Menu

Onderdeel van Pixfactory

Tauvlinder

Oog in oog lig ik in volledige concentratie tegenover een zeldzame droomsoort. De wereld gaat aan mij voorbij, ik ga volledig op in het moment. Plotseling begint het hevig te trillen. Niet ik, nee, ik lig verstijfd. Zijn prachtige vleugels komen te voorschijn en na veertig minuten vliegt hij weg. Enthousiast bel ik mijn vriendin en ineens overvalt het me en tranen beginnen te rollen. Gelukkig was er niemand in de buurt! Wat een belevenis, deze tauvlinder.
Tauvlinder
De prachtige tauvlinder in zijn omgeving. Let op de overeenkomende kleuren en vergeet niet het vliegje op het takje! Fotograaf: Danny Slijfer

Het is een zonnige lentedag in april, ik word gebeld door een fotografiemaatje met de mededeling dat ze tegenover dé zeldzame tauvlinder (Aglia tau) ligt! Ik spring in de auto en rij zo snel, maar ook zo verkeersvriendelijk mogelijk naar een specifiek stukje bos op de Veluwezoom. De tauvlinder is een zeldzaamheid en sinds ik naast de Veluwezoom woon staat deze soort erg hoog op mijn wensenlijstje. Jaren heb ik tevergeefs in het voorjaar naar deze soort gezocht, zou het vandaag dan eindelijk lukken? De tauvlinder is geen dagvlinder, maar een heuse dagactieve nachtvlinder uit de familie nachtpauwogen. In de groep nachtvlinders, ook wel motten genoemd, zitten ware schatten. Menig natuurfotograaf heeft ze al ontdekt, het enthousiasme over de schoonheid van sommigen is dan ook groot.

We lopen in een oud heuvelachtig beukenbos dat op dat moment uitloopt met frisgroen blad. Daar zien we ze opeens vliegen: grote okergele, bruinoranje vlinders, zeker vijf stuks! Ze hebben een spanwijdte van 60 tot 84 millimeter, een flinke vlinder dus. Ze vliegen hard, zigzaggend en onregelmatig. Met mijn telelens probeer ik ze direct te fotograferen, maar tevergeefs. Ik kom heel snel tot de conclusie dat het onmogelijk is om ze in vlucht vast te leggen. Ze vliegen dicht bij de grond en verdwijnen zo snel tegen de achtergrond. Stil zitten, echt niet! Want dit zijn allemaal mannetjes op zoek naar rustende vrouwtjes. De vrouwtjes zie je overdag niet vliegen, die zitten dan op stammen dicht bij de bodem en lokken de mannetjes met hun sekslokstoffen (feromonen). In de schemering of nacht vliegen ze wel.

Tauvlinder2
Het moment dat de tauvlinder eindelijk een rustplekje heeft gevonden om even een pauze te houden. Fotograaf: Danny Slijfer

Ineens zijn alle vlinders verdwenen op wat bonte zandoogjes na, heel vreemd! We inspecteren wat takken op de grond waar ze in rust aan gaan hangen, maar ze lijken van de aardbodem verdwenen. Ineens in de verte vliegt er één, toch? Hij vertoont totaal ander gedrag, het cirkelt minuten lang rustig van links naar rechts laag boven de grond. Hij landt even, maar vliegt gelijk weer op. Dit gebeurt meerdere keren. Zijn gedrag verklaart dat hij een geschikt rustplekje aan het zoeken is.
Intussen doe ik mijn uiterste best om hem in het vizier te houden. Speurend kijk ik waar ik hem voor het laatst heb gezien en ja hoor daar hangt de tauvlinder, wat een schutkleuren! Mijn grote wens is een groothoekfoto van de tauvlinder, dat zal nu toch moeten lukken. Als ze eenmaal hangen heb je ten eerste alle barstens veel geluk en ten tweede tijd.

Tauvlinder 3
De tauvlinder op precies hetzelfde takje, maar nu heb ik op de voorgrond een hoopje bladeren gelegd en daar de foto doorheen genomen. Fotograaf: Danny Slijfer

Door mijn zoeker bekijk ik zijn fijne details. De tauvlinder heeft prachtige bruinoranje geveerde antennen wat bewijst dat het een nachtvlinder is. De kleuren aan de onderzijde van de vleugels zijn warm gekleurd met een mengelmoes aan tinten van bruin, beige, geel, oranje en oker. Het achterlijf is licht gekleurd met daarop nog lichtere horizontale, dunne banden. De poten en de T-vormige vlek in het midden van de vleugel zijn wit. Minimaal een half uur hangt dit mannetje zonder enige verroering ondersteboven aan het beukentakje. Ik maak de één na de andere prachtige foto, maar het mooiste moet nog komen! Uit het niets begint hij hevig te beven en te trillen, dit doen ze met behulp van kleine spiertjes. Het doel hiervan is om weer tot de juiste temperatuur te kunnen komen om weg te vliegen. Bijzonder om te zien, maar de keerzijde is dat ik afscheid moet nemen, want binnen enkele minuten zal hij gevlogen zijn. Het afscheid is prachtig; hij opent zijn vleugels en ik zie zijn kleurrijke bovenkant, dit is de schoonheid waar ik jaren naar zocht. Vrouwtjes zijn overigens wat geler en lichter van kleur. Een zwart golvende ban aan de onderkant en vier perfect symmetrisch gepositioneerde zwart omringde ogen met daarin een prachtige kleur blauw en de bekende T-vorm. Daar gaat hij, compleet van de wereld kijk ik om mij heen en tot mijn verbazing zie ik overal weer tauvlinders rondvliegen. Ze hadden dus gewoon even pauze. Ik pak mijn tas en terwijl ik naar de auto loop bel ik mijn vriendin. Uitbundig vertel ik en ineens overvalt het me; mijn stem valt weg en tranen komen tevoorschijn. Wat een nachtvlinder met een ‘stoere’ volwassen man kunnen doen, bijzonder!

Tauvlinder
Wat een zeldzaam mooie verschijning! Na dit prachtige moment kwamen de tranen. Fotograaf: Danny Slijfer

De volwassen vrouwtjes zetten roodbruine eitjes af op hun waardplant, vooral de beuk. Nadat de rupsen zijn uitgeslopen zoeken ze een schuilplaats onder de bladeren. De rups is groen en heeft meerdere kameelachtige bulten op zijn rug. Over de lengte loopt een horizontale geelwitte streep met dezelfde kleur kleine vlekjes. Jonge rupsen hebben hun eerste drie stadia vijf opvallende, doornachtige wit rode uitsteeksels op hun rug, deze ontbreken in hun laatste stadia. De verpopping en het overwinteren gebeurt in een losse cocon in de strooisellaag in het bos.

Fototips

  • Om tauvlinders te zien maak je overdag in de maanden april tot en met half juni de meeste kans. Hun vliegtijd valt veelal samen met het uitkomen van het beukenblad, ze vliegen niet lang en maar in één generatie.
  • De meeste waarnemingen zijn in oude open beukenlanen en -bossen op de Veluwe, Rijk van Nijmegen, Zuid-Limburg, Wallonië.
  • Fotografeer ze met verschillende lenzen. De groothoek-, tele- en macrolens zijn hier erg geschikt voor.
  • Volg ze in vlucht met je camera of verrekijker en let daarbij vooral op hun gedrag. Zoeken ze een rustplaats dan vertonen ze plotseling ander gedrag. Gaan ze zitten? Dan is dat de kans.
  • Maak een hoopje bladeren voor de vlinder en fotografeer hem dan hier doorheen, zo ontstaat een mooie zachte voorgrond.
  • Wees erg voorzichtig tijdens het fotograferen en verstoor ze niet door ze te verplaatsen! Deze rust hebben ze nodig om vervolgens weer verder te kunnen.
  • Lok ze s ’avonds met licht, je maakt dan kans op een vrouwtje tauvlinder op je doek.
  • Als laatste: heb veel geduld en geef vooral niet op!

    Tauvlinder
    Geprobeerd de tauvlinder ook op andere manieren te benaderen. Dit geeft een wat vervreemdend beeld van deze nachtvlinder. Fotograaf: Danny Slijfer

Leefomgeving

Oude open beukenlanen en -bossen.

Vindtijd

April – half juni.

Meer weten?

Bescherming

Niet wettelijk beschermd.

Kwetsbaarheid

Zeldzaam en lokaal in Nederland, lokaal in Vlaanderen, minder zeldzaam in Wallonië.

Verspreidingskaart

En dan nog dit!

De tauvlinder wordt in het Duits Nagelfleck genoemd. Zo’n waanzinnig, machtig mooi natuurverschijnsel en dan word je Nagelfleck genoemd. De naam is verwijzend naar de T-vormige vlek op de vleugel.

6 reacties

  1. Geweldig Danny, zowel het artikel als de foto’s. En wat fijn dat deze droom in vervulling is gegaan!

    1. Het lokken van dieren met licht is niet toegestaan in de wet flora en fauna en is het daarom zeker op deze site niet verstandig om dit te aan te moedigen. Verder zijn terreinen tussen zon op en ondergang gesloten voor publiek.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Geef een reactie

6 reacties

  1. Geweldig Danny, zowel het artikel als de foto’s. En wat fijn dat deze droom in vervulling is gegaan!

    1. Het lokken van dieren met licht is niet toegestaan in de wet flora en fauna en is het daarom zeker op deze site niet verstandig om dit te aan te moedigen. Verder zijn terreinen tussen zon op en ondergang gesloten voor publiek.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze artikelen vind je vast ook interessant: