Vogelfoto’s bewerken in Lightroom: de basis

Stap 1: het plan

De gouden tip van mij is: denk na over je foto; ‘maak een plan’. Beschrijf de elementen in de foto, of ze goed belicht zijn, of de juiste eruit springen, de juiste kleur/tint hebben, en of ze gebalanceerd in het frame zijn. Mijn gedachten bij de onderstaande foto zijn:

• Elementen: twee drieteenstrandlopers in ondiep water dat overloopt in de lucht.
• Compositie: ruimte voor het onderwerp (mijn voorkeur), met ruimte voor croppen. De horizon staat wat scheef.
• Belichting: de laag wolken zorgde voor een redelijk gelijke belichting op onderwerp en achtergrond. De strandlopers mogen wat meer ‘loskomen’. De flanken van de drietenen zijn erg fel.
• Kleur: de kleuren zijn wat flets, terwijl het water en de lucht in het echt een blauwe tint hadden. Die kleur wil ik terugbrengen.

Door dit schema te doorlopen heb ik gelijk een plan voor het bewerken.

Stap 2: bijsnijden

Bijsnijden is een eenvoudige, krachtige manier om je foto meer intentie mee te geven. Snijd net dat storende element aan de rand van je foto af, en plaats je onderwerp op een sterk punt in het beeld. Hier bestaat een handig trucje voor. Door herhaaldelijk ‘o’ in te toetsen verschijnen verschillende hulplijnen. Plaats je onderwerp bijvoorbeeld op een van de intersecties van de ‘rule of thirds’, of ‘triangle’.

Voor mijn foto heb ik de horizon recht getrokken met behulp van de ‘straighten’ slider. Ook heb ik wat ingezoomd, en heb ik het kopje van de ‘scherpe’ vogel om en nabij de een intersectie van de ‘triangle’ geplaatst.

Stap 3: Ruis en verscherpen

Na het bijsnijden ga ik door met de volgende stap. Eerst vink ik het hokje ‘remove chromatic abberation’ onderaan het ‘edit’ panel aan. Lees hier waarom.

Nu wat ruisbewerking. Als je onderaan het ‘edit’ panel op ‘denoise’ klikt verschijnt er een voorbeeldschermpje met een slider waarbij je de mate van ruisvermindering kan aanpassen. Ik zet dit voorbeeldschermpje op de rand van mijn onderwerp en de achtergrond, en verplaats te slider als ik weinig ruis meer op de achtergrond zie, maar de details van het onderwerp nog mooi. Dan klik ik op ‘enhance’.

(Voor deze foto heb ik geen globale ruisreductie gebruikt. Later lees je wat ik wel heb gedaan.)

We kunnen de foto ook scherper maken. In het detail panel kan je de ‘masking’ slider bewegen terwijl je Alt ingedrukt houdt. Op deze manier zie je welk deel van de foto wordt aangepast (tip: dit werkt ook voor kleursliders!). Verscherpen wil je in de regel alleen toepassen op je onderwerp. Versleep de slider zo dat je onderwerp vrijwel wit is, en de achtergrond voornamelijk zwart. Daarna kan je de foto met de sliders scherper maken. Lees hier meer over hoe dit werkt!

Globale bewerking en basissliders

Nu gaan we naar de licht en kleursliders van het ‘edit’ panel toe. Wijzigingen die je hier maakt worden op de hele foto toegepast. Zelf probeer ik hier weinig tijd door te brengen, omdat ik liever controle heb over individuele elementen. Wel nog een korte toelichting over de belangrijkste sliders:

Met de exposure slider pas je de algemene helderheid aan. Handig als je bijvoorbeeld hebt onderbelicht. Met de zwart- en witpunt sliders bepaal je hoe donker/licht je donkerste/lichtste delen in de foto moeten zijn. Met schaduwen en hooglichten bepaal je de details in donkere en lichte delen. Met de tonecurve kan je specifieker aanpassen.

De temperatuur en tint bepalen de kleurzweem van je foto (warm/koud en groen/roze), terwijl verzadiging de intensiteit van kleuren versterkt of verzwakt. Met het kleurenpanel kan je de kleurtoon (‘blauw’), verzadiging (intensiteit) en helderheid (licht/donker) van individuele kleuren aanpassen.

Ik deed twee aanpassingen: de hooglichten-slider naar links voor minder intens wit op de flanken van de strandlopers, en een lichter, intenser blauw voor wat kleur in het water en de lucht.

Maskeren

Verreweg het handigste panel in Lightroom is het maskeren-panel. Hier kan je selectief onderdelen van je foto aanpassen; je onderwerp los van je achtergrond, bijvoorbeeld. Voor mijn foto wil ik het contrast voor de vogels best verhogen, maar vind ik dat voor de achtergrond onwenselijk. Hier komt maskeren van pas.

Als je het panel opent zie je gelijk wat handige opties:

• Selecteer onderwerp, achtergrond, of lucht
• Object: teken een vierkant of een vrije vorm over een item, en AI selecteert dat item
• Borstel: je borstelt over een deel dat je wilt aanpassen. Je kan de borstel ook gebruiken om niet-nauwkeurige masks van bijvoorbeeld je onderwerp te verbeteren
• Gradiënt: trek een lineair of radiaal gradiënt (vaak met een overlopend gedeelte).

Als je een ‘mask’ hebt gemaakt, kan je op ‘show overlay’ klikken, waardoor je ziet wat er onder je mask valt. Je kan nu bijna alle bewerkingen van het kopje hiervoor lokaal per ‘mask’ toepassen. Handig!

Dit is wat voor mijn foto heb gedaan:

• Met ‘selecteer onderwerp’ heb ik de strandlopers geselecteerd. De belichting is aangepast: witpunt naar rechts om ze ‘te laten poppen’, hooglichten naar links (die flanken..), schaduwen naar links (meer details in de schaduwen) en zwartput naar rechts (meer contrast).
• De achtergrond maakte ik lichter. Bovendien heb ik de slider ‘noise reduction’ gebruikt om de ruis selectief van de achtergrond te verwijderen.
• Een lineaire gradiënt van boven: helderder gemaakt en (bonustruc) de dehaze slider naar links voor een ‘lichtbron’ van boven. Voor de volledigheid heb ik ‘subtract’ en dan ‘select subject’ gekozen. Dit ‘trekt mijn onderwerp van de gradiënt af’ zodat deze aanpassing niet op mijn strandlopers wordt toegepast
• Een donkere en koelere lineaire gradiënt van onder en linksonder zorgt voor net wat meer ‘richting’ en blauwe tint

  

Moddervlekjes..

Het stoort me niet zo, maar laten we ze voor de vorm toch maar even verwijderen, die moddervlekjes. Dat kan ook in Lightroom. In het ‘remove’ panel klik ik ‘visualize spots’ aan. Met deze tool maak je inzichtelijk waar bijvoorbeeld moddervlekjes of stofjes aanwezig zijn. Met het remove-tooltje en ‘generative AI’ aangevinkt ‘verf’ ik stuk voor stuk over de moddervlekjes om ze gemakkelijk te verwijderen.

Vergelijk met het origineel

Nadat ik tevreden ben met het resultaat, doe ik nog eren laatste stap: vergelijken. Ik druk op de ‘ \ ‘ toets, wat mijn originele bestand toont. Als je weer op ‘ \ ‘ drukt, verschijnt je ‘edit’ weer. Ik kijk nu of ik mijn doel van het bewerken heb behaald, en of ik niet te ver ben gegaan. Nog een laatste keer pas ik aan waar nodig. Met het resultaat ben ik tevreden!

Natuurlijk kan ik aan de hand van een foto niet alle opties laten zien. Plus, elke foto heeft andere aanpassingen nodig. Mijn laatste tips zijn dan ook: ga vooral zelf ‘proberen’ wat de sliders met je foto doen, en bekijk ook eens bewerkvideo’s online. Als je vaker met Lightroom aan de slag gaat, zal je snel handigheid en zelfs een eigen bewerkstijl ontwikkelen!