Kuifaalscholver

“Wrooh wroahhh rooohhw” klinkt het, links, rechts, voor en achter mij. Op het zeevogeleiland Hornoya barst het van de kuifaalscholvers, die in broedkleed opvallen door hun kuif en smaragdgroene ogen. In Nederland is deze soort zeldzaam, maar toch redelijk goed te vinden als je weet waar je moet zoeken, en hoe je ze herkent.
Een paartje kuifaalscholvers op het vogeleiland Hornoya. Kijk die kuifjes!
Een paartje kuifaalscholvers op het vogeleiland Hornoya. Kijk die kuifjes! Fotograaf: Jorrit Verkleij

Waar de ‘normale’ aalscholver zo’n beetje overal te vinden is (ik kwam er zojuist nog een tegen in het kleine grachtje voor mijn go-to supermarkt), is de kuifaalscholver een echte zeevogel. De kuifaalscholver lijkt behoorlijk op zijn grotere neef, en de twee soorten zitten en zwemmen regelmatig met elkaar samen. Toch zijn er een aantal handige kenmerken die je kan gebruiken om een zeldzame ‘kuif’  te determineren! De kuifaalscholver is 1/3 slag kleiner dan de aalscholver, en heeft een dunnere hals en snavel, die in veel kleden gelig is. Aalscholvers hebben een geel ‘vierkantje’ aan de snavelbasis. Bij kuifaalscholvers is dat geel anders verdeeld, en ook is het voorhoofd van de ‘kuifali’ veel steiler. In broedkleed is er geen twijfel mogelijk: de kuifaalscholver heeft dan een grote kuif, en een fantastisch glanzend groen, donker verenkleed, waardoor de soort soms ook ‘groene aalscholver’ wordt genoemd.

Een intiem portret. Door de dunne hals en snavel en smaragdkleurig oog heeft de kuifaalscholver een bijna draak-achtig uiterlijk!
Een intiem portret. Door de dunne hals en snavel en smaragdkleurig oog heeft de kuifaalscholver een bijna draak-achtig uiterlijk! Fotograaf: Jorrit Verkleij

De kuifaalscholver eet hoofdzakelijk vis, en dan vooral de soorten die dichtbij de bodem zwemmen. Net als de grote neef jaagt de kuifaalscholver vooral door te duiken vanuit een zwemmende positie. In tegenstelling tot de aalscholver zal je de kuifaalscholver vrijwel nooit in het binnenland tegenkomen. Kuifaalscholvers broeden op rotskliffen in heel Europa, van noord-Noorwegen tot aan Cyprus, en broeden vaak in gezelschap van andere rotsbroeders zoals alken, papegaaiduikers, en zeekoeten. Het nest is vrij simpel en wordt hoofdzakelijk gemaakt van zeewier.

Een nog niet volwassen kuifaalscholver in Nederland. Let op die erg dunne snavel en het gebrek aan het gele vierkantje
Een nog niet volwassen kuifaalscholver in Nederland. Let op die erg dunne snavel en het gebrek aan het gele vierkantje! Fotograaf: Jorrit Verkleij

Zeldzaam

In Nederland is de kuifaalscholver zeldzaam. De oorzaken hiervoor lijken duidelijk: Nederland heeft vrijwel geen rotskust, en de soort lijkt het Europees continentaal plat (waar de Noordzee onder valt) te vermijden. Toch is de soort met wat voorkennis goed te vinden. De soort mag dan zeldzaam zijn, maar op rotspieren, het meest geschikte habitat voor de soort in ons land, kan de soort zelfs in kleine groepjes voorkomen. De foto’s in dit artikel zijn hoofdzakelijk gemaakt op het vogeleiland Hornoya, in noord Noorwegen, waar ze niet te missen zijn.

Voor de handigheid hier een ‘gewone’ aalscholver. Let op het verschil in bouw en patroon van geel op de kop!
Voor de handigheid hier een ‘gewone’ aalscholver. Let op het verschil in bouw en patroon van geel op de kop! Fotograaf: Jorrit Verkleij
Hier kwam het dier precies met het oog tussen de rotsen. Ik mikte op low-key, wat met wat nabewerking voor de focus op het oog zorgde!
Hier kwam het dier precies met het oog tussen de rotsen. Ik mikte op low-key, wat met wat nabewerking voor de focus op het oog zorgde! Fotograaf: Jorrit Verkleij

Fototips

  • Als je in Nederland op zoek gaat naar de kuifaalscholver is kennis van het onderscheid tussen de kuif- en ‘normale’  aalscholver beslist geen overbodige luxe. Verdiep je dus even in beide soorten!
  • Kuifaalscholvers in broedkleed zijn geweldig mooi met hun smaragdgroene ogen en gele kopdetails. Low-key fotograferen legt mooi de nadruk op deze aspecten van het dier.
  • Net als andere zeevogels zijn kuifaalscholvers in kolonies niet bang en erg goed benaderbaar. Focus dus zeker ook op het vastleggen van hun details! Benader ze uiteraard met geduld en respect.
  • Het vastleggen van meer dan een dier is in zo’n kolonie ook een leuke uitdaging! Focus je op intieme momenten binnen paartjes, of juist op de chaos door heel veel vogels, of bakkeleiende dieren op te nemen.
  • Je kan op chaos en actie anticiperen door een kortere sluitertijd in te stellen, als het licht het toelaat.
  • Omdat de vogel nogal flink is, loont het wellicht om bij portretten je f-stop op bijvoorbeeld 7.1 of 8 te zetten.

    Het verenkleed in de broedtijd is prachtig. Daarom een close-up!
    Het verenkleed in de broedtijd is prachtig. Daarom een close-up! Fotograaf: Jorrit Verkleij

Leefomgeving

Een zeevogel die in kolonies op rotseilanden broedt. In Nederland vooral te vinden op pieren. De pieren van IJmuiden en Neeltje Jans zijn echte kuifaalscholver-hotspots.

Vindtijd

De kuifaalscholver is een wintergast die vanaf september tot april in uiterst kleine aantallen in ons land voorkomt.

Meer weten?

Bescherming

Wettelijk beschermd

Kwetsbaarheid

De kuifaalscholver kent een groot verspreidingsgebied en staat mede daarom niet op de rode lijst, al is de soort uiteraard beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. Een duurzame visserij en breder gezien een gezonde oceaan is belangrijk om de aantallen van de soort in stand te houden.

Verspreidingskaart

En dan nog dit!

Nog maar een verschil tussen beide ‘ali’s’: de kuifaalscholver heeft een dunne nek die in vlucht recht wordt gehouden, terwijl de aalscholver juist opvalt door een flinke knik!

Reageer op dit artikel

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site wordt beschermd door reCAPTCHA en het Google privacybeleid en servicevoorwaarden zijn van toepassing.

Geef een reactie

Reageer op dit artikel

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site wordt beschermd door reCAPTCHA en het Google privacybeleid en servicevoorwaarden zijn van toepassing.

Deze artikelen vind je vast ook interessant: