HOME < IN DE ZOEKER < SOORTEN
IN DE ZOEKER

Grauwe vliegenvanger

Bij mijn ouders in de tuin broedt al een aantal jaar een paartje grauwe vliegenvangers. Toen ik het appje kreeg dat ze weer in de tuin zaten, ben ik meteen in de auto gestapt. Ze hadden een nestje gebouwd boven de voordeur en waren eraan gewend dat er mensen in de buurt waren. Voor mij een geweldige gelegenheid om het gedrag te observeren.

Grauwe vliegenvanger
Twee vers gevangen prooien. Fotograaf: Christien van der Veen

In tegenstelling tot de bonte vliegenvanger is de grauwe vliegenvanger niet erg opvallend van kleur. Grauwe vliegenvangers hebben een lichter verenkleed. De rug en vleugels zijn grijs en de onderkant is vaal wit met ietwat donkere streepjes op de borst, de keel en bovenop de kop. Er is geen verschil in uiterlijk tussen de mannetjes en vrouwtjes. Ze hebben relatief lange snavel met een brede basis en een spitse punt, waarmee ze een hoop insecten in één keer vast kunnen houden.

De insecten vangen ze vaak vanaf een vaste uitkijkpost. Bij mijn ouders in de tuin was dit de aanhangwagen voor het keukenraam. Fotografisch gezien niet het mooiste plekje, maar jammer genoeg hebben we niet alles voor het zeggen. Om de beurt vlogen de ouders af en aan met een snavel vol insecten. Naast de aanhangwagen waren ook de drie coniferenboompjes een vaste uitkijkpost.

De prooien van de grauwe vliegenvanger bestaan uit verschillende vliegende insecten zoals bijen, vliegen, vlinders, maar ook spinnetjes en rupsen staan op het menu. Vanaf de uitkijkpost houden ze de omgeving in de gaten en als ze een smakelijk hapje in het vizier hebben slaan ze razendsnel toe.

Door vanachter een struikje te fotograferen komt er meer sfeer in de foto. Fotograaf: Christien van der Veen

Om ze de ruimte te geven stond ik voor het fotograferen verdekt opgesteld onder de luifel van de garage. Ook al waren ze gewend aan menselijke activiteiten op het erf, ik wilde niet verstoren met mijn aanwezigheid.

Vooraf had ik het perfecte plaatje in mijn hoofd en ik dacht dat ik ‘dat wel even zou doen’. Ik zag het helemaal voor me, een grauwe vliegenvanger in de lucht happend naar een insect. Het idee was goed, de uitvoering iets minder… Elke keer als ik ze in beeld had, klaar voor de actie, hoge sluitertijd, ruim beeld zodat ik grote slagingskans had, de vinger klaar op de sluiterknop… Eén keer met de ogen knipperen: weg grauwe vliegenvanger…  ze zijn zo ontzettend snel! Nog een keer knipperen met de ogen en hij was terug, ditmaal met een (of een snavel vol) vers gevangen prooi. Sommige prooien werden eerst nog even tegen de rand van de aanhangwagen geslagen en vervolgens opgegeten of naar het nest gebracht.

Wat mij opviel is dat ik de grauwe vliegenvangers amper heb horen zingen. Dit blijkt niet heel gek te zijn, want de zang is vrij onopvallend en wordt snel overruled door omgevingsgeluiden. De zang is vrij zacht en bestaat uit een aantal langgerekte tonen met zo nu en dan wat ‘tikkende’ geluiden erdoor. Mede door de onopvallende zang wordt de grauwe vliegenvanger vaak over het hoofd gezien.

Grauwe vliegenvanger in de tuin van mijn ouders. Fotograaf: Christien van der Veen

Vanaf eind april komen de eerste grauwe vliegenvangers aan in Nederland. Vanaf half mei beginnen ze met broeden. Soms hebben ze twee legsels. Het broeden duurt ongeveer twee weken. Beide ouders voeren de jongen en na zo’n twee weken verlaten de jongen het nest. Na het uitvliegen worden de jongen nog ongeveer drie weken gevoerd. Het uitvliegen heb ik helaas niet meegemaakt, maar wie weet lukt dit volgend jaar.

Fototips

  • Observeer de vogels, heb je een uitkijkpunt gevonden? Dan kun je in de buurt verdekt opgesteld gaan zitten. De grauwe vliegenvangers komen vaak terug naar het zelfde punt om te jagen of hun prooi op te eten.
  • Stel vooraf je camera in als je gaat voor een foto op de uitkijkpost. Omdat grauwe vliegenvangers ontzettend snel zijn scheelt dit tijd bij het fotograferen van het juiste moment.
  • Ga vaker terug naar het gebied, lukt de foto die je wil maken niet meteen? Laat het los en probeer het later weer.
  • Gebruik een telelens om voldoende afstand te houden. Omdat een telelens vaak zwaar is, is een statief aan te raden, met bijvoorbeeld een schommelkop. Wil je niet steeds op dezelfde plek blijven staan en vind je een statief vervelend? Dan kun je ook een monopod gebruiken.
  • Geduld, geduld en nog eens geduld….
  • Probeer te fotograferen vanachter een struikje of houdt eens een blaadje vlak voor je lens, om meer sfeer te creëren.
Grauwe vliegenvanger in het laatste licht, de foto is gemaakt met tegenlicht, hij zat precies voor een uitgebloeide sierui. Fotograaf: Christien van der Veen

Verspreidingskaart

Nederland

België

Meer weten?

Vogelbescherming

Voorbeelden op Birdpix

En dan nog dit!

Helaas staat de grauwe vliegenvanger op de rode lijst van Nederlandse broedvogels, omdat de soort in Nederland geleidelijk aan afneemt. In de afgelopen 30 jaar is de soort met minimaal 40% verminderd, maar de laatste 10 jaar zwakt dit wel iets af. Een aantal redenen voor de afname zijn het steeds meer verdwijnen van houtwallen, hoogstamboomgaarden, pesticiden gebruik en de klimaatverandering. In de overwinteringsgebieden in Afrika spelen ontbossing en droogte mogelijk een rol.

De grauwe vliegenvanger is eigenlijk nergens in Nederland een talrijke soort. De vogel komt het meeste voor bosrijke gebieden, zoals in Zuidwest-Drenthe, Twente, de Achterhoek, de Veluwe of de Utrechtse Heuvelrug.

Vanaf eind augustus vertrekken de grauwe vliegenvangers weer naar westelijk en zuidelijk Afrika om daar te overwinteren. Deze tocht wordt vaak in etappes gedaan, waardoor ze soms pas in november op de plaats van bestemming aankomen. Fotograaf: Christien van der Veen

Deel dit artikel


0
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *