Beekoeverlibel

De beekoeverlibel is de kleinste van de drie soorten oeverlibellen die we in Nederland rijk zijn. Het is een zuidelijke soort die geleidelijk voet aan de grond heeft gekregen in ons land. Een mooie gekleurde soort!
Beekoeverlibel
Beekoeverlibel. Fotograaf: Hans Jansen

Oeverlibellen in Nederland en België

In Nederland zijn er drie soorten oeverlibellen met verschillende kenmerken. De gewone oeverlibel is de meest algemene. Deze is vrij groot en gelig met een dubbele sterk golvende streep op het achterlijf. De zuidelijke oeverlibel en beekoeverlibel zijn minder talrijk en lijken sterk op elkaar. In België tref je nog een vierde soort, namelijk de witpuntoeverlibel.

De beekoeverlibel zie je vooral bij zwak stromende kleine beken, kleine plassen en sloten. De libel is zeldzaam, maar breidt zich wel uit in Nederland. In België is de beekoeverlibel vrij algemeen.

Kenmerken beekoeverlibel

beekoverlibel
Jonge beekoeverlibel. Fotograaf: Hans Jansen

De beekoeverlibel is de kleinste van de oeverlibellen en het achterlijf is smaller dan bij de gewone oeverlibel en zuidelijke oeverlibel. De ogen zijn blauwgrijs bij het mannetje en bruinig bij het vrouwtje. De snuit is bruin.

Veel mannetjes van libellensoorten verkleuren geleidelijk en krijgen een blauwe berijping. Bij de beekoeverlibel blijft het borststuk bruin en verkleurt het niet mee. Jonge mannetjes en vrouwtjes hebben een okerkleurig tot bruin achterlijf. Jonge dieren zijn heel fraai. De zuidelijke oeverlibel daarentegen wordt geheel lichtblauw en heeft een witte snuit. Vrouwtjes krijgen geen berijping; op elk segment van het achterlijf zie je heel kleine dwarsstreepjes.

Beekoverlibel
Het borststuk blijft bruin bij het mannetje. Fotograaf: Hans Jansen

In het veld

Opmerkelijk is dat ze in Nederland geconcentreerd zijn tot Limburg, oostelijk Noord-Brabant, de Achterhoek, Twente, Salland en de Veluwe, vaak bij kleinere kwelstroompjes. Je ziet nooit grote aantallen bij elkaar.

Oorspronkelijk zag je ze eerst alleen bij heidevegetaties, maar nu ook meer in agrarisch gebied. Zuurstofrijk ondiep kwelwater blijkt voor de voortplanting belangrijk. Ze zijn warmteminnend en hun leefgebied moet helemaal in de zon liggen.

Mooie momenten voor fotografie zijn wanneer de soort uitsluipt. De verse libellen zijn heel fraai en mooi oranjebruin gekleurd. Ze blijven lang in de vegetatie hangen om te drogen en uit te harden. Een piek in het uitsluipen ligt eind juli en begin augustus.

Beekoeverlibel
Net uitgeslopen vrouwtje. Fotograaf: Hans Jansen

Mannetjes zie je vooral bij het water op takjes in de vegetatie om een territorium te verdedigen. Mannetjes zijn heel trouw aan hun eigen plekje en territorium. Voor de fotografie is zo’n territorium van een mannetje een goed plekje. Vrouwtjes vind je moeilijker en ze zijn verder weg van het water.

De paring is ook een mooi moment, omdat alle oeverlibellen dat vaak zittend op een tak of op de grond doen. Vaak worden vrouwtjes in de lucht gevangen en de paring eindigt zittend. Na de paring vliegen ze beide naar het water, maar doorgaans zet het vrouwtje alleen dippend in het water de eitjes af.

beekoeverlibel
Paring. Fotograaf: Hans Jansen

Fototips

Probeer te ontdekken waar beekoeverlibellen leven. Je kunt op waarneming.nl heel gemakkelijk vinden waar deze soort voorkomt.

Neem de tijd om hun leefgebieden en gedrag te verkennen. Kenmerkende vindplaatsen zijn kwelgebieden met open vegetatie. Probeer ter plekke het gedrag te verkennen en op welke plekken je kunt staan zonder dat je de vegetatie plattrapt.

Verstoring van libellen komt niet voor, want jouw aanwezigheid heeft geen enkel effect op het gedrag. Wees wel voorzichtig bij de slootkanten.

De vleugels van de jong uitgelopen dieren met de grote pterostigma’s zijn heel fraai om ook in detail te fotograferen. Het kan je soms ook nog helpen bij de determinatie.

 

beekoeverlibel
Mannetje in zijn territorium. Fotograaf: Hans Jansen

Leefomgeving

Smalle, ondiepe, zonnige beekjes en watertjes vaak gevoed door kwelwater. In heidegebieden, maar ook daarbuiten in agrarisch gebied. Regionaal in Oost- en Zuid-Nederland.

Vindtijd

Mei- september

Bescherming

Niet beschermd

Kwetsbaarheid

Staat op de Rode Lijst als ‘niet bedreigd’. Is vrij zeldzaam in Nederland en vrij algemeen in België. Breidt zich geleidelijk uit.

Verspreidingskaart

En dan nog dit!

Het is bijzonder om te ontdekken dat ook de cellen van de vleugels een determinatiekenmerk kunnen zijn. Omdat jonge dieren van de beekoeverlibel en de zuidelijke oeverlibel veel op elkaar lijken, kan een foto van de vleugels de uitkomst bieden. In veldgidsen kun je precies zien waar dat verschil is. Bij elke soort libel is de structuur van de cellen in de vleugels uniek.

De cellen in de vleugel zijn karakteristiek voor elke soort. Zuidelijke oeverlibel. Fotograaf: Hans Jansen

 

Geheel blauw berijpt en witte neus. Dan is het een zuidelijke oeverlibel. Fotograaf: Hans Jansen

Reageer op dit artikel

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site wordt beschermd door reCAPTCHA en het Google privacybeleid en servicevoorwaarden zijn van toepassing.

Geef een reactie

Reageer op dit artikel

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site wordt beschermd door reCAPTCHA en het Google privacybeleid en servicevoorwaarden zijn van toepassing.

Deze artikelen vind je vast ook interessant: