HOME < IN DE ZOEKER < SOORTEN
IN DE ZOEKER

Gagel

Nog voor het voorjaar begint, kleuren de struiken van de wilde gagel de veengebieden rood en verlevendigen het winterlandschap. In april gaan de rode winterknoppen open en dan komen de struiken in bloei. De katjes brengen met hun gouden gloed nog meer kleur in het landschap. Een belevenis! Pas later, na de bloei, komen de bladeren tevoorschijn. En dan wordt het weer feest… geen plant geurt zo sterk als gagel. De ruikende gagel, zo werd hij vroeger wel genoemd. Wrijf op een mooie zomerdag eens een blaadje stuk tussen je vingers en laat je bedwelmen. De geur zal je altijd in je herinnering blijven als het ultieme zomergevoel.

gagel
Gagel in bloei. De mannelijke katjes zijn opvallend geel met rood. Fotograaf: Ron Poot
Delen

De gagel is een struik, die niet veel hoger wordt dan 1,5  meter. Het is echt een moerasstruikje, het liefst op armoedige grond. Op natte plekken op de arme zandgronden en in de veengebieden, daar vind je de gagel het meest. Door ontwatering en ontginning is deze markante soort sterk achteruitgegaan en staat inmiddels op de rode lijst van bedreigde soorten.

De bloei is al vroeg in het voorjaar. In april komen de katjes tevoorschijn. De gagel is wel een beetje ingewikkeld als het gaat om bloeien. De plant is namelijk eenslachtig en tweehuizig. Eenslachtig wil zeggen: de bloemen zijn of mannelijk of vrouwelijk. Dus niet (zoals veel bloemen) allebei. Tweehuizig wil zeggen: mannetjes en vrouwtjes leven op verschillende planten, dus niet op dezelfde struik. Gescheiden van tafel en bed, zou je kunnen zeggen.

De mannelijke bloemen zijn “katjes”, die we ook wel kennen bij de wilg, zwarte els en de hazelaar. Bij de gagel staan ze rechtop en als de katjes bloeien maken ze heel veel stuifmeel. Dat kan de wind dan verspreiden.

De vrouwelijke katjes zijn veel kleiner en daardoor minder opvallend. Toch zijn ze met hun paarsrode kleur ook voor de macrofotograaf interessant. Het stuifmeel dat op deze vrouwelijke bloemen terecht komt, zorgt voor bevruchting en in de zomer ontstaan hier groen gekleurde en weinig opvallende vruchten.

In de zomer is gagel fotografisch het minst interessant. Wel valt gagel dan op door zijn sterke aromatische geur. Onderaan de bladeren zitten harspuntjes met klieren die de geurige stoffen maken. De smaak is bitter en de stoffen zijn ook nog giftig. De bladeren werden vroeger wel gebruikt in de bierbrouwerij, maar zijn later vervangen door hop. De sterke geur verdrijft insecten en dat kan in muggenrijke moerassen wel weer een voordeel zijn bij het fotograferen.

Bloeiende struiken langs een vennetje. Fotograaf: Ron Poot

Fototips

  • In de winter zijn de gagelstruiken al donkerrood en geven kleur aan het landschap, richting het voorjaar wordt de kleur nog intenser. In veengebieden contrasteert gagel goed met het geel van pijpestrootje.
  • De bloei van de gagel is uitbundig, met name de mannelijke struiken. De katjes zijn fraai van kleur en lenen zich goed voor macrofotografie.
  • Gagel is een bezemachtige struik. Experimenteer ook met de structuur van takken in combinatie met de bloeiende katjes. Dat geeft interessante patronen.
  • Vergeet de vrouwtjes niet. Probeer eens een vrouwelijke plant te ontdekken, de kleine paarsrode katjes zijn best de moeite van het fotograferen waard. Vrouwelijke struiken zijn minder algemeen dan de mannelijke, maar meestal wel in de buurt te vinden.

Verspreidingskaart

Statistieken en verspreiding in Nederland

Verspreidingsatlas

Verspreiding in Belgie

Meer weten?

Wilde Planten

Wikipedia

Foto’s op Nederpix

En dan nog dit!

In de omgeving van Almelo wordt de gagel graag gebruikt als palmpaastak, een versierde tak die kinderen meedragen in een optocht met Palmpasen. Deze palmpaasstok van gagel staat bekend als “het Almelose model” of de Almelose Palmpaas. Daar kun je uit afleiden dat deze plant vroeger zeer algemeen voorkwam in de eens zo moerassige omgeving. Tegenwoordig is de beschermde wilde gagel uit de vrije natuur niet meer toegestaan, wel leveren de bloemisten uit de omgeving gekweekte gageltakken om voor de optocht te gebruiken.

Deel dit artikel


0
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *