Vogelfotografie in fel licht

Het effect van fel zonlicht op je foto’s

Er zitten duidelijke nadelen aan zonlicht, ten opzichte van diffuus licht, of zacht ochtendlicht. Samengevat; bij hard zonlicht:

• worden kleuren snel flets
• ontstaan harde, diepe schaduwen
• branden witte delen sneller uit (waardoor de hooglichten detail verliezen)
• is de kans op hittenevel groter

Gelukkig kan je zowel in het veld als in de nabewerking een aantal dingen doen om deze problemen te beperken, of op te lossen:

Kies je positie

Probeer voor portretten de zon zo veel mogelijk in je rug te houden. Je onderwerp wordt gelijkmatig belicht, wat schaduwen door vleugels of snavels minimaliseert. Een onderwerp van de zijkant fotograferen kan ook de hoeveelheid schaduwen doen afnemen. Let ook op je achtergrond: bomen, takken, gebouwen en stenen hebben bij fel licht sterke contrasten, wat snel rommelig of afleidend kan ogen. Kies liever voor een rustige achtergrond.

Je instellingen

Het voordeel van veel licht is dat je weinig beperkingen hebt wat instellingen betreft. Kies voor een combinatie van een korte sluitertijd en een iets kleiner diafragma voor voldoende scherptediepte.  Houd je ISO relatief laag voor optimale beeldkwaliteit, zodat je bij de nabewerking meer speelruimte hebt. Bij hittenevel kan het helpen om in langere bursts te schieten. Hierdoor vergroot je de kans op scherpe foto’s.

Bescherm de hooglichten

Het grootste risico bij fel licht is het uitbranden van de lichtere delen van je frame. Enkele tips om dat te voorkomen:

• Compenseer harde schaduwen niet door te overbelichten
• Bij de meeste camera’s kan je het histogram op je scherm laten zien. Voorkom dat de grafiek niet tegen de rechterkant aanplakt.
• Veel camera’s bieden een hooglichtwaarschuwing, waarbij overbelichte delen een kleur krijgen. Als je lichte delen beginnen te gloeien, maak je foto dan wat donkerder. De precieze plek van deze hooglichtwaarschuwing verschilt per merk camera.

In het veld zul je merken dat je vaak iets moet onderbelichten om je hooglichten te beschermen. Dat is prima – volledig witte delen, die je niet kan ‘terughalen’, zijn meestal storender dan harde schaduwen.

Creativiteit

Als een standaard portret gewoon niet werkt, is dat nog geen ramp. Je kan juist creatief gebruik maken van het harde licht. Speel met intentional camera movement (ICM). Lange sluitertijden, een kleiner diafragma, en soms zelfs wat overbelichting voor een white-out kunnen verrassend sfeervol zijn. Ook silhouetten werken natuurlijk goed: met een korte sluitertijd en ‘tegen de zon in’ fotograferen wordt je onderwerp zwart. Dan gebruik je het harde contrast in je voordeel.

Nabewerking: het doel

In de nabewerking probeer je de foto te lijken alsof hij niet in fel licht is gemaakt. Dat komt meestal neer op het herstellen van contrast en detail in zowel schaduwen als hooglichten, en het herstellen van kleur.

Hooglichten en schaduwen

Maak je histogram zichtbaar in het programma dat je gebruikt voor de bewerking (hier: Lightroom). In Lightroom kan je de pijltjes links- en rechtsboven in het histogram aanzetten. Deze pijltjes zorgen ervoor dat je hooglichten en schaduwen een kleur krijgen als ze geen informatie meer bevatten. Ga dan aan de slag met je lichtsliders – vooral hooglichten, wit, schaduwen en zwart – totdat je een natuurlijke verdeling. De kleurindicaties geven keurig aan wanneer je ‘te ver’ bent gegaan.

Selectieve maskers

Bij vogelfoto’s met veel contrast is het gebruik van selectieve maskers erg handig. Vaak is slechts een deel van de vogel (of je achtergrond) te licht of te donker. Met een radiale of lineaire gradiënt kan je over het te lichte/donkere deel maskeren. Door het masker vervolgens te laten intersecten met het automatisch gedetecteerde onderwerp, pas je alleen die specifieke delen van je onderwerp aan, zonder bijvoorbeeld je achtergrond te beïnvloeden. Zo werk je gericht, en pas je precies aan waar nodig.

Breng kleuren terug

Begin in de nabewerking van kleur met het corrigeren van de witbalans (dit kan wederom selectief!), totdat de kleuren natuurlijk aanvoelen. De Vibrance verhogen kan helpen om natuurlijke kleuren terug te krijgen zonder dat je foto onnatuurlijk gaat ogen. In het kleurenmixer-tab kan je selectief kleuren aanpassen. Vaak zijn kleuren te flets, of niet prettig om naar te kijken. Verdiep individuele kleuren, of verschuif ze lichtelijk naar een andere kleur.

Een extra tip: als je het bolletje van een van de kleursliders ingedrukt houdt en de Alt-toets indrukt, zie je welk deel van je foto door je aanpassing wordt geraakt.

Nabewerking: vergroot contrast (zwart-wit)

Er is een fotografiestijl die bijzonder goed werkt in fel zonlicht: zwart-wit. Het harde contrast waar je bij kleur soms last van hebt, kan bij zwart-wit juist krachtig en sfeervol worden. Gelukkig kan je in programma’s als Lightroom met een klik je beeld naar zwart-wit omzetten. Speel vervolgens met de contrast- zwart- en wit-sliders, en kijk eens of een s-curve in het curve-panel een leuk resultaat geeft. Bijkomend voordeel: bij zwart-wit is het een stuk minder storend (en soms zelfs gewenst) dat delen zwart of wit geen informatie bevat.

Natuurlijk is de grootste tip proberen de felle zon te vermijden. Ga liever vroeger dan later in de ochtend op pad. Maar goed, soms laat het weer of je planning dat gewoon niet toe. En dat hoeft dus niet erg te zijn. Met de juiste aanpak in het veld en achter je computer kan je ook in fel zonlicht sterke beelden maken.