Brileider

De brileider is een van vier eidersoorten, waarvan alleen de eider in Nederland broedt. De brileider in Nederland zwemt ook in – of in de buurt van – een groepje eiders. Je zou de brileider kunnen verwarren met mannelijke eiders. De brileiderman is echter een stukje kleiner. Wel zijn de flanken van beide zwart, en hebben ze witte ruggen. Het makkelijkste verschil zit ‘m in de kop: eiders hebben een zwarte pet met voorhoofd dat in een schuine, rechte lijn overloopt in het oranjegeel van de snavel. De rest van het gezicht is wit. De brileider heeft daarentegen geen zwart petje. Boven de oranje snavel lijkt een verdikking te zitten dat in het broedkleed groen kleurt, en doorloopt tot aan de achterkant van de kop. Rondom de ogen zitten dan witte vlakken met zwart omringd: de bril. Op de foto’s, waarbij het dier in de rui is en nog niet het markante koppatroon heeft, is die brilvorm al te zien.

Deze brileider heeft al veel bezoek gekregen, en hij zal de komende periode ongetwijfeld veel meer ontvangen. Het is belangrijk om het dier niet onnodig lastig te vallen, het te respecteren. Stap niet recht op het dier af, en laat het dier liever naar jou komen. Dit doe je door bijvoorbeeld op gepaste afstand in de zwemrichting van het dier laag te blijven en te wachten. Weet hoe je bij een dier gemak of juist onrust herkent, en pas je gedrag hierop aan. Een dier zal niet jagen, zich poetsen, of rusten als het ongemak voelt, bijvoorbeeld. Geef ook mede-waarnemers en fotografen de ruimte om het dier rustig te bekijken.

Begin 2025 werd vogelend Nederland wakker geschud door een waarneming van een brileider aan de oostkust van Texel. Niet alleen was dit het eerste geval van een brileider in Nederland; het is een van de meest onwaarschijnlijke dwaalgasten in het hele West-Palearctische gebied. Alle andere ‘Europese’ brileiders (10, verdeeld over 5 waarnemingen) zijn gevonden in noord Noorwegen, boven de poolcirkel. De soort is in principe geen ‘afdwaler’; dit maakt de locatie waar deze vogel opdook dus nog onwaarschijnlijker. Daarnaast is de vogel ook nog eens een ‘mooier’ mannetje. In de maanden na de eerste waarneming werd de vogel op Texel bezocht door zo’n 2500 vogelaars van over de hele wereld.

Er is verder natuurlijk een hoop te zeggen over het ‘twitchen’ van zeldzame, verdwaalde vogels. De een doet vrijwel niets anders meer, terwijl de ander zich zorgen maakt over de impact ervan. Dat er discussie over dit onderwerp is, is vanzelfsprekend. Heb je een mening? Laat die vooral achter. Hier, of bijvoorbeeld onder deze column.