Beleef de dag mee… en mijn avonturen met ontwikkelen
De tijd van drive tot absolute perfectie
Ik ben best bedreven in de natuurfotografie. Toch was dit uitdagend en best heel spannend. Juist die spanning maakte het enorm leuk. Die spanning heb je niet meer bij digitaal en al helemaal niet meer als je jezelf de vrijheid geeft naderhand in nabewerking alles te perfectioneren wat in het veld niet is gelukt. Hoever je daarin gaat is iets wat je zelf beslist, maar als ik Instagram bekijk wordt de drive naar absolute (en daarmee onwerkelijke) perfectie zó groot, dat alle foto’s op elkaar gaan lijken. Of je nog van foto’s kan spreken is ook een discussie waard.
Eerste teleurstelling…
Ik zal eerlijk bekennen dat mijn eerste gevoel best teleurstellend was toen ik de negatieven had gescand. Ondanks dat ik best kan fotograferen bleken er toch diverse foto’s onscherp. En de foto’s waar ik met veel spanning naar uitkeek vielen wat tegen. Ik heb moeten slikken en mijzelf moeten overtuigen dat we hier praten over een technologie uit 1962. Mijn Nikkormat camera, het consumenten broertje van de ‘echte’ Nikon, is een vernuftig stuk techniek, maar staat natuurlijk in schril contrast tot de digitale camera’s anno 2022. Verder stop je er een rolletje in met fouten, klein dynamisch bereik en minder contrast.
Daarna komt het ontwikkelproces, waarbij ik vast ook diverse fouten heb gemaakt en krijg je een resultaat te zien waar je ook niets meer aan kan veranderen. Het is geen RAW bestand met een veelheid aan informatie. Het is wat het is. Je kan in het veld niet kijken of je foto gelukt is en je kan geen fouten repareren. Je moet het doen met wat het is en je bent volledig afhankelijk van het proces. Van die afhankelijkheid moest ik best slikken…
Terug naar ‘gewone’ fotografie: één foto!
Naast teleurstelling in sommige resultaten, merkte ik ook dat de foto’s ineens veel ‘gewoner’ waren dan ik digitaal zou maken. Het grappige is dat ik al na twee foto’s terug was in het analoge tijdperk van de jaren ’80 en ’90 toen ik in mijn jeugd experimenteerde met rolletjes. Alsof het nooit was weggeweest. Zo lukte het mij niet om een rolletje van 36 in een dag vol te schieten en stond het mij tegen om twee foto’s van hetzelfde onderwerp te maken, zelfs met verschillende instellingen. Puur omdat je zuinig bent op iedere foto. Digitaal zou ik er al vijf of meer hebben gemaakt, analoog is daar heel anders in. Elke foto wordt weer een op zichzelf staand beeld. En als hij mislukt is, heb je dus die foto niet meer.
Omarm de schoonheid van de imperfectie!
Nu, een paar weken later, kijk ik met steeds meer plezier naar de analoge beelden. Anders dan bij mijn digitale camera is iedere foto voor mij een waardevol beeld geworden, of hij nou gelukt is of niet. Ze zijn niet perfect, soms vol stofjes, soms net niet scherp, soms toch niet goed belicht, maar ze zijn wel dierbaar. Ik heb ze zelf door voelen draaien. Ik heb het rolletje vol spanning zelf ontwikkeld en het moment beleefd waarop ik voor het eerst de negatieven kon bekijken. Dat moment is onbeschrijfelijk.
En juist het imperfecte begin ik te waarderen. Geen esthetische prijswinnende beelden maar wel helemaal ‘mijn’ beelden. Geen digitale bestandjes op een computer maar negatieven in een mapje. Iets wat je vast kunt houden, gemaakt met een antiek stuk technologie. Ze hoeven ook niet perfect, het is wat het is en het moment dat de camera ‘klik’ zegt in het veld voelt goed.
Voor mij is dit een zeer waardevolle nieuwe weg terug naar de basis, als tegenhanger tegen de drive tot perfectioneren van het beeld, overgave aan de afhankelijkheid van techniek en procedé en veel intiemer dan menig digitaal beeld. Verre van perfect maar daarom niet minder mooi.
De schoonheid van de imperfectie…
Wil je meer weten lezen over analoge fotografie en het fotograferen op glasplaten? Lees dan het artikel ‘Door het oog van..’ van Johan van der Wielen met Daphne Wagemakers in Natuurfotografie Magazine #1 van 2023.
8 reacties
Erg leuk verhaal én filmpje Johan. Ik fotografeer soms nog wel analoog, maar heb nog nooit zelf ontwikkelt. Toch eens gaan doen, als ik jou euforie zo zie.
Ik heb laatst een workshop gedaan met natte platen fotografie. Heel intens en spannend, en nog lastig om scherp te stellen met zo’n camera, en om te zien if het scherp is.
Maar heeeeel erg leuk om te doen.
Groetjes Mirjam Leyte
Hoi Mirjam, dank je wel voor je leuke reactie. Ik zou het zeker eens gaan proberen. Het is enorm leuk om zo echt je eigen foto’s tot stand te brengen.
Ik zelf ben met fotograferen begonnen in begin jaren 80 van de vorige eeuw, en heb toen heel wat rolletjes doorheen geschoten voor ik het fotograferen enigszins onder de knie had. Maar het was wel een spannende periode. Daar sta je dan in de doka: weer een mislukte foto en teleurstelling. Of als je een dia rolletje na een week terug kreeg: zou er een gelukte foto tussen zitten?
Met de Fuji GW 690 camera op pad, en wetende dat je maar een beperkt aantal foto’s kan maken. En dat de dag een totale mislukking zou kunnen worden. Maar je werd er hard van, je leerde met teleurstellingen om gaan.
haha, dank voor je opsteker!
Nu je gestopt bent met columns hier (wat moet ik dit dan noemen?) en op retro avontuur… mag ik je een 4×5″ (of 8×10″ nog mooier) platencamera aanraden? Wellicht nog veel leuker en interessanter op weg naar wortels en weer helemaal hip.
Eerlijk, voor mij hoeft het niet. Ik heb nog het staartje van de échte zw/w tijd meegemaakt (vrijwel mijn gehele ‘profi’-tijd was reeds diapos, dus Polaroids voor proefopnamen en vervolgens alles naar het vaklab en 2 uur koffieleuten voor het klaar was) en kon dus uitweiden over hoeveel moeilijker alles voor ons was en dat de Nikon d7200 de eerste body was die het, tenminste op ‘halfkleinbeeld’ formaat, weer even goed maar ook even moeilijk maakte. Vandaar dat lang niet iedereen er blij mee was, want een lagere resolutie werkt veel minder kritisch en waar heb je die hoge resolutie nou eigenlijk voor nodig!?
Totdat je dus echt goede, ouderwetse foto’s ziet… de rijkdom aan beeldkwaliteit van een goede 8×10″ contactafdruk haalt zelfs de allerbeste digi niet maar ook destijds was het gros knudde ondanks de grote formaten (en ik weet waarover ik het heb want een jaar lang museumarchieven gereproduceerd – dát krijg je dus als ‘vakfotograaf’). “Ansel Adams kwaliteit” was eerder uitzonderlijk en vooral daarom opvallend. Maar over het algemeen is digi niet alleen makkelijker en minder milieuvijandig (stel je het leger amateurfotografen voor dat alle vormen van afgewerkte chemische DOKA-zooi vrolijk door de plee spoelde) maar vandaag de dag ook kwalitatief véél beter. Tenzij je ’tot het gaatje’ gaat, 15kg statief, Linhof of Cambo balg met een prachtige Rodenstock erop. En uiteraard is zelf je emulsie aanbrengen op een glasplaat nog een gaatje verder dan tot het gaatje… Dat is nog steeds allemaal wel wat voor een heel serieuze landschaps- en belevingsfotograaf. Als natuurfotograaf ben ik, omdat ik uitga van afbeeldingsmaatstaf (die o.a. beeldhoekbepalend is bij gelijke brandpuntsafstand), echter veel blijer met digi en is halfkleinbeeld precies groot zat wat analoog totaal ondenkbaar was.
Beste groeten weer en leuke ‘column’ die om reactie vraagt 😉
Hoi Egon,
Natuurlijk is digitaal handiger, mooier, betere kwaliteit en – niet onbelangrijk – milieuvriendelijker. Maar ik begin me gewoon steeds meer te beseffen dat het ook een bepaalde drive met zich meebrengt. Net zoals je met een sportauto natuurlijk niet hard hoeft te rijden, het feit dat hij het kan, nodigt voor veel mensen wel uit. Ik had deze keer analoog gewoon als leuke tegenhanger van het werk van Daphne bedacht maar kwam erachter dat ik het oprecht enorm leuk weer vond. Juist die matige kwaliteit en grote afhankelijkheid van het proces geven een een bepaalde bevrijding. Ik echt niet vanaf nu over op analoog… maar ik ga wel vaker een rolletje gebruiken. Groet Johan
Het is de vraag of de digatale fotografie zoveel beter voor het mileu is dan de analoge fotografie.
Een digitale camera bevat veel electronica en een accu. Voor de electronica en de accu zijn zeldzame aardmetalen nodig. Het winnen van deze aardmetalen kan heel schadelijk voor het milieu.
Ik vermoed dat het aantal mensen dat nu digitaal fotografeert vele malen groter is dan het aantal dat vroeger analoog fotografeerde. Het is nu zoveel makkelijker om te kunnen fotograferen: alles wat men nodig heeft, is een mobiel. Reken dan maar uit wat de schade voor het milieu kan zijn.