eens met een professional. En misschien stond je hiervoor wel te monomaan in het leven….., werd het tijd voor wat tegengas.
    Ik hoop dat je, misschien in een nieuw evenwicht, volop het plezier terug vindt in je fotografie. Ik denk dat je in de top zoveel zit met je fotografie!

    1. Het is in mijn ogen niet per se slecht… een tijd van bezinning en reflectie. Waar doe je het voor, ben je op de goede weg, moet je zo verder? Allemaal kernachtige vragen waar je af en toe eens bij stil moet staan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *