HOME < IN DE ZOEKER < SOORTEN
IN DE ZOEKER

Tekenen van goed natuurbeheer

Even een positief geluid: natuurbescherming levert mooie resultaten op. Dat zie je vaak het eerst aan de plantengroei. In een gebied waar nieuwe natuur zich mag ontwikkelen, komen verdwenen soorten verrassend snel weer voor. Let eens op deze indicatoren voor natuurverbetering.

natuurbeheer
Het zeldzame beenbreek was bijna uitgestorven door overbemesting en verdroging. Op geplagde vochtige heidevelden kun je het weer vinden. Fotograaf: Ron Poot

Veel achteruitgang in de natuur is te danken aan de VER-thema’s. Verzuring, vermesting, verdroging. Allemaal gevolgen van menselijk handelen. De landbouwgronden worden flink bemest voor een rijke opbrengst en tegelijk ontwaterd om de enorme landbouwvoertuigen te kunnen dragen. De uitdampende ammoniak reageert in de lucht met waterdamp en veroorzaakt zure neerslag die de bossen en het leven daarin aantast. Overbemeste gronden groeien dicht met snel groeiende gewassen die alle andere soorten verdringen.  Een opvallende schijnbare tegenstrijdigheid: de rijkste gronden hebben de armste flora en fauna; de arme gronden kennen juist de rijkste biodiversiteit.

Een voorbeeld is moeraswolfsklauw. Een wat mysterieuze sporenplant uit de oertijd die in de moderne tijd bijna ten onder is gegaan aan vermesting en vergrassing. Bijna, want het gaat nu goed met moeraswolfsklauw. Het is nu een symbool voor natuurherstel en goed natuurbeheer. Geplagde heidegronden, natuurontwikkelingsgebieden met vochtige open zandgrond, daar komt moeraswolfsklauw weer snel en vaak massaal terug.

Moeraswolfsklauw en kleine zonnedauw, twee pionierplanten van open vochtige zandgrond.

Het is niet de enige soort, ook kleine zonnedauw is er zo een. Deze fraaie roodgekleurde plant heeft net als moeraswolfsklauw voorkeur voor arme vochtige zandgronden en vaak groeien beide soorten samen. Deze slimmerik overleeft door naast het schaarse voedselaanbod in de grond zelf wat bijvoeding te regelen: het is een vleesetend plantje dat insecten vangt om extra eiwitten te krijgen.

Een buitengewoon fotogeniek paddenstoeltje dat in het voorjaar in dit soort nieuwe natuur voorkomt is het blauwgroen trechtertje. Dankzij natuurbeheer is deze Europese zeldzaamheid in opmars in de zandgebieden van Nederland.

Een voorjaarspaddenstoel van natuurontwikkelingsterreinen. Fotograaf: Ron Poot

Langs de oevers van de Doorbraak, een nieuw gegraven beek in Twente, is bewust ruimte gehouden voor natuur. De oevers mogen overstromen en grazende paarden houden de vegetatie open. Binnen enkele jaren na de aanleg verschenen unieke soorten die hier nooit eerder waren aangetroffen en ook elders in het land uiterst zeldzaam zijn. Kruipend moerasscherm, draadgentiaan en melkviooltje zijn markante voorbeelden.

Geplagde vochtige heidevelden zijn eveneens mooie voorbeelden. Vaak zijn de natuurlijke dopheidevelden door vermesting dichtgegroeid met het dominante pijpenstrootje. Waar de verrijkte bovenlaag wordt weggehaald en het kale voedselarme zand tevoorschijn komt, zie je bijzonderheden verschijnen als beenbreek, veenmossen, klokjesgentiaan en ook de eerder genoemde soorten zonnedauw en moeraswolfsklauw.

Waar bijzondere planten terug komen, is de hele biodiversiteit sterk verbeterd. Het zijn daarom indicatoren, ze wijzen aan waar natuurbeheer daadwerkelijk resultaat oplevert voor een betere natuur. Ook paddenstoelen, vlinders, libellen, amfibieën en reptielen, vogels en zoogdieren profiteren hiervan.

In geplagde heide krijgt klokjesgentiaan weer een kans.

Fototips

  • Voedselarme open en vochtige zandgronden zijn goede vindplaatsen voor interessante en fotogenieke planten. Ze zien er op het oog wat kaal uit, maar herbergen vaak een rijke vegetatie.
  • Let in je omgeving op, waar heide geplagd wordt of oevers worden afgegraven, daar komen de interessante pionierplanten.
  • In een open vegetatie kun je de planten er vaak mooi geïsoleerd op zetten.
  • Waar je één bijzondere soort vind, vind je er vaak meer. Ga op zoek, kijk goed om je heen.
  • Let ook eens op de mossen, de fraai gekleurde haarmossen zijn echt een foto waard.
  • De plantengroei is vaak laag, met kleine soorten. Een macrolens is een waardevol stukje optiek in deze gebieden.
  • Probeer ook eens karakteristieke soorten in hun omgeving te tonen. Dan kan een groothoeklens of compactcamera weer handig zijn.

Verspreidingskaart

Meer weten?

Deel dit artikel


0
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *