Zonsop- of -ondergang met strakblauwe hemel… wat nu?

Ken je dat? Dat je vroeg opstaat voor een prachtige zonsopkomst maar eenmaal op locatie aangekomen blijkt er geen wolkje aan de hemel te staan? Of dat je helemaal je hoop hebt op een mooi landschappelijke zonsondergang en de hemel is strak en strakblauw? Ik hoor wel eens dat een strakblauwe hemel de op één na saaiste lucht is (alleen een strak grijze hemel is nog erger).  Wat nu? In deze tutorial geef ik een viertal tips wat je kunt doen met een saaie blauwe lucht en een intense zon.
Twee bergeenden in het laatste tegenlicht bij een wolkeloze zonsondergang. Door het gebruik van een telelens en de zon net buiten beeld te houden maak ik dankbaar gebruik van het goudgele tegenlicht.
Twee bergeenden in het laatste tegenlicht bij een wolkeloze zonsondergang. Door het gebruik van een telelens en de zon net buiten beeld te houden maak ik dankbaar gebruik van het goudgele tegenlicht. Fotograaf: Johan van der Wielen

Een fotografische wijsheid…

Met het risico dat ik beticht zal worden van zelfbevlekking wil ik toch beginnen met een fotografische wijsheid die ik vaak aan mijn cursisten doorgeef: “het is niet altijd mogelijk om iedere foto te maken maar het is wel altijd mogelijk om een mooie foto te maken”. En dan meteen een tweede wijsheid erachteraan als ik dan toch bezig ben: “fotografie gaat niet om de mooiste locatie, het mooiste licht of het mooiste onderwerp maar om het mooiste beeld hier en nu.”

Met deze twee wijsheden in mijn achterhoofd ga ik dan ook onder iedere omstandigheid op zoek naar mogelijkheden. Ik besef mij dat een strakblauwe hemel wellicht teleurstellend is voor de landschapsfotografen onder ons die dol op groothoek zijn. Maar als je dat durft los te laten zijn er heel veel verschillende mogelijkheden die juist alleen ontstaan tijdens deze omstandigheden van zonsop- of zonsondergang zonder enige wolk. Hieronder een aantal mogelijkheden maar er is natuurlijk veel meer mogelijk. Hopelijk voel je je hiermee wat geïnspireerd om zelf ook onder deze omstandigheden op pad te gaan.

#1 Gebruik het warme meelicht

Meer licht is in essentie behoorlijk saai omdat je geen contrasten van schaduw en licht partijen hebt. Toch is dit een hele mooie ontsnapping bij knoeperd hard zonlicht overdag. Echter, wanneer de zon bijna ondergaat of net op is, strijkt hij met zijn warme licht over de wereld en geeft met meelicht een hele warme tint aan je landschap.

Vlak voor zonsondergang fotografeer ik met het licht mee. De warme tint van het lage zonlicht zorgt voor een hele goudgele glans over je landschap. Natuurlijk ben ik enorm blij met de maan want anders was de blauwe lucht wel heel erg saai geworden.
Vlak voor zonsondergang fotografeer ik met het licht mee. De warme tint van het lage zonlicht zorgt voor een hele goudgele glans over je landschap. Natuurlijk ben ik enorm blij met de maan want anders was de blauwe lucht wel heel erg saai geworden. Fotograaf: Johan van der Wielen

#2 Gebruik het gouden tegenlicht

Ik heb al eens eerder een tutorial geschreven over het gouden tegenlicht en hoe je daarmee kan werken in combinatie met een telelens. Dat hoef ik hier niet meer allemaal te herhalen maar de essentie is wel dat dit soort beelden juist mogelijk zijn wanneer de zon laag staat en er dus ook geen wolken zijn zodat de zon hard tegenlicht geeft. Wanneer er dus geen wolken zijn aan de hemel is dit een van mijn soorten fotografie die ik graag inzet.

Het gouden tegenlicht gebruikt om brandrandjes te creëren bij de moeraswespenorchis. De donkere achtergrond komt omdat ik schuin van boven richting de grond fotografeer in de verte. Deze grond werd niet meer belicht door de zon.
Het gouden tegenlicht gebruikt om brandrandjes te creëren bij de moeraswespenorchis. De donkere achtergrond komt omdat ik schuin van boven richting de grond fotografeer in de verte. Deze grond werd niet meer belicht door de zon. Fotograaf: Johan van der Wielen
Een schelp in het zand gefotografeerd met 500mm telelens en de zon net buiten beeld gehouden. De flair van de telelens geeft de goudgele sfeer, zie de tutorial voor meer details.
Een schelp in het zand gefotografeerd met 500mm telelens en de zon net buiten beeld gehouden. De flair van de telelens geeft de goudgele sfeer, zie de tutorial voor meer details. Fotograaf: Johan van der Wielen

#3 Ga op zoek naar strijklicht

Strijklicht is licht wat over een oppervlak strijkt waardoor de reliëfs goed zichtbaar worden door het verschil in verlichte delen en schaduw delen. Hoe lager het zonlicht, hoe mooier het strijklicht. Dit is dus uitstekend te doen wanneer er geen wolken aan de hemel zijn tijdens zonsop- of -ondergang. Let wel op: het laatste kwartier voor zonsondergang of het eerste kwartier na zonsopgang zie je wel de zon aan de hemel maar is er ineens geen strijklicht meer of nog niet. Dan zie je ook geen schaduwen meer van jezelf. Het mooiste strijklicht begint dan ook zeker 3 kwartier voor zonsondergang of een kwartier na zonsopkomst.

Een woestijnlandschap op het strand. De zon komt van links maar door de lage zonnestand zie je niet alleen de mooie schaduw van de zeeraket maar ook de schaduwen in de ribbels van het zand.
Een woestijnlandschap op het strand. De zon komt van links maar door de lage zonnestand zie je niet alleen de mooie schaduw van de zeeraket maar ook de schaduwen in de ribbels van het zand. Fotograaf: Johan van der Wielen
Je kunt zelfs besluiten recht naar beneden te fotograferen en je ziet dat hier je niet zozeer de schaduwpartijen het reliëf aangeven maar de aangelichte hoger gelegen delen. Het lijkt net een hoogtekaart van een bergmassief maar is in werkelijkheid niet groter dan 40 bij 40 cm.
Je kunt zelfs besluiten recht naar beneden te fotograferen en je ziet dat hier je niet zozeer de schaduwpartijen het reliëf aangeven maar de aangelichte hoger gelegen delen. Het lijkt net een hoogtekaart van een bergmassief maar is in werkelijkheid niet groter dan 40 bij 40 cm. Fotograaf: Johan van der Wielen

#4 werk met silhouetten

De laatste tip die ik voor je heb is om te gaan werken met silhouetten. Daarbij kun je de zon zelf in beeld brengen waardoor je het grootste licht donker contrast creëert dat er mogelijk is maar zelfs tegen de lichte lucht krijg je een bijna zwart onderwerp wanneer je richting de zon fotografeert.

Met groothoek worden de onderwerpen heel groot en de zon heel klein. Door de zon net achter de bloem te zetten en een groot diafragmagetal te gebruiken krijg je hier diffractie, een zonnester.
Met groothoek worden de onderwerpen heel groot en de zon heel klein. Door de zon net achter de bloem te zetten en een groot diafragmagetal te gebruiken krijg je hier diffractie, een zonnester. Fotograaf: Johan van der Wielen
 Met telelens wordt juist de zon enorm groot en als je maar ver genoeg inzoomt en een goed onderwerp gebruikt kun je je onderwerp in de zon zetten. Kijk wel enorm goed uit met je ogen dat je niet te veel in de zon kijkt en laat ook niet de sensor te lang blootstellen aan de zon want de telelens versterkt het licht enorm.
Met telelens wordt juist de zon enorm groot en als je maar ver genoeg inzoomt en een goed onderwerp gebruikt kun je je onderwerp in de zon zetten. Kijk wel enorm goed uit met je ogen dat je niet te veel in de zon kijkt en laat ook niet de sensor te lang blootstellen aan de zon want de telelens versterkt het licht enorm. Fotograaf: Johan van der Wielen
Als de zon eenmaal onder is kun je nog steeds prachtige foto’s maken In de schemering wanneer er geen wolken zijn. Zoek mooie open onderwerpen die Je kunt gebruiken als silhouetten.
Als de zon eenmaal onder is kun je nog steeds prachtige foto’s maken In de schemering wanneer er geen wolken zijn. Zoek mooie open onderwerpen die Je kunt gebruiken als silhouetten. Fotograaf: Johan van der Wielen

6 reacties

Reageer op dit artikel

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site wordt beschermd door reCAPTCHA en het Google privacybeleid en servicevoorwaarden zijn van toepassing.

Deze artikelen vind je vast ook interessant: