HOME < IN DE ZOEKER < SOORTEN
IN DE ZOEKER

Grove den, een boom met veel gedaanten

De grove den is een taaie rakker. Zelfs op de barre stuifzanden houdt deze naaldboom het uit. Voedselgebrek en droogte lijken hem niet te deren. De den is een van onze algemeenste naaldbomen. Van oorsprong vermoedelijk inheems, maar nu vooral aangeplant en verwilderd. Ontdek de vele vormen van de grove den.

Grove den, een boom met veel gedaanten
Kiemplantje van de grove den. Fotograaf: Ron Poot

De grove den is een boom die wel 40 meter hoog kan worden. In een aangeplant bos kan het zover wel komen, want daar groeien de dennenstammen kaarsrecht omhoog. Als de bomen tenminste niet voortijdig gekapt zijn voor de productie van grenenhout.

Heel anders ontwikkelen dennen zich op vrijstaande plaatsen, zoals een heideveld of stuifzand. Daar staan ze bloot aan de wind en onder invloed  daarvan krijgen ze een grillige groeivorm. Het zijn markante verschijningen in het open veld. Deze vrijstaande dennen worden vaak ‘vliegdennen’ genoemd, daar ze zijn ontstaan uit losse zaadjes die zijn komen aanwaaien.

Vliegden op de Archemerberg. Fotograaf: Ron Poot

Dennen zijn eenhuizig, dat wil zeggen dat mannelijke en vrouwelijke bloemen bij elkaar op een boom te vinden zijn. In het begin van de zomer (mei-juni) is het stuifmeel rijp, bij elke windvlaag zie je gele wolken van de den afwaaien. Ze bestuiven zo via de wind de vrouwelijke bloemen, die later de dennenkegels vormen.

Een rijpe dennenkegel wordt je niet zomaar. De bestuiving is het begin van een jarenlang proces. Pas een jaar na de bestuiving vindt de bevruchting in de bloem plaats en dan begint de jonge dennenkegel te groeien. Eerst nog groen, voorover overhangend en met de schubben stijf dicht. Na twee jaar zijn de kegels  eindelijk rijp. Op een mooie voorjaarsdag springen ze open. Met een hoorbaar knisperend geluid opent de kegel zijn schubben en dan kunnen de gevleugelde zaadjes wegwaaien met de wind.

Dennen zijn zeer goed bestand tegen extreme omstandigheden: ze overleven op de meest arme, zure en droge zandgronden. Met hun wortels komen ze heel diep. De stevige naalden zijn ook aangepast aan overleving bij droogte: de buitenkant is voorzien van een beschermende waslaag, de kwetsbare huidmondjes zitten diep verborgen in een gleuf in de naald.

Fototips

  • Vrijstaande dennen lenen zich voor mooie landschapsfoto’s, je vindt ze in heiden en stuifzanden op de zandgronden.
  • Voor de bloemen moet je in mei-juni zijn, de mannelijke stuifmeelbloemen zijn oranje en best een foto waard.
  • De kiemplantjes van de grove den zijn leuk om te zien, een kransje naalden op een stokje. Voer voor macrofotografen.
  • Let ook eens op de schors van de den, deze heeft prachtige structuren. Mooi onderwerp voor in de winter.
  • De dennenkegels zijn zowel jong als rijp interessant voor de macrofotograaf.
  • Let in de herfst eens op kleine paddenstoeltjes die op rijpe afgevallen dennenkegels groeien.
  • Ook dode dennen zijn mooi. Op de zaagsneden van omgezaagde stammen groeien vaak de mooiste schimmels. Kale ontschorste stammen hebben vaak mooie kleuren in patronen. Prima foto onderwerpen in de winterperiode.
Let eens op de kleuren en patronen op een dode dennenstam. Fotograaf: Ron Poot

Verspreidingskaart

Nederland

België

Meer weten?

Flora van Nederland

Wilde Planten

Geneeskracht Grove den

De drie gedaantes van de grove den

Voorbeelden op Nederpix

En dan nog dit!

Sparren en dennen worden nog al eens door elkaar gehaald. Het zijn allebei wintergroene naaldbomen. Een ezelsbruggetje: een spar heeft losse naalden (spar=solo) en dennen heeft de naalden in paren (den=duo). En om het rijtje compleet te maken: de lariks heeft veel naalden in een bundeltje (lariks=legio).

Deel dit artikel


2
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Hoi Ron,
    Zoek eens op in natuurfotografie.nl: de drie gedaantes van de grove den. Jouw artikel een mooie aanvulling gr

    1. Dank je Willem. Ik heb een link naar dit leuke artikel toegevoegd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *