HOME < IN DE ZOEKER < SOORTEN
IN DE ZOEKER

IJshaar

IJshaar of haarijs is een zeldzaam natuurlijk verschijnsel waarbij een haarachtige, wollige ijsstructuur ontstaat op dood en nat kernhout van loofbomen. De oorsprong is een actieve schimmel in dat hout.

IJshaar
Zoek naar een karakteristiek detail en maak gebruik van lichtvlekken in de achtergrond Fotograaf: Bart Stornebrink
Delen

IJshaar kan ontstaan als de luchttemperatuur even onder het vriespunt ligt. Haarijs is een verzameling heel dunne, zijdeachtig glanzende, lange ijsdraadjes.  Op een afstand lijkt het haast wel of het wol is. Vaak groeit het haarijs tot vele centimeters lang uit. In het hout komen schimmels voor en bij de stofwisseling van deze schimmels komt onder andere water vrij.  De waterdamp wordt door kleine openingen in het hout naar buiten geperst. Buiten bevriest het water vervolgens tot een haarachtige structuur. Dat gebeurt van onderaf en niet aan de bovenkant. Een hoge luchtvochtigheid is noodzakelijk voor de succesvolle vorming van ijshaar, zodat het naar buiten geperste water niet kan verdampen en voor bevriezing beschikbaar blijft. Zolang de schimmels water blijven produceren en de weersomstandigheden gunstig blijven, kan ijshaar blijven groeien. Als de luchttemperatuur te laag wordt, daalt de stofwisseling van de schimmel tot zo’n laag niveau dat er onvoldoende water geproduceerd wordt.

IJshaar ontstaat vooral op dood beukenhout.
IJshaar ontstaat vooral op dood beukenhout. Fotograaf: Bart Stornebrink

Fototips

Als je het ijshaar aanraakt gaat het stuk. Ook als je de stam verplaatst heb je daar kans op. Dus wees heel voorzichtig. Door de doorzichtigheid leent dit verschijnsel zich uitstekend voor tegenlichtopnames. Fotografeer weer van buiten naar binnen. Dus eerst het verschijnsel in zijn omgeving en pas in laatste instantie de macro (detail)opnames. Mocht de temperatuur snel oplopen, werk dan snel, want het is zo weg. Onderzoek je perceel ook eerst goed, want vaak komt het op meerdere plaatsen voor en kies je uiteraard de mooiste variant uit. En zoals altijd maak je je diafragma-trappetjes bij gefixeerde compositie en belichting. Laat de lichte tonen zwaarder tellen, want het wit bijt snel uit. Dus belicht wat onder.

Wollig effect door strijklicht te gebruiken.
Wollig effect door strijklicht te gebruiken. Fotograaf: Bart Stornebrink

Verspreidingskaart

Meer weten?

Alles over paddenstoelen

Natuurbericht

Wikipedia

En dan nog dit!

Haarijs staat ook wel bekend als ‘de baard van Koning Winter’ (baardijs). De kans dat de omstandigheden gunstig zijn om ijshaar aan te treffen is zeer klein. Vroeg wandelen in een oud beukenperceel bij matige nachtvorst en een hoge luchtvochtigheid vergroot je kans. Dus late herfst (november), of late winter (maart).

Deel dit artikel