HOME < INSPIRATIE < FOTO WIKI
foto-wiki

Wat betekent de ISO-waarde?

De ISO waarde gaat over het lichter en donkerder maken van je opname. Met een eenvoudige handbeweging zet je de ISO-knop op een hogere stand en opeens is je foto een stuk lichter bij dezelfde lichtomstandigheden. Heel wat anders dan vroeger, toen je speciaal lichtgevoelige filmpjes moest kopen. Getob in het donker om het ene halfvolle filmpje te verruilen voor het andere. Het leven van de fotograaf is er met de ISO knop een stuk gemakkelijker op geworden.

ISO waarde
De ISO instelling bepaalt hoe licht de foto getoond wordt. Fotograaf: Ron Poot

De ISO waarde is een van de pijlers van de belichtingsdriehoek, samen met sluitertijd en diafragma. Door te variëren met deze drie grootheden bepaal je in belangrijke mate de kwaliteit van je foto: scherpte, scherptediepte, ruis.

Hoe hoger de ISO waarde hoe lichter de foto waardoor je ook in donkere omstandigheden kunt fotograferen. Het heeft echter zijn prijs: bij hogere ISO waarde krijg je ook meer ruis in je beeld en dat kan je beeldkwaliteit negatief beïnvloeden.

De ISO instelling bevat een reeks van waarden: 100 – 200 – 400 – 800 – 1600 – 3200 – 6400 -… Elke stap betekent een verdubbeling, de foto oogt twee keer zo licht. Net zoals je met elke stop waarmee je je diafragma verder open zet, de foto dubbel zo licht wordt, omdat je twee keer zoveel licht binnenlaat. Of de sluitersnelheid, waarbij halvering van de sluitertijd ook betekent dat er twee keer zoveel licht valt op de sensor. Een belangrijk verschil is echter wel, dat er bij een stapje hogere ISO niet daadwerkelijk meer licht op de sensor valt. De sensor verwerkt dezelfde hoeveelheid licht tot een lichter beeld. Het is dus een softwarematige oplossing.

Een reeks foto met opklimmende ISO 100-200-400-800-1600-3200 bij gelijke belichting, diafragma en sluitertijd. Bij elke stap oogt het beeld 2x zo licht. Fotograaf: Ron Poot

Misverstanden

“Is ISO hetzelfde als sensorgevoeligheid?”

Dit is het meest voorkomende misverstand met betrekking tot ISO. Je leest het veel op internet. Hoewel het je misschien helpt om het je zo voor te stellen, is het feitelijk onjuist om te zeggen dat de sensor lichtgevoeliger wordt door het draaien aan de ISO knop. Digitale sensoren kennen slechts één gevoeligheid, de basis-ISO, meestal 100 of 200. Het is juister om te zeggen dat de ISO-instelling de camera “vertelt” hoe licht de uitvoering van de foto moet zijn, gegeven een bepaalde invoerbelichting.

“Is ISO een vorm van belichting?”

Nee, ISO maakt geen deel uit van de belichting. Sluitertijd en diafragma maken je foto lichter door meer licht vast te leggen. ISO doet dat niet; in plaats daarvan vertaalt het de foto die je al met een bepaalde lichtintensiteit hebt vastgelegd , naar een lichter beeld.

“Is het verhogen van ISO vergelijkbaar met het lichter maken van je foto op een computer?”

Een slimme vraag, want het lichter maken van een foto tijdens de nabewerking op je computer lijkt veel op het verhogen van je ISO. Ook hierbij wordt ruis beter zichtbaar en het leidt eveneens tot een lichter beeld. Maar een belangrijk verschil is dat het verhogen van je ISO in de camera bijna altijd een betere beeldkwaliteit oplevert dan wanner je een foto op je computer lichter maakt. Met andere woorden, het is beter om ISO 800 te gebruiken wanneer dat nodig is, in plaats van een donkere ISO 100-foto fors lichter te maken in nabewerkingssoftware zoals Lightroom!

 

Ter vergelijking: een ISO 100 foto en ISO 1600 bij gelijke belichting, sluitertijd en diafragma. De ISO 100 is in de nabewerking lichter gemaakt, de ISO 1600 onbewerkt. Fotograaf: Ron Poot

 

Meer weten?

Wat is de belichtingsdriehoek?

Wat is ruis?

Wat is ISO?

Hoge ISO of nabewerken?

Hoge ISO bij landschapfotografie?

Weinig licht, hoge ISO

Photographylife.com

 

Deel dit artikel


2
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Ron Poot op 25 juni 2018 om 16:30

    Dag Frank, de techniek schrijdt voort, ook met het onderdrukken van ruis, daardoor wordt de beeldkwaliteit steeds beter bij hogere ISO.
    Sensoren gaan uit van een basis gevoeligheid, de basis ISO, bijv 80, 100 of 200. Daar heb je de beste kwaliteit. Dat een 80-reeks beter presteert dan tussenliggende waarden is voor mij nieuw en ik kan geen verklaring bedenken. Groet, Ron

  2. Interessant te lezen Ron. Twee vragen voor je over ISO:
    1- Camera fabrikanten pochen met de prestaties bij hoge ISO waarden. Kan dat de reden zijn dat ik de indruk heb dat bij hogere ISO waarden de beeldkwaliteit beter is?
    2- Weet jij waarom beelden gemaakt met ISO waarden in een veelvoud van 80 scherper lijken?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *