HOME < IN DE ZOEKER < SOORTEN
IN DE ZOEKER

Sleedoorn, de eerste bloeiende struik

De eerste struik die na de winter zijn bloemen laat zien is de sleedoorn. Al van verre zie je de wit bloeiende struiken afsteken in de verder nog kale grauwe hagen en bosranden. Voor de eerste bijen en andere insecten een waar voedselparadijs. Na de zomer verschijnen de resultaten van hun bestuiving: de blauwe op pruimen lijkende vruchten.

Sleedoorn, de eerste bloeiende struik
De twijgen van sleedoorn eindigen in scherpetakdoorns. Fotograaf: Ron Poot

De sleedoorn is een algemene struik die deels wild en deels aangeplant te vinden is in bosranden, houtwallen, struwelen, parken en hagen. In het vroege voorjaar valt hij goed op door zijn uitbundige bloei, maar als de bloesem uitvalt verdwijnt hij ’s zomers onzichtbaar in het groene behang van de bosrand. Pas vanaf augustus zie je wat meer van de plant als de vruchten rijp worden en opvallen door hun blauwe kleur.

De familie waartoe sleedoorn behoort is de rozenfamilie. Je herkent dit aan de vijf bloemblaadjes en de uitgezakte bloembodem, waarin zich het vruchtbeginsel en talrijke meeldraden bevinden. Ook bevindt zich daar de geurige nectar. Uit de bloemboden groeit later de blauwe vrucht, die wel op een kleine pruim lijkt. Tot de rozenfamilie behoren vele bekende vruchtdragende soorten als appel, peer, kers, aardbei, braam of lijsterbes.

Een blauwe voorjaarslucht is een geschikte achtergrond voor de sleedoorn bloesem. Fotograaf: Ron Poot

De Latijnse naam van sleedoorn is Prunus spinosa. Daar leer je twee dingen van. Allereerst de naam “Prunus”, dat betekent kers en is dus hetzelfde geslacht als vogelkers, inlandse kers, pruim en zoete kers. De sleedoorn is dus eigenlijk een kers! Ten tweede “spinosa”, dat betekent gedoornd. Daar kom je wel achter als je te dichtbij komt… De takken van de sleedoorn eindigen in scherpe punten, ook wel takdoorns genaamd, waaraan je je lelijk pijn kunt doen. Daardoor is een sleedoornhaag een haast ondoordringbare barrière.

Behalve voor de honingbij is de sleedoorn belangrijk voor veel diersoorten. Het is een veilige nestplaats voor zangvogels tussen de dichte takken en takdoorns. De vruchten worden graag gegeten door lijsters. Veel dagvlinders kom je tegen op de sleedoorn: kleine vos, dagpauwoog, gehakkelde aurelia en… de sleedoornpage. Deze laatste soort is zeldzaam en sterk van de struik afhankelijk daar de rupsen leven van het blad, de sleedoorn is de enige waardplant.

En voor de mens? De sleedoornpruimen zelf zijn niet te pruimen, ze zijn erg wrang van smaak. Pas na een nacht vorst worden ze iets zoeter en smakelijker. De vruchten zijn echter goed te gebruiken voor het maken van jam of sap of om er sleedoornbrandewijn of slivovitsj van te maken.

Rijpe sleedoornbessen in het najaar. Fotograaf: Ron Poot

Fototips

  • In het landschap is de sleedoorn een opvallende verschijning in het voorjaar. De witte struiken springen er uit en geven meteen een voorjaarssfeer in je landschapsfoto.
  • Van dichtbij zijn de bloemen prachtig van kleur. De verse meeldraden hebben opvallende roodoranje helmknoppen. Erg geschikt voor macrofotografie.
  • Een groepje bloemen van de achtergrond isoleren kun je het beste doen met open diafragma, waardoor voor- en achtergrond vervagen.
  • Denk vanuit de achtergrond. Een blauwe voorjaarslucht of juist de zacht witte achtergrond van de bloesem, beide geven een heel verschillende sfeer aan je foto.
  • Let ook op de vroege insecten die graag op sleedoornbloemen zitten op nectar te halen.
  • In het najaar zijn de blauwe vruchten het fotograferen waard. Ze kunnen dan een mooie combinatie vormen met andere vruchten zoals de meidoorn.
  • In de winter blijven de pruimpjes nog lang hangen en dat kan op de kale takken en in combinatie met sneeuw of ijs interessante beelden opleveren.
Bewerking: de oranje/rode kleuren zijn versterkt en de andere kleuren weggehaald (verzadiging omlaag gebracht). Fotograaf: Ron Poot

Verspreidingskaart

Nederland

België

Meer weten?

Wilde planten

Flora van Nederland

Voorbeelden op Nederpix

En dan nog dit!

De dagpauwoog is een vlinder die graag overwintert in de beschermde omgeving van de sleedoornstruik. In het voorjaar is dit een van de eerste vlinders die je ziet vliegen. Dan bloeit de sleedoorn ook al en heeft de vlinder een goede nectarplant binnen handbereik. Omgekeerd heeft de sleedoorn aan de dagpauwoog een goede bestuiver. Zo helpen deze vroege voorjaarssoorten elkaar na de winterrust goed op weg.

Deel dit artikel


0
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *