HOME < INSPIRATIE < ADVERTORIAL
Advertorial

SIGMA 14 mm F/1.8 DG HSM ART: dé nachtlens!

Vorig jaar maakte ik voor het eerste kennis met de illustere ART lijn van SIGMA lenzen. Ik mocht de 28 mm f/1.8 ART aan de tand voelen en was erg onder de indruk van de kwaliteit. Aan het eind van mijn review liet ik voorzichtig vallen dat ik ook de 24 mm f/1.4 of 20 mm f/1.4 mee zou willen nemen naar Lapland omdat die bereiken voor mij veel interessanter zijn voor nachtfotografie. Het aanbod bleek nóg mooier, ik mocht de 14 mm f/1.8 meenemen naar de tweede Arctic Aurora Chase. Wat specificaties betreft misschien wel dé nachtlens der nachtlenzen. Lees hier of hij dat waarmaakt.

Aurora Borealis
‘The gate to the universe’, misschien wel één van de meest spectaculaire aurora vormen die ik heb mogen vastleggen. Op f/2.0 en 1” sluitertijd… ultiem voor noorderlicht fotografie! Fotograaf: Johan van der Wielen

Groot, zwaar maar oerdegelijk

Het begon met het aanpakken van de doos van de postbode. “Heeft u een set bakstenen besteld?”. Ik durf maar niet te zeggen wat wel. Eenmaal open tref ik een zeer degelijk gebouwde lens met bol frontelement. Wat zeggen de specs.? Bijna 1,2 kg zwaar en toch maar 12,5 cm lang, maar wel een doorsnede van bijna 10 cm. Niet lang, wel zwaar en breed. Maar zó degelijk gebouwd dat ik hem zou kunnen gebruiken als ik mijn hamer niet kan vinden. De zonnekap is geïntegreerd, kan ik dus ook niet kwijtraken. De lensdop gaat los over de zonnekap. Helaas geen kliksysteem, dus zie ik mijzelf nog wel eens zonder lensdop thuiskomen.

De bolle voorkant maakt het gebruik van normale 100 mm filters helaas onmogelijk. Als landschapsfotograaf moet je bereid zijn je filters voor deze lens op te geven of fiks te investeren in dedicated filterhouders voor 150 mm filters.

Sigma 14 mm lens
Best wel indrukwekkend zo’n enorme toeter voor je camera. Fotograaf: Johan van der Wielen

De 14 mm heeft geen stabilisatie (wie zou dat nodig hebben op dit bereik), maar heeft wel autofocus. Veel concurrenten laten dit tegenwoordig zitten omdat je dat toch niet echt gebruikt wegens de enorme scherptediepte van dergelijke groothoek. Toch is het af en toe wel erg prettig, zeker voor dierfotografie. Dierfotografie met 14 mm? Ja hoor… kom ik nog op terug.

Waar is de oneindig?

Verder heeft de lens een schaalverdeling met keurig de scherptediepte / hyperfocale afstand. Echter, zo schetst mijn verbazing, als je hier gebruik van wilt maken wil je ook exact weten waar de oneindig zit. En dat staat niet aangegeven. Als gewoonlijk kun je ook bij deze lens ‘door’ oneindig (dat is voor eventuele veranderingen als gevolg van extreme temperaturen), maar ik zou graag willen weten waar, onder normale omstandigheden, de oneindig exact zit. Normaal zit daar een dwarsstreepje voor maar hier niet.

Sigma 14 mm
Wel een mooie schaalverdeling voor scherptediepte en hyperfocale afstanden, maar helaas geen streepje bij de normale oneindig. Fotograaf: Johan van der Wielen

Dan maar in het veld met handmatige scherpstelling op een berg heel ver in de horizon scherpstellen. En zo kwam ik er proefondervindelijk achter dat de normale oneindig precies in het midden van de ∞ zit. Nou ja, geen vervelend punt en makkelijk terug te vinden. Je moet het alleen even weten.

De meerwaarde van 14 mm: f/1.8

Ik heb al eerder gezegd dat ik een enorme verzameling aan groothoeklenzen heb, ieder met zijn eigen doel. Veel werk ik met 16-35 mm voor landschappen en ook al lijkt 14 mm nagenoeg gelijk, je moet het procentueel zien. Het is bijna 15 % meer op beeld, dus echt een stap verder uitzoomen. Ook is het een bereik wat nog niet té extreem is en daardoor als groothoek wat breder inzetbaar dan nóg minder mm’s.

Wat echter voor mij dé meerwaarde is, is de enorme lichtsterkte. Al mijn lenzen in deze range zijn f/2.8. Voor nachtfotografie is dat prima want als je werkt volgens de 400 regel voor maximale sluitertijden kom je met hoge ISO en f/2.8 vaak prima uit om geen draaiing van de aarde vast te leggen.

Sigma 14 mm lens
De combinatie van enorme groothoek én enorme lichtsterkte verklaart de bulky bouw en het hoge gewicht. Maar ja, dat weet je als je zo’n lens koopt. Fotograaf: Johan van der Wielen

Voor noorderlicht is dit soms niet voldoende. Dit fenomeen is zelf een lichtbron en beweegt ook nog eens snel. Vaak wil je werken met sluitertijden van 5” of minder. Soms wel eens 1”, en dat diep in de nacht. Dan is een lichtsterk objectief fantastisch wil je niet met extreem hoge ISO moeten werken.

f/1.8 is gewoon 1 1/3 stop lichtsterker dan f/2.8. Dus meer dan 2x zoveel meer licht. En dat op 14 mm. Logisch dat de lens zo groot en zwaar is.

Een nadeel van de f/1.8 is dat de max. diafragma ‘maar’ f/16 is. Nu hoor ik meteen veel fotografen zeggen, “Ik schiet nooit hoger dan f/16”. Ik ook niet. Maar toch, af en toe is het best handig.

Scherpstellen op sterren

Ik heb een erg goed nachtzicht, ben ik blij mee. Ik kan door een f/2.8 lens mijn compositie bepalen in de nacht, zelfs zonder maanlicht. Maar met f/1.8 gaat het nog beter. Scherpstellen in de nacht is echter altijd een dingetje. Normaal zet ik hem voor sterren gewoon op oneindig maar wanneer er een heldere lichtbron is, zoals de maan, dan kun je ook met live view werken. Live view ziet niets behalve die lichtbron, maar dan kun je scherpstellen door te draaien tot de lichtbron zo klein mogelijk in beeld is; hoe kleiner, hoe scherper.

Uit balorigheid zette ik in de nacht, zonder maan of andere heldere lichtbron, de live view aan en tot mijn verbazing zag ik de drie sterren van de riem van Orion. De 14 mm is zó lichtsterk dat ik op deze sterren (of op de grote beer) scherp kon stellen.

Sigma 14 mm lens
Dit is hoe ik materiaal test… in het veld onder extreme omstandigheden. Zwaar bevroren bij -25 maar hij gaf geen kick. Wel jammer dat de lens zó groot is dat dauwlinten maar weinig nut hebben. Fotograaf: Johan van der Wielen

Let’s chase some aurora’s!

Daar is de lens voor meegegaan, om te laten zien wat hij waard is in de nacht. En hij heeft mij niet teleurgesteld, wat een geweldige lens om mee te werken.

Sigma 14 mm
Een zweem van coronaal noorderlicht (heeft niets met het virus te maken) met de karakteristieke roze rand: f/1.8, 2” op ISO 3200. Fotograaf: Johan van der Wielen
Aurora Borealis
Noorderlicht hoeft niet altijd als een explosie boven je hoofd te zijn voor een mooie foto. Ik ben steeds meer het kleine lage noorderlicht gaan waarderen waarbij je veel met je compositie kan werken. 10”, f/2.0 op ISO 6400. Fotograaf: Johan van der Wielen
Aurora Borealis
Een klein bandje noorderlicht en een explosie achter de boom… met dank aan Finn voor het stilstaan. 10”, f/2.0 bij ISO 3200. Fotograaf: Johan van der Wielen

Landschappen en perspectivische verkleining en vertekening

Na afloop van de reis zijn mijn maatje en ik nog een nacht samen op pad geweest. Eén van mijn doelen was een landschap met zwaar besneeuwde bomen maar niet één van de ‘overbekende’. ’s Middags zijn we met de sneeuwschoenen op verkenning geweest. De ondergaande zon werpt een warm licht op de toppen van de sneeuwbomen terwijl de schaduwpartijen een diepblauwe kleur krijgen. Mooie gelegenheid om de landschapspotentie van de 14 mm te testen.

Sigma 14 mm lens
14 mm geeft extreem perspectief, zeker als je de horizon laag legt. De bomen lijken schuin om te vallen. Dat heeft niets met deze lens te maken maar is een aspect van groothoek. Fotograaf: Johan van der Wielen

Duidelijk is dat je dicht op je onderwerp moet zitten. Elementen in de achtergrond vallen snel weg of ze moeten erg groot zijn. Hoe meer je uitzoomt, hoe meer je in feite met de eerste paar meter voor je neus bezig bent.

Doet mij denken aan de eerste keer dat ik de 14 mm overdag gebruikte. Ik zag een klein boompje op ca. 10 m afstand… dankzij de 14 mm leek het wel 100 m.

Sigma 14 mm
14 mm geeft extreme perspectivische verkleining. Dit boompje stond maar op 10 m afstand. Fotograaf: Johan van der Wielen
Sigma 14 mm
Dit is al veel beter. Lijkt nog steeds ver weg maar is maar een meter of 3 uiteindelijk. Je moet echt dicht op je onderwerp kruipen.

Maanlandschap

’s Avonds teruggegaan met halfvolle maan in de hoop op de combinatie van maanverlichte sneeuwlandschap en noorderlicht. Helaas was het noorderlicht te zwak om zichtbaar te zijn bij zoveel maanlicht. Maar juist dat laatste bleek spectaculair genoeg voor nachtelijke sneeuwlandschappen.

Sigma 14 mm lens
Bij iets meer diafragmeren geeft de maan een prachtig sterretje door de diffractie. 15”, f/11 bij ISO 6400. Fotograaf: Johan van der Wielen
Sigma lens 14 mm
Uiteindelijk ging de maan knaloranje onder en zagen we langzaam het noorderlicht opkomen. Een zeldzame combinatie van ondergaande maan met opkomend noorderlicht. 8”, f/2.0 bij ISO 3200. Fotograaf: Johan van der Wielen

Dierfotografie op 14 mm

Ik ben geen echte dierfotograaf en 14 mm is ook niet de meest geëigende wildlife lens. Toch had ik ineens een brainwave om de autofocus te testen. In het Noordzee aquarium van het natuurcentrum in Nes op Ameland zwemmen bij weinig licht talloze zeebaarsen, haaien, harders en andere Noordzeevissen. Tijdens etenstijd is er tumult en zwemt alles ook dicht tegen het glas aan. Ik heb de 14 mm met de zonnekap tegen het glas gezet en met continue scherpstelling gekeken hoe scherp de vissen in beeld gebracht konden worden. Dat viel niet tegen!

Een zeebaars zwemt snel langs, de autofocus houdt het prima bij. 1/125, f/2.8 bij ISO 6400. Alleen, zie je nog dat hij 80cm lang is? Fotograaf: Johan van der Wielen
De rode poon zwom iets dichter tegen het glas, je ziet nu beter hoe groot hij is. 1/60, f/2.8 bij ISO 6400. Fotograaf: Johan van der Wielen

Waterdichtheid: de vuurtoren in een stortbui

De SIGMA 14 mm heeft weathersealing… dus dat moet getest worden. Nou ja, het was niet echt de bedoeling, want eigenlijk wilde ik de vuurtoren bij nacht fotograferen. Ook daar is lichtsterkte van groot belang. Hoe langer je sluitertijd in de nacht, hoe meer de stralen uitvegen. Voor mooie stralen zit je veelal rond de 1” of 0,5” sluitertijd. Dat betekent vaak torenhoge ISO tenzij je een lichtsterke lens hebt.

Sigma 14 mm lens
Ik raad het niemand aan maar stortregens bleken wel de meest perfecte stralen te geven… 0,5”, f/1.8 bij ISO 3200. Fotograaf: Johan van der Wielen

Eén avond in de week is de vuurtoren open voor publiek, dat is de avond om te gaan. Niet dat ik naar binnen wil maar dan hebben ze de zijlampen aanstaan waarmee de toren zelf ook verlicht wordt. Alleen had ik pech, het kwam die avond werkelijk met bakken uit de hemel. Stortregens. Dik ingepakt met regenbroek, laarzen, handschoenen, pet en regenjas op pad gegaan.

Het fotograferen was nog wel een dingetje. Lensdop erop laten en vlak vóór hét moment de dop eraf, foto maken en meteen dop er weer op. Dat scheelt druppels poetsen. Camera + lens waren doorweekt maar net als met de extreme vorst heeft de 14 mm geen krimp gegeven. Nu weet je waarom die bouw zo degelijk is!

Sigma 14 mm lens
De stralen bij verschillende sluitertijden, nu kon ik eindelijk eens kijken wat voor mij het mooiste was. Ik ga toch voor 0,5”. Fotograaf: Johan van der Wielen

Oh, en om te bewijzen dat het écht regende:

Sigma 14 mm lens
… heb ik even mijn hoofdlampje aangedaan. Fotograaf: Johan van der Wielen

Techneuten gebabbel: vignettering, (hoek)scherpte, flare en CA

Als je inmiddels al een paar reviews van mij hebt gelezen, weet je dat het moment gaat komen dat we de leuke plaatjes loslaten en ik toch wat saaier maar gedegener ga kijken naar de prestaties. Mijn muur is daarvoor hét onderwerp en ook de SIGMA 14 mm zet ik figuurlijk tegen deze muur.

Vignettering is lichtafval, het fenomeen dat de foto naar de hoeken toe donkerder wordt. Dit effect zie je vooral bij grote diafragmaopeningen en geen lens heeft er geen last van. Nog buiten het feit of je er als fotograaf ‘last’ van hebt, want vele voegen het in de nabewerking alsnog weer toe om wat meer nadruk te leggen op het onderwerp. Daarnaast hebben de meeste nabewerkingspakketten automatische correctie per lens en is het dus prima weg te werken. In het veld was het mij bij f/1.8 wel opgevallen maar hoger niet echt.

Sigma 14 mm lens
T/m f/2.2 zijn de donkere hoeken zichtbaar, bij f/1.8 het duidelijkste. Vanaf f/2.5 is het nagenoeg weg. Heel extreem is het allemaal niet. Fotograaf: Johan van der Wielen

Tonvormige vervorming

Perspectivische verkleining en vertekening zijn onderdeel van groothoek. Tonvormige vervorming is echter iets anders, dan lijkt een bal door de muur naar buiten te komen, de lijnen lopen niet recht. Om dit te testen biedt de muur weer uitkomst.

Sigma 14 mm lens
Als je goed naar de lijnen kijkt lopen die niet allemaal recht. Hoe verder uit het midden, hoe ronder de lijnen lopen t.o.v. het raster. De lens is zeker niet vervormingsvrij. Fotograaf: Johan van der Wielen

Automatische correctie vignettering & vervorming

Sigma 14 mm lens
Zowel vignettering als vervorming kunnen in nabewerkingspakketten als Lightroom automatisch worden gecorrigeerd. Zoals je ziet doet Lightroom dit prima zodat je er feitelijk weinig last van hebt. Fotograaf: Johan van der Wielen

(Hoek)scherpte

Om de scherpte te beoordelen heb ik 100 % uitsnede uit het midden en de linker bovenhoek genomen bij verschillende diafragmawaarden. Deze heb ik uitvergroot, zie hieronder.

Sigma 14 mm lens
De centrum scherpte is indrukwekkend. De pixelpeepers zullen f/1.8 nog niet optimaal vinden maar vanaf f/2.0 is hij perfect scherp. Voor mij is f/1.8 overigens ook meer dan bruikbaar! Fotograaf: Johan van der Wielen
Sigma 14 mm lens
Hoekscherpte is altijd lastiger. Maar weinig groothoeken presteren perfect en al helemaal niet bij dergelijke lage diafragmawaarden. Dat zie je hier ook. Wat opvalt is een overgangsrand van scherp naar onscherp, zie f/2.5 rechtsonder waar het wel scherp is en linksboven nog niet. Vanaf f/4.0 is alles perfect scherp maar voor zijn lagere waarden nog best acceptabel. Fotograaf: Johan van der Wielen

Tegenlicht: flare

Een bekend probleem, zeker bij landschapsfotografen die dol zijn op het zonnetje, is flare. Wanneer (zon)licht direct binnenkomt in de lens kan het zijn dat het licht intern gaat reflecteren tussen de verschillende glaselementen en daarbij breekt in verschillende kleuren. Ook kun je van die kleurvlekken of een ‘flare’ krijgen. En dus richt ik de 14 mm eens vol naar de zon.

Sigma 14 mm lens
Een klein extra geel puntje, meer zie ik niet als flare. Valt mij reuze mee. Fotograaf: Johan van der Wielen
Sigma 14 mm lens
Nog één van in de tuin, iets meer vlekjes en een lijn maar het valt mij totaal niet tegen. Fotograaf: Johan van der Wielen

Hoge contrasten: chromatische aberratie

Bij sterke lokale contrasten kan het zijn dat niet al het licht door de glaselementen in dezelfde mate wordt gebroken. Daardoor krijg je lokaal kleurschifting waardoor je, vaak op sterke licht/donker overgangen, ineens een bandje van een andere kleur ziet. Vaak is dit lichtblauw of paars. Ook dit is in de nabewerking makkelijk op te lossen bij het gebruik van het goede lensprofiel. Maar in essentie geeft een lens met grote chromatische aberratie problemen ook een verkleining van de scherpte en contrast bij contrastrijke beelden.

Sigma 14 mm lens
Dit zijn uitsneden uit het voorgaande beeld. Je moet héél goed kijken, maar je ziet een paars randje langs de takken. Ter vergelijking is het rechts weg door de correctie. Al met al is het er wel, maar als ik er niet naar had gezocht was het mij nooit opgevallen. Fotograaf: Johan van der Wielen

Groothoekmacro & bokeh

Nee, ook deze groothoeklens is geen macrolens. Sterker nog, met zijn minimale scherpstelafstand van 27 centimeter kom je ook niet echt lekker dicht bij je onderwerp. En dan moet je onderwerp ook nog eens groot genoeg zijn. Want de combinatie met enorme groothoek en een relatief grote minimale scherpstelafstand zorgt ervoor dat alles klein is. Maar ja, een groothoekmacro fanaat als ik wil natuurlijk wel weten wat de mogelijkheden zijn.

Sigma 14 mm lens
Een enorm rotsblok in Noorwegen herbergt rode korstmosjes. Echt groot krijg ik ze niet in beeld maar de combinatie met de f/1.8 geeft wel een mooi scherptediepte effect. Je ziet hier ook meteen hoe mooi de onscherpte (bokeh) van deze lens is, boterzacht. Al met al toch niet onaardig. Fotograaf: Johan van der Wielen
Sigma 14 mm lens
De rots Trollen in de sneeuw. De zon komt wel op maar blijft achter de bergen hangen wat een zachtgele gloed geeft. Fotograaf: Johan van der Wielen
Sigma 14 mm lens
Zo mooi, met 14 mm kan je helemaal dicht op een besneeuwde boom kruipen en jezelf als het ware laten omringen door de pentekeningachtige vormen van takken en sneeuw. Fotograaf: Johan van der Wielen

Eindoordeel

Ik begon met de opmerking dat de SIGMA 14 mm F/1.8 DG HSM ART misschien wel dé nachtlens is. Is dat ook zo? Een volmondig ja! Voor nachtelijke landschappen en de Melkweg zijn er ook genoeg alternatieven maar voor noorderlicht is dit toch wel dé lens. De lichtsterkte van f/1.8 is niet alleen maar een feature maar ook volledig bruikbaar. Slechts de hoekscherpte blijft op dergelijke openingen een beetje achter maar verder kun je de f/1.8 prima inzetten. Daarmee zijn relatief korte sluitertijden in de nacht mogelijk voor bewegende onderwerpen als noorderlicht of de vuurtoren.

Sigma 14 mm lens
Reviewen betekent écht goed testen… ook wat omstandigheden betreft. Fotograaf: Johan van der Wielen

Een ander groot voordeel van zo’n enorme lichtsterkte is dat het nóg makkelijker wordt om in de nacht je compositie te bepalen, je ziet nog wat door deze lens. Zelfs scherpstellen op sterren is mogelijk in live view. En… maar dat is mij nog niet goed genoeg gelukt… je kan met deze lens zelfs noorderlicht filmen!

Ook voor landschapsfotografie is het een goed inzetbare lens. Niet té extreem groot maar wel een enorme aanvulling als je volgende lens pas begint bij 16mm of 18mm.

Heeft lens nog minpunten? Nee, niet echt. Misschien een paar hele kleintjes. Zoals de wat achterblijvende hoekscherpte, de (prima te corrigeren) vignettering en enorme vervorming. Oh ja, voor een nachtfotografielens is het wel erg raar dat er geen duidelijke streep staat waar oneindig zit. Misschien het forse gewicht. Maar ja, dat is weer evident aan deze lichtsterkte en groothoek.

Al met al ben ik dolenthousiast. Ik dacht dat ik helemaal compleet was met mijn assortiment maar deze lens past er niet alleen nog prima tussen, hij heeft zich in een paar weken ook volledig onmisbaar gemaakt. En dat is best een prestatie. Gelukkig voor mij hoeft hij ook de tas niet meer uit… op naar nog vele avonturen samen!

Sigma 14 mm lens
Extreme perspectieven geven unieke mogelijkheden op landschapsfotografiegebied. Fotograaf: Johan van der Wielen

De pluspunten op een rij

  • hoogkwalitatief objectief;
  • oerdegelijke en solide bouw, voelt goed aan;
  • weathersealing (werkt prima!);
  • ultieme nachtlens door lichtsterkte van f/1.8;
  • bij f/1.8 ook al prima scherp in het centrum;
  • geringe vignettering en vervorming;
  • zachte achtergrondonscherpte;
  • goede autofocus;
  • mooie kleuren en contrast;
  • nauwelijks flare of chromatisch aberratie.

De minpunten op een rij

  • geen streepje bij oneindig,
  • hoekscherpte komt pas vanaf f/4.0 goed;
  • relatief zwaar;
  • door bolle frontlens en geïntegreerde zonnekap geen 100mm filters mogelijk. Wel dure 150mm systemen.
Sigma 14 mm lens
Nog nooit de kleuren van de vuurtoren in de nacht zo mooi gekregen. Fotograaf: Johan van der Wielen

Deel dit artikel


6
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Dik Mol op 30 april 2020 om 15:53

    Beste Johan,
    Dank voor je heldere review. Ik overweeg de aanschaf van deze Sigma 14 mm f/1.8 Art. Daarbij twijfel ik echter tussen deze en de 20 mm f/1.4 van Sigma (ook uit de Art-lijn). Ik zie enkele belangrijke voordelen van laatstgenoemde lens ten opzichte van de 14 mm die jij testte: (1) 2/3 stop lichtsterker, (2) 200 gram lichter en (3) zo’n € 650,- goedkoper. De centrale vraag voor mij is of die 6 mm extra van de door jou geteste Sigma opwegen tegen de voordelen van de 20 mm.
    Ik ben benieuwd naar je reactie.
    Met vriendelijke groet,
    Dik Mol

    1. Hoi Dik, dit zijn overwegingen die ik niet kan bepalen. Of 6 extra mm opweegt tegen de kosten is iets wat alleen jij kan besluiten. Wel is het zo dat het lijkt alsof het ‘maar’ 6 mm is maar als je kijkt naar et verschil in inkijkhoek is dat behoorlijk. 20mm komt overeen met 94.5graden, 14mm met 114.2 graden. Dat is dus 20 extra graden! Procentueel krijg je er dus 21% extra beeld bij. Dat is niet gering. Maar nogmaal, of dat opweegt tegen kosten en gewicht kan alleen jij bepalen. Beide lenzen zijn steengoed!

  2. Door Egon Kraak op 18 april 2020 om 12:15

    Ha Johan,
    dit lijkt mij nu eens een redelijk, om niet toe te hoeven geven “aardig goed” (modern) objectief toe. Ze zijn zeldzaam, naar mijn mening.
    Het is misschien wel helemaal jouw ding niet, maar wat ik mis in je review (ook omdat je dichtbij komen belangrijk vindt) is de effecten van een tussenring(etje).
    Hoeveel kilo’s sleep jij eigenlijk mee!? Vrachtwagen vol, colonne koelies nodig? 🙂
    M.vr.gr.

    1. Beste Egon, tussenringen op een groothoeklens werkt bijna niet. Al heel snel zit je ín je frontelement. Daarnaast zijn er lenzen die veel beter werken op dat vakgebied.

      En aantal kg’s? Meestal rond de 25 á 30kg als ik naar Scandinavië ga 🙂

      groet Johan

      1. Door Egon Kraak op 19 april 2020 om 19:45

        ??? Hoe korter de brandpuntsafstand hoe sterker juist de werking van een tussenring. Daarom schreef ik ook tussenring(etje) – ik denk dat de kleinste die je kunt vinden al meer dan genoeg is. En misschien zit ik er ook wel naast en is dit brandpunt echt te kort ervoor, maar voor mijn antieke 24mm werkt het wel.

        En, heel vroeger, toen ik ook nog op middenformaat werkte, heb ik eens een tussenring op een fish-eye gezet voor het kieken van een plant in een koepelkas. Als dat kon… ik snap daarom je commentaar niet.

        En misschien lullen we ook wel weer langs elkaar heen. Want het was niet mijn bedoeling er een macro objectief van te maken, alleen maar een stuk dichterbij te komen met redelijk behoud van scherptediepte (en is het diafragma wat dat aangaat toch nog nuttig op 14mm) . Wou je toch graag?

        1. Ik ben het met je eens dat dit zeker te proberen is maar ik vind het geen onderdeel van een review omdat het niets zegt over de kwaliteit van een lens maar alles over de mogelijkheden. Ik ben al ontzettend uitgebreid… en het is allemaal al onbetaald 😉

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *