Veldwespwaaiertje

Waaiervleugel

Het veldwespwaaiertje is een insect dat behoort tot de waaiervleugeligen of waaiertjes. Deze naam is afgeleid van de vorm van de vleugels van het mannetje, die aan een waaier doen denken. Vrouwtjes blijven hun gehele leven in het achterlijf van de veldwesp, de mannetjes verlaten op een gegeven moment het achterlijf en gaan actief op zoek naar vrouwtjes om zich voort te planten. Vrouwtjes zien er compleet anders uit dan de mannetjes en hebben bijvoorbeeld geen poten en geen vleugels. Hun kop en borststuk zijn gefuseerd, wat een cephalothorax wordt genoemd. Deze cephalothorax zie je soms uit het achterlijf van de veldwesp steken. De reden dat er vrijwel nooit mannetjes worden waargenomen is omdat ze slechts enkele uren leven. In die paar uur moeten ze een vrouwtje zien te vinden om mee te paren.

Risicovol bloembezoek

Na de paring ontwikkelen zich in het lijf van het vrouwtje een paar honderd larven, die door het vrouwtje worden achtergelaten op een bloem. Daar wachten ze op een passerende veldwesp. Vinden ze een gastheer, dan liften ze mee naar diens nest, waar ze vermoedelijk wachten tot de eitjes uitkomen om zich dan in het lichaam van de larve te nestelen. Nadat de larve van de Franse veldwesp verpopt is, nestelt de larve van het veldwespwaaiertje zich tussen twee rugplaten en vervelt een laatste keer. De kop van het vrouwtje steekt daarna vaak onder de rugplaat uit.

Vind de veldwesp

Als je het veldwespwaaiertje wilt zien, dan ontkom je er niet aan om op zoek te gaan naar Franse veldwespen. Met name schermbloemigen zoals peen en venkel worden vaak door de wespen bezocht, dus daar heb je een goede kans om ook een veldwespwaaiertje aan te treffen. Waar je op moet letten is een opgetilde rugplaat op het achterlijf van de wesp, waardoor de wesp geen mooi, egaal achterlijf meer heeft. Onder die rugplaat zitten één of meerdere veldwespwaaiertjes verstopt. Soms zie je ze gedeeltelijk onder de rugplaat uitsteken, maar niet altijd.

Zeldzaam?

Op papier is het veldwespwaaiertje een zeer zeldzame soort in zowel Nederland als België, maar misschien is de soort minder zeldzaam dan wordt gedacht. Want wie gaat er nu bewust op zoek naar veldwespwaaiertjes? Mijn eerste veldwespwaaiertje werd mij aangereikt tijdens een presentatie over Mijn 1000 Soortentuin, die ik in Bergeijk gaf. Er zat een validator van waarneming.nl in de zaal, die tijdens mijn presentatie stiekem mijn wespenfoto’s op waarneming.nl zat te checken. Op een van die foto’s stond een Franse veldwesp met een omhoogstaand tergiet: hèt bewijs van de aanwezigheid van een veldwespwaaiertje. Dat was voor mij de eerste keer dat een presentatie me een nieuwe soort voor de tuinlijst opleverde. Met andere woorden: controleer je oude foto’s van Franse veldwespen. De kans bestaat dat je een veldwespwaaiertje op de foto gezet hebt zonder dat je het in de gaten hebt gehad!