HOME < IN DE ZOEKER < SOORTEN
IN DE ZOEKER

Zwarte roodstaart

De zomervakantiebestemming van Danny Slijfer was dit jaar de Ardennen in België, in een huisje bovenop de heuvel met een geweldig uitzicht en gelegen aan een weiland. Een onverwacht en onbekend welkomstcomité in de vorm van een van oorsprong echte bergvogel stond klaar. Graag stelt Danny jullie voor aan zijn kortstondige vakantievrienden de zwarte roodstaart!

Zwarte roodstaart
Mannetje zwarte roodstaart met zijn geweldige kleurenpalet. Fotograaf: Danny Slijfer

De zwarte roodstaart (Phoenicurus ochruros), ik had al veel over dit prachtige vogeltje gelezen en gehoord, maar nog nooit in levenden lijve gezien. Waarom je ze weinig tot nooit ziet valt voor een natuurfotograaf makkelijk te verklaren, want waar ze in Nederland veel voorkomen, daar zijn wij als natuurfotograaf nauwelijks te vinden. Hun ‘natuurlijke’ omgeving in ons land zijn namelijk verstedelijkte gebieden. Vooral op industrie- en bedrijventerreinen en in nieuwbouw woonwijken zijn ze te vinden, maar ook in je achtertuin op de schutting maak je kans. Oorspronkelijk leven en broeden zwarte roodstaarten in heuvel- en bergachtige gebieden tot wel 3000 meter hoogte tot ver boven de boomgrens. Ze broeden daar op rotsen, kliffen of in holten van oude bomen, maar ook op of bij gebouwen in kleine dorpen in berggebieden. In de lage landen hebben we niet zo veel bergen dus als alternatief ziet de zwarte roodstaart onze gebouwen aan als rotsvervangers. Ze broeden hier vanaf midden april met vier tot zeven eitjes per legsel. Na twee weken komen de eerste jongen uit het ei. De ouders staan erom bekend dat ze dan fel hun territorium verdedigen. Het verspreidingsgebied van de zwarte roodstaart loopt van West- en Zuid-Europa tot Noord- en Noordwest Afrika en van West-Azië helemaal tot aan China.

Een nieuwsgierig kijkend vrouwtje zwarte roodstaart, zo werd ik dagelijks ontvangen. Fotograaf: Danny Slijfer

Bij binnenkomst werd de reistas in de hoek gegooid om direct door te lopen naar buiten, het terras bij het vakantiehuisje. Naast het geweldige, open en groene landschap tot zo ver je kon kijken viel het oog direct op iets wat drie tot vier meter verderop op een paaltje zit. Het had een hoofdzakelijk zwart en grijs verenkleed, een witte vlek op de vleugels en was tussen de 13 en 14,5 centimeter groot. Het trilde gigantisch met zijn staart, kwikstaartachtig. Zijn staart bevatte een geweldige kleurexplosie! Het contrast met zwart, oranje, rood, bruin en daar een mengelmoes van. Roestrood noemen ze het, daar kan je een boek over schrijven! Het keek met een hele nieuwsgierige, maar verwelkomende blik, wipte nog wat met zijn staart en vloog toen weg. Gelijk de vogelapp erbij en ik dacht dit is een mannetje gekraagde roodstaart, geweldig! Maar er klopte iets niet, het mannetje gekraagde roodstaart heeft een oranje borst en dat had deze vogel niet. Het was dus een mannetje zwarte roodstaart! Je hebt dus twee roodstaarten, beide familie van de vliegenvangers en als natuurfotograaf haal je ze schijnbaar makkelijk door elkaar, vooral de vrouwtjes roodstaarten. Vrouwtje zwarte roodstaart is meer muisgrijs en heeft een wat donkerder verenkleed dan het vrouwtje gekraagde roodstaart. Deze is lichter en meer lichtbruin op de borst. Om het nog lastiger te maken, af en toe vliegt er ook nog wel eens een zeldzame Oosterse zwarte roodstaart door ons land. Terug naar mijn vakantiehuisje, hier had ik ze niet zo snel verwacht, maar wat blijkt: de rotsachtige Ardennen zijn zeer geschikt voor ze en je ziet ze werkelijk overal zitten.

Een vrouwtje zwarte roodstaart in het grasland. In de twee weken dat ik ze gevolgd heb, was dit erg zeldzaam. Ze zitten voornamelijk op paaltjes of dakranden. Gelukkig welgeteld twee foto’s in het gras kunnen maken. Fotograaf: Danny Slijfer

Fototips

  • De grootste kans maak je op zonnige en warme verstedelijkte plekken zoals industrieterreinen, nieuwbouwwijken, havengebieden of in de steden zelf. Je maakt geen schijn van kans door te gaan zoeken in bossen of natte gebieden, daar houden ze niet van.
  • Zwarte roodstaarten zijn in de zomer insecteneters, ze jagen dan vanaf een hoger gelegen punt en plukken de insecten zo uit de lucht of het gras. Daarna vliegen ze weer direct terug naar hun uitkijkplekje. Dit kunnen weidepaaltjes, masten of schuurdaken zijn. In de herfst eten ze ook bessen, fotografisch gezien is een zwarte roodstaart een stuk aantrekkelijker om te fotograferen in een struik of boom in plaats van op een dakgoot. De herfst is een mooie tijd om ze te fotograferen.
  • Ze doorlopen ook een vaste ronde op zoek naar insecten, als je ergens gaat zitten waar je ze eerder hebt gezien heb je een grote kans om ze precies op dezelfde plek weer te zien.
  • Probeer gebruik te maken van de onnatuurlijke kleuren uit de omgeving, een zwarte roodstaart met een zwarte, felgele of blauwe achtergrond kan verassend mooi uitpakken.
  • Kijk ook eens bij perrons van treinstations, Utrecht Centraal is een goede plek waar je kans maakt om ze te zien.
  • Wil je hem vinden op zijn geluid, dan moet je er vroeg bij zijn, want hun zang is vooral vroeg in de ochtend te horen. Het zijn wat korte herhalende fluittonen en daarna komt het typische krakende en knarsende geluid.
Een zwarte roodstaart op de foto zetten is natuurlijk al geweldig, maar om er een sfeerplaatje van te maken moet je meer uit de kast halen. Ik heb hier gebruik gemaakt van een parasol in de voorgrond, zodat de zwarte roodstaart meer aandacht krijgt in de foto. Fotograaf: Danny Slijfer

Verspreidingskaart

Nederland

België

Meer weten?

Vogelbescherming

Sovon

Wikipedia

Natuurpunt

Voorbeelden op Birdpix

Mannetje zwarte roodstaart op zijn vaste uitkijkpositie op het hek. Helaas zijn de vaste plekken van de zwarte roodstaart weinig fotogeniek, maar dat is nou eenmaal zijn leefomgeving. Fotograaf: Danny Slijfer

En dan nog dit!

Wist je dat de Belgen de zwarte roodstaart ook wel schouwschijtertje of schoorsteenvegertje noemen? Een wat ondankbare naam vind ik. Als ze dat toch eens wisten zaten ze allang massaal bij mij op de Veluwe, en ik geef ze groot gelijk.

Deel dit artikel


8
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door W. Berkhof op 9 oktober 2020 om 14:59

    Hoi Danny mooi verhaal. Bij ons in Apeldoorn zit ook een stelletje vanaf april. Zitten veel bij ons in de tuin . Ze overnachten bij ons in de veranda gaan daar avonds op de lamp zitten.

    1. Dankjewel! Wat leuk om te horen dat er bij jullie ook een steeltje roodstaarten zit! Dat is bij mij om de hoek, ik kom ook een keertje overnachten bij jullie op de veranda 😉 Super leuk ze zo dichtbij huis te hebben. Geniet er volgend jaar weer van!

  2. Door Ineke van Wijhe op 9 oktober 2020 om 10:32

    Leuk artikel en mooie foto’s. Ik kreeg in mei een tip van de buurvrouw dat daar waarschijnlijk zwarte roodstaarten zaten, maar zij had alleen maar een mobiel. Ze zaten er inderdaad en hadden een nestje in de schuur. Ik vond ze lastig te fotograferen, omdat ze erg schuw waren. Toch heb ik (van redelijk grote afstand) wat foto’s kunnen maken.

    1. Dankjewel Ineke! Wat leuk om te horen dat je via de buurvrouw getipt wordt over een roodstaart nestje 🙂 Ze zijn inderdaad ook erg lastig om te fotograferen. ze zijn snel, nieuwsgierig, maar ook zo weer weg. ze zitten weinig stil! Super dat je er foto’s van hebt kunnen maken!

  3. Door Pipobob op 8 oktober 2020 om 18:05

    Mooi geschreven artikel, en prachtige foto’s !

    1. Dankjewel Bob! Tof om te horen!

  4. Erg vermakelijk geschreven Danny. Geen droge opsomming maar een heel eigen verhaal waarin toch alle karakteristieke eigenschappen voorbijkomen.
    Mooie high key opnames maken het af. Met als leuk inkijkje in jouw aanpak, de witte parasol. Top.

    1. Dankjewel Jowan! Mooi om te horen dat deze schrijfstijl met een persoonlijk tintje door je gewaardeerd wordt. Daar maak je mij erg blij mee en dat geeft voldoening om vaker op deze manier te gaan schrijven 😉 De witte parasol was top! zal ik vaker moeten gebruiken 😉

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *