HOME < VERDIEPING < ACHTERGROND
Achtergrond

De zeehondenpupfotografie schaamte voorbij

Schaamte is een gevoel dat ook onder natuurfotografen veel voorkomt. Medefotografen hebben namelijk nogal eens de neiging negatief en uitgesproken hun mening te spuien over het fotograferen van bepaalde onderwerpen waardoor jij je aangesproken voelt ondanks dat je nog niets gedaan hebt. Ook Jody Zweserijn schaamde zich op voorhand voor haar zin zeehondenpups te gaan fotograferen. Lees hieronder hoe zij met haar emotie omging en uiteindelijk toch vrij van negatieve gevoelens haar puppieplaten schoot.

Pup van grijze zeehond
De grote donkere ogen van een zeehondenpup doet veel mensen smelten. Fotograaf: Jody Zweserijn

Je moet je kapot schamen

Waar je je tegenwoordig al niet voor moet schamen: vleesschaamte als je met smaak vlees eet terwijl je kennis hebt van de ellende in de vleesindustrie. Vliegschaamte als je gebruik maakt van het vliegtuig terwijl er minder milieubelastende alternatieven zijn om je te verplaatsen. Aircoschaamte omdat jij het hiervan lekker koel krijgt maar de rest van het milieu om je heen opwarmt. Houtvuurschaamte omdat de rook hiervan naar de keel van de buren vliegt. En dan heb je nog meer-dan-twee-kinderenschaamte, bezorgschaamte, barbecueschaamte, sproeischaamte, gaschaamte, autorijschaamte, niet-energielabel-A-huisschaamte. Of in mijn geval zeehondenpupfotografie schaamte. Omdat het fotograferen in een zeehondenkolonie slecht is voor het grootbrengen van zeehondenpups.

Zeehonden
Lekker lurken bij mams. Zolang je afstand houdt, gaat het leventje van de zeehond onverstoord door. Fotograaf: Jody Zweserijn

Als iemand anders in de sloot springt…

Zodra ergens mooie foto’s geschoten worden en gedeeld op sociale media, willen andere fotografen graag ook proberen daar beelden te maken. En hoe meer gedeelde schone platen, hoe meer fotografen komen. En aldus geschiedt ook op Düne, de zandplaat bij Helgoland waar een grote grijze zeehondenkolonie leeft. In de periode november-januari worden daar zeehondenpups geboren. Je weet wel, die lieve, aandoenlijke, schattige witte bontjes met enorme grote ogen die rechtstreeks je ziel en zaligheid raken. Vooral in de maand december trekken natuurfotografen en andere belangstellenden massaal naar Helgoland voor deze pups.

Zeehondenpup
Ontspanning ten top. Fotograaf: Jody Zweserijn

Hoezo zeehondenpupfotografie schaamte?

De afgelopen jaren lees ik regelmatig berichten geschreven door ooggetuigen (vaak zelf natuurfotograaf), die klagen dat fotografen en toeristen onvoldoende afstand houden van de zeehonden bij het maken van hun foto’s. De zeehondenpups raken verstoord en de moeders willen niet meer naar ze toe om te zogen, zolang ze omringd worden door een schare fotografen. Vaak zijn deze ooggetuigen zó aangedaan van de taferelen waarin ze verzeild raken dat ze zich schamen voor hun eigen aandoenlijke foto’s. Die vervolgens hun bericht ondersteunen, dat dan weer wel.

Grijze zeehonden
Niet alleen de mens kan het onderonsje tussen moeder en kind verstoren. Een hitsige stier probeert zich aan moeder te vergrijpen. Onderwijl hobbelt het kind zich in veiligheid. Fotograaf: Jody Zweserijn

Wat is dat nu eigenlijk: schaamtegevoel?

In de eerste plaats: schaamtegevoel is altijd aangepraat. Het geeft aan dat je angst hebt dat je gedrag door anderen afgekeurd wordt. Je beoordeelt jezelf als het ware door de ogen van een ander.
Nu kun je je ook nog op verschillende manieren schamen: voor je eigen gedrag, voor andermans gedrag of voor het gedrag van een groep.
Schaamtegevoel maakt je gevoelig voor sociale regels en grenzen, wat in een sociale groep nuttig kan zijn. Maar het kan ook zorgen dat je ongegrond jezelf afsluit en niets meer onderneemt.

Zeehondenpup
Ogen sluiten en niets doen? Een zeehondenpuppie wordt er groot en sterk van. Een natuurfotograaf wordt lethargisch. Fotograaf: Jody Zweserijn

En van schaamtegevoel had ik last. Want geïnspireerd door de mooie beelden van anderen wilde ik óók dolgraag zeehondenpups fotograferen en hiervoor naar Helgoland reizen. Maar ik heb jaren getwijfeld. De foto’s maken is één. Maar zou ik door alle negatieve opmerkingen van de ‘ervaringsdeskundigen’ met de beelden naar buiten durven treden en ze delen op internet, via mijn website of zelfs in een artikel? Of zou ik bang zijn voor negatieve opmerkingen uit de natuurfotografencommunity en me vervolgens schamen voor mijn initiatief en foto’s? Dat ik ook in de ontelbare voetsporen van medefotografen getreden was en precies hetzelfde deed als zij. Dat ik door mijn aanwezigheid de indruk zou wekken te dicht bij de pups geweest te zijn. En dat zelfs de dood van zeehondenpups mij aangerekend zou worden omdat ik me op Düne gewaagd had. Misschien sterft de hele kolonie door mijn aanwezigheid uit?!

Grijze zeehond
Wie schaamt zich voor wie? Fotograaf: Jody Zweserijn

De schaamte voorbij

Uiteindelijk had ik dóór dat ik mijn gevoel voor schaamte liet aanpraten door anderen die zich onbehaaglijk voelden door hun eigen gedrag of dat van anderen. Maar schaamte is vooral een gevoel dat opkomt terwijl je nog niets verkeerd gedaan hebt. Pas als je werkelijk iets slechts doet, moet je je rot voelen. En met dat gevoel kun je iets: je kunt je fout opbiechten, je verontschuldigen en voorkomen dat je een volgende keer over de schreef gaat.

Ik besloot mijn plan naar Helgoland te gaan toch te verwezenlijken. Wel koos ik de veel minder drukke periode januari uit. Bij aankomst op Düne ervoer ik het onwaarschijnlijke: ik kwam nauwelijks mensen tegen, laat staan fotografen. De stranden lagen niet meer stampend vol met zeehondenpups en hitsige stieren. Maar er waren een paar pups en er was tijd en ruimte genoeg om ze in alle rust te kunnen fotograferen zonder de 30 meter afstand regel te overtreden. En alle stranden waren toegankelijk.

Grijze zeehond
Of toch de schaamte voorbij? Fotograaf: Jody Zweserijn

Feiten en daarom geen schaamtegevoel

Een gesprek met de ranger van Düne heeft mijn laatste restje schaamte weggenomen. Hij vertelde dat de laatste paar jaar onwaarschijnlijk veel zeehondenpups op Düne worden geboren. Dit jaar zelfs meer dan 500. Daarom wordt de zeehondenpopulatie zo groot en liggen de stranden overvol. In de periode november/december is er geen doorkomen aan voor bezoekers zonder de 30 meter afstand regel te overtreden. De moeders willen bij hun jongen, de stieren willen paren. En de toezichthouders willen eigenlijk niet dat de zeehonden aan mensen wennen.
Dit laatste geeft dan in de zomer weer problemen als zeehonden onbevreesd het gezelschap van mensen opzoeken. Het gebeurt dat een zwemmer met flinke krassen op zijn lijf uit zee komt na een ontmoeting met een zeehond die alleen maar wilde spelen.

Grijze zeehondenpup
Een zeehondenpup behoudt zijn witte vacht maar drie weken. Deze pup heeft nog een paar plekken babyvacht. Fotograaf: Jody Zweserijn

Geen schaamte, geen schuld

Blijkbaar heeft de aanwezigheid van mensen niet zo veel invloed op de geboorte- en overlevingsaantallen van zeehonden op Düne. Toch lijkt het erop dat de bestuurders van Helgoland in de toekomst in ieder geval in de maanden november en december de stranden op Düne gaan afsluiten omdat de minimale afstand niet aangehouden kan worden.
Mocht je dus een keer naar Helgoland toe willen om aan zeehondenpupfotografie te doen, dan is het verstandig eerst te informeren welke toegangsmogelijkheden je hebt. En als je gaat hou je aan de regels. Zodat je achteraf geen schuldgevoel krijgt bij het zien van je foto’s.

Zeehondenpup
Lekker spelen met een zeehondenpup….. foto. Fotograaf: Jody Zweserijn

Deel dit artikel


13
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Hoi Jody, ik ben het volledig met mijn nagenoeg naamgenoot eens dat ik het bijzonder dapper vind dat je je in dit wespennest durft te begeven. Ik hoef niet inhoudelijk in te gaan op je verhaal, mensen die mijn columns kennen zullen precies weten hoe ik tegenover dergelijke onderwerpen sta maar… nog meer hoe ik tegen de hypocrisie sta waarmee jij om de oren geslagen bent. Want dat stoort mij nog het meeste. Niet dat jij open en eerlijk over je gevoel schrijft, wat in mijn ogen per definitie niet fout kan zijn, of dat jij je nek uitsteekt door te beschrijven wat honderden wel doen maar nooit voor uit durven komen … maar dat ik mensen over elkaar heen zie buitelen die als ramptoeristische wespen op een honingpot om het hardste brullen dat jij fout bent. Fotografen die, en nu begeef ik mij op glad ijs, zelf misschien precies hetzelfde doen maar daar niet zo open en eerlijk over uit komen. Een aanval op jou leidt niet alleen de aandacht af maar wordt ook gebruikt als eigen marketing.

    Dan kunnen we over Helgoland zeggen wat we willen, dat we vooral de rust moeten geven, etc. etc. etc. maar in ieder geval geeft de natuurbeheerder aan dat de natuur geen zichtbare achteruitgang heeft door het fotograferen. Ik praat het daarmee niet goed maar ik vind het erger dat er naar plekken gegaan wordt waar de natuur wel achteruitgaat door fotografie. En zo komen we weer terug bij mijn eerdere column… ‘het wijzende vingertje, how dare you’. Jij steekt je kop boven het maaiveld en natuurlijk is daar vanalles van te vinden. Maar jij gooit een balletje op en meteen staan de wijzende vingertjes klaar. Daar stoor ik mij nog het meeste aan. Want eerlijk = eerlijk, door niet te gaan maak je een statement maar anders dan dat er 1 fotograaf minder fotografeert gaat de impact niet. Jouw verhaal heeft veel meer impact. Ik hoop dan ook dat mensen na gaan denken en voor zichzelf een verantwoordde keuze maken. Bedenk dat de manier waarop je reageert vooral iets zegt over jezelf 😉

    1. Hoi Johan, dank je wel voor je beschouwing en support. Wat de inhoud van veel (vooral negatieve) reacties aantoont is dat mensen vaak stereotiep reageren (Pavlov-effect). In hun ogen leidt de ene gebeurtenis altijd automatisch tot de andere gebeurtenis. Reden is dat ze kiezen voor de makkelijkste weg, want dan hoeven ze er verder niet over na te denken en kunnen ze toch lekker hun mening hebben en/of hun zegje doen. Daarom verbaast het me niet dat er mensen zijn die in de aanval gaan zonder ooit zelf de situatie op Helgoland gezien te hebben of navraag naar de situatie hebben gedaan. En de mooiste reacties vind ik die van mensen die het artikel niet (goed) lezen maar er wel een mening over hebben en daarmee de plank volledig misslaan. Zoals jij schrijft: de manier waarop je reageert zegt vooral iets over jezelf.

  2. Door Ingrid den Boer op 26 februari 2020 om 15:21

    Dank Jody, de vraag is m.i. niet waarom ‘we’ niet naar Düne af moeten reizen, waarom de 30m grens er is, wie ‘we’ gesproken hebben, waarom er wel of niet verstoring aan de orde is, hoe groot het sterftegetal onder de pups is, of het om ‘echte’ natuurfotografen gaat of dagjesmensen-met-mobieltje. Met een groothoek- of teleobjectief, met een digiscoop, verrekijker valt het natuurverschijnsel gade te slaan. Groot genieten geldt voor een ieder?. Het feit dat het is toegestaan de zeehondenkolonie te bezoeken is al bijzonder. En omdat het mag, doen we het ook. En dus verlegt de mens de grens. Vervolgens daar, ter plekke. De allereerste vraag is dus waarom? Waarom, als iets toegestaan is, doen we het ook? Een studie op zich. En laten ‘we’ daarin niet hypocriet zijn, wijzen met de vinger naar anderen. In het verlengde van de Grijze zeehondenkolonie is er het broedseizoen van de Jan van Genten op Helgoland zelf. Ook daar mag men naartoe, met de schoenen tot aan de nesten staan, flitsen dat het een lieve lust is. De vogelkolonie lijkt te groeien dus waarom niet?. Dat de oorzaak van toenemende broedparen helemaal niet in het niet verstoren hoeft te liggen, wordt terzijde geschoven. Dat de vogels bepaalde plaatsen op de rotsen vermijden omdat er in grote getale bijna dag en nacht met zowel aanwezigheid als licht als geluid optreedt, doet kennelijk ook niet terzake. Geef een naam aan een activiteit en dan is het verantwoord?. Ook hier is de vraag waarom doet men wat men doet? Omdat het mag, kan? Natuurbeschermers hebben er al jarenlang in helaas toenemende mate hun handen vol aan. Groot respect voor hen. Ik ben absoluut voor periodieke afsluiting van zowel een deel van Düne, als van Lummenfelsen. Om de dieren het geboorterecht te geven van een rustige en veilige plek, om als het ze gegund is te kunnen voortplanten en hun jongen te laten opgroeien. En daarna om de mens niet in de verlegenheid te brengen zich te wellicht te verklaren vanuit welke positie men letterlijk de vrijheid meent in te mogen nemen van andermans ruimte, in dit geval in het bijzonder van de zeehonden en vogels.

  3. Wat ik niet helemaal begrijp is dat men daarvoor massaal naar Dune voor gaat. Er zijn andere en veel minder drukke plekken waar je dit ook kan. Net als de Papagaaienduikers op de Farne. Zelfs reisorganisaties en workshops kijken niet verder. Waarom met zijn allen naar dezelfde plekken toe? Wat is daar leuk aan?

  4. Jody, een duivels dilemma heb je hier aangesneden. Je wist in welk wespennest je je ging roeren en hebt het toch aangedurft. Per definitie kan een natuurfotograaf beter thuisblijven als het gaat om het belang van de natuur. Maar zo zitten ‘wij natuurfotografen’ niet in elkaar. 😉
    Los van de beredenering blijft het punt overeind staan dat we verantwoord met de natuur moeten omgaan.
    Daar is inmiddels een groep fotografen voor opgestaan en zij hebben ‘Nature First’ opgericht. https://www.naturefirstphotography.org
    Goed voor iedere natuurfotograaf om zich eens te verdiepen in hun standpunten. Met die standpunten in het achterhoofd kan ieder voor zich beslissen of men nog zeehonden wil gaan fotograferen.
    In ieder geval is er dan nagedacht over eventuele gevolgen.
    Dapper dat je de knuppel in het hoenderhok durfde te gooien. Het zorgt voor discussie en dat is altijd goed.

  5. Door Olof Frerdikze op 22 februari 2020 om 10:34

    Eerst schrijven dat je geen poot meer kunt verzetten zonder je te schamen of de hoon van je (virtuele) vrienden en collega’s over je heen te krijgen om vervolgens te redeneren dat schaamte uitsluitend terecht is als je een regel hebt overtreden en niet om iets wat je denkt of vindt. (spoiler: dat is niet zo) In het vervolg van deze redenering is er besloten dat je jezelf deze schaamte hebt aangepraat. En dat de zeehonden er immers zijn om gefotografeerd te worden. De benodigde kennis omtrent het zich verhouden tot de wilde dieren hebben de zeehonden (en hun woordvoerders) netjes op een site en op bordjes geplaatst. Kennis is macht en met deze parate kennis kun je je nu schaamteloos door de meute fotografen en zeehonden wringen: Alles voor de likes. Wie wil dat niet, een huiler aan de muur?

    Het is te idioot voor woorden dat fotografen die de natuur willen vastleggen op de gevoelige sensor allemaal tegelijk hetzelfde willen doen. Het is te idioot voor woorden dat er regels, bordjes en opzichters aan te pas moeten komen om de grenzen aan te geven. Wetenschappelijk verantwoord tot het randje gaan.

    Van mij hoef je je niet te schamen. Maar hou dergelijke kromme redeneringen binnenshuis inplaats van ze te openbaren aan een groep fotografen die er toch al blijk van geven dat de regels er niet altijd voor hun zijn – iets als te hard rijden mag, zolang je maar niet gepakt wordt.

    Wat zou er gebeuren als je jezelf eens als gast in de natuur zou beschouwen en niet als rechthebbende? Dat met hele drommen op kraamvisite gaan wellicht iets teveel van het goede is en dat er wellicht betere plekken en betere tijden zijn om getuige te zijn van dit schouwspel? Dat lijkt me een veel ruimhartiger benadering dan betogen dat er is aangetoond dat de beesten er inmiddels wel aan gewend zijn en jij niet voor niks helemaal naar het eiland bent gezwommen.

    1. Hallo Olof, dank je wel dat je de moeite hebt genomen mijn artikel te lezen en voor de feedback. Vriendelijke groeten, Jody

  6. “Blijkbaar heeft de aanwezigheid van mensen niet zo veel invloed op de geboorte- en overlevingsaantallen van zeehonden op Düne.” Deze zin heb ik inmiddels al zo vaak gehoord. Het ene moment wordt hij gebruikt om uit te leggen dat die 30-meter regel overdreven is, het andere moment om het eigen gedrag goed te praten. De gedachte om gewoon niét te gaan komt klaarblijkelijk maar bij weinigen op. Want iedereen moet tenslotte óók zo nodig. Dezelfde plaatjes maken als alle anderen op Facebook. Op zich niks mis mee – we worden vrijwel allemaal in meerdere of mindere mate geïnspireerd door wat we zien van anderen. Behalve als het dus (mogelijk) schade toebrengt aan – in dit geval – de dieren. Dan zou je je dus wel twee keer moeten bedenken. Gelukkig zijn de meeste fotograferen zelfverklaarde experts, die ‘echt wel weten wat ze doen’ en zich zeker niet de les laten lezen door beheerders of beschermers. Maar ook als het niet vaststaat dat het schadelijk is: waarom zou je het risico nemen?
    Maar goed, ben je toch eenmaal helemaal naar Helgoland gegaan, dan je zal die beesten fotograferen ook! Aangekomen op Düne blijkt dat het eigenlijk geen doen is: teveel zeehonden en teveel fotografen. Maar ja, omkeren doet niemand, want je moet wel je plaatjes hebben. In een eerdere column over deze zeehonden was de strekking van één van de reacties dat je helemaal niet op 30 meter afstand kón blijven, want er lagen overal van die beesten. Dus ja, dan heb je geen keus en móet je er wel tussen gaan liggen. Een soort van consumentisme in de natuurfotografie. Misschien mag je in een fotohut nog een keer terugkomen wanneer – geheel tegen de belofte in – blijkt dat de eekhoorn zijn enkel heeft verstuikt bij het springen naar de walnoot en een beetje versuft aan de rand van de vijver zit. Maar in natuurgebieden heb je helaas geen ‘rechten’ of garantie.
    Op zich is het al een absurde situatie dat er vanwege fotografen toezichthouders moeten zijn. Zouden mensen dáár wel eens over nadenken? Een soort van verkeersregelaars bij de Efteling. Omdat zonder hen iedereen probeert zijn auto zo ongeveer ín Holle Bolle Gijs te parkeren. Want hé, ik ben wel helemaal naar Kaatsheuvel gereden voor die Python. Dus nu zal ik me erin proppen ook !
    Waar ik echter het spoor bijster raak is hier: er is klaarblijkelijk een plek waar het gezien de drukte misschien, voorzichtig uitgedrukt, niet heel handig is om massaal naartoe af te reizen. In plaatst van eens een column die bepleit om daar voorlopig maar eens gewoon een tijd niet naartoe te gaan, is dit nu de tweede column die het probleem weliswaar aankaart maar vervolgens met allerlei omslachtige verklaringen en redeneringen komt waarom het tóch eigenlijk helemaal okay is. Is het in sommige maanden echt te druk? En gaan ze de stranden misschien wel afsluiten in die periode? Tip: ga dan gewoon een paar weken later, dan is het rustiger. Goed plan, laten we dat massaal gaan doen! Kunnen ze die maanden het strand op enig moment ook op slot gooien…
    Ik kan er niet echt aan wennen geloof ik…..

    1. Hallo Hans, bedankt voor je uitgebreide en kritische reactie. Vriendelijke groeten, Jody

  7. Hoi Jody,

    goed, genuanceerd stuk heb je geschreven over het fotograferen van zeehonden. Persoonlijk zie ik er de uitdaging niet in, maar dat is natuurlijk …persoonlijk! Dat het goed gaat met de zeehonden is mooi maar de conclusie ‘Blijkbaar heeft de aanwezigheid van mensen niet zo veel invloed op de geboorte- en overlevingsaantallen van zeehonden op Düne’ kun je natuurlijk niet trekken. Je weet niet hoe anders het gegaan zou zijn als de situatie anders geweest zou zijn en je weet ook niet wat voor consequenties deze situatie in de toekomst heeft voor de populatie.

    En wat betreft de schaamte heb je gelijk, als je jezelf recht in de ogen kunt kijken na deze reis en van jezelf weet dat je respectvol hebt gehandeld, prima toch!

    grt,

    Chris.

    1. Hoi Chris, dank je wel voor je compliment. Toch vind ik dat je wel degelijk uit mijn verhaal kan concluderen dat de aanwezigheid van mensen niet zo veel invloed heeft. Ik wilde in mijn verhaal niet werken met statistieken omdat ik hiervan geen schriftelijke gegevens heb. De plaatselijke ranger vertelde mij dat het sterfpercentage onder pups in het geboorteseizoen 2019/2020 percentueel iets lager was dan in het seizoen 2018/2019. En er was één verschil: in 2019/2020 was het strand in november en december niet toegankelijk voor mensen. Beide percentages liggen onder de 3%. En om het nu luchtig te houden en appels met peren te vergelijken: in 2018 was het stervenspercentage rond de geboorte van mensenbaby’s in Nederland 2%.
      Dit is geen pleidooi om op Düne de geldende afstandsregels te negeren, maar wel om binnen de kaders vooral te doen wat je graag wilt doen. Lekker fotograferen. Want als de mensen die het goed bedoelen en zich aan de regels houden wegblijven om het activistisch en/of dramatische geluid van de enkeling over iets dat weinig invloed heeft, hou je alleen die lui over die alle regels aan hun laars lappen en zich nergens wat van aantrekken. Groetjes, Jody

  8. Door Loulou Beavers op 21 februari 2020 om 08:39

    “Blijkbaar heeft de aanwezigheid van mensen niet zo veel invloed op de geboorte- en overlevingsaantallen van zeehonden op Düne.” Is dat dan dankzij de fotografen die zich niet storen aan de dertig meter regel? want daar gaat het over. Niet over het fotograferen van de zeehonden, maar het niet respecteren van een simpele regel die bedoeld is om een kwetsbare periode te beschermen.
    Omdat een moederdier niet aan land zal komen om haar jong te zorgen als zij zich bedreigd voelt. Dat kan de warden je vertellen, iedere bioloog, iedere wetenschapper en iedereen die dit gewoon snapt en respecteert.
    Als nou eens alle fotografen zich zo voorbeeldig zouden gedragen en als nou eens alle fotografen anderen zouden durven te corrigeren…en als nou eens alle fotografen het voortouw zouden nemen om anderen hierover te informeren. Misschien kunnen we dan niet eens meer naar Düne, omdat het dan zwart, wit en grijs ziet van de zeehonden. Dat, lijkt mij nou leuk.

    1. Bedankt voor je uitgebreide en betrokken reactie. Wat je schrijft in je laatste alinea gebeurt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *