HOME < INSPIRATIE < COLUMN
Column

Wildlife achter tralies

Stel je eens voor. Ze vallen je huis binnen, schieten een verdovingspijl in je achterste en wat later word je alleen of met een aantal vreemden wakker in een kooi. Een propere kooi als je het hebt getroffen, en eventueel zelfs met een binnen- en buiten gedeelte. Je krijgt water en op vastgestelde uren word je gevoederd. Dat trekt namelijk bezoekers aan want die zien jou graag eten, liefst als beloning voor wat kunstjes. Links en rechts en over jou zie je nog kooien. Hier en daar zie je zelfs kindjes in die kooien. Die zijn hier geboren. Die weten niet beter… de gelukzakken! Je bent veroordeeld tot een eeuwige lockdown en weet niet waarom.

Wildlife achter tralies
Op het verkeerde pad geraakt? Bevreemdend beeld nietwaar? Waarom zijn we het wel gewoon bij een panter of een grote roofvogel? Fotograaf: Filip van Boven

Zoveel vragen

Jullie begrijpen het al… ik heb een probleem met dierentuinen. Maar dat is mijn probleem en waarom val ik jullie daar nu mee lastig, vraag je je af? Wel, we zijn als natuurfotografen allemaal natuurliefhebbers maar blijkbaar vinden sommigen die dierentuinen geen probleem. Regelmatig zie ik op social media foto’s verschijnen van dieren achter tralies, uiteraard vakkundig tralie-loos gefotografeerd. En dan stel ik me vragen… Waarom? Wat heb je daaraan? Stoor je je niet aan de ontnomen vrijheid van die dieren? En waarom zie ik zoveel fotografen daar workshops geven en noemen ze het soms zelfs een ‘wildlife (??) natuurfotografie’ cursus? Wat wordt hier eigenlijk aangeleerd dat je niet in een park of natuurreservaat kan aanleren? Laat ik maar ineens een kat een kat noemen en deze alinea niet met het zoveelste vraagteken maar met één en zelfs twee uitroepingstekens eindigen: lynxen horen niet achter een draad! Geen enkel wild dier trouwens!!

Een Iberische lynx waar hij thuis hoort, in Spanje. Met een telelens van heel ver, en daarna nog serieus gecropt. Natuurbeleving op maximaal niveau… Fotograaf: Filip van Boven

Ongeloof

Voor mijn onbegrip omtrent dieren in gevangenschap neem ik jullie mee naar een dierentuin-trauma uit mijn jeugd. Ik heb een neiging om onbelangrijke zaken te ‘vergeten’ en weet dus niet meer precies hoe oud ik was. Wat daarentegen wel in mijn geheugen en op mijn netvlies staan gebrand, zijn de locatie, het uitzicht van de kooi, de blik van het dier en niet ten minste het gevoel dat me overviel. Het was in België in het dierenpark Planckendael. Aangekomen aan de zoveelste kooi zag ik op het bordje met informatie een foto van een mythisch beest. Vol ongeloof zochten mijn ogen naar de bijhorende naam en een koude rilling liep over m’n ganse lijf… een sneeuwluipaard?! Waren dat niet die ‘geesten uit de Himalaya’? Nog slechts een paar duizend over? Een territorium van bijna 40 km² ? Ik kende ze, want met een totaal ander soort ongeloof keek ik als kind al graag naar natuurdocumentaires. Sneeuwluipaarden stonden in mijn top 10 van mythische en prachtige beesten en plots zag ik één liggen… op een rots gemaakt van spuitbeton.

De sneeuwluipaard in een kooi…

Ooit een machtig dier met een trotse blik uitkijkend over besneeuwde bergtoppen en valleien, nu gedegradeerd tot een hoopje ellende dat met lege ogen uitkijkt over een constante doorstroom van ongeïnteresseerde mensen die een zondag te vullen hebben met hun krijsende kinderen. Olifanten en neushoorns wandelen rond in steeds dezelfde rondjes, altijd in tegenwijzerzin want hun dwangneurose beveelt dat. Arenden en gieren springen van tak naar tak met de vleugels open want dat geeft hen even het waanidee dat ze nog kunnen vliegen, zweven op thermiek doen ze ’s nachts wel in hun dromen. De eeuwige glimlach van de dolfijnen maskeert hun frustratie als ze voor een visje een bal moeten apporteren of door een hoepel moeten springen. Chimpansees zitten verveeld tegen het raam naar ijsjes-etende voorbijgangers te staren, niet begrijpend dat hun naaste familie hen dit kan aandoen.

Een vale gier in het zuiden van Frankrijk. Linksachter in beeld de rotsen waar ze slapen. Hoe kun je nu zo’n machtige dieren in een kooi steken en er van genieten? Fotograaf: Filip van Boven

Tja, hoe kunnen we die dieren dat aandoen?

Door onszelf vanalles wijs te maken. Ja maar, die dieren zijn ambassadeurs, ze leren kinderen van de natuur te houden. Nee, ze leren kinderen dat het ok is om dieren op te sluiten. Houden van de natuur begint bij de pimpelmeesjes in de tuin, de spechten in het park en de reeën in het natuurreservaat. Ja maar, die dierentuin-dieren zitten soms in kweekprogramma’s want het zijn dikwijls bedreigde diersoorten. Nee, die zitten in kweekprogramma’s omdat pasgeboren diertjes schattig zijn, in het nieuws komen en bezoekers aantrekken. In gevangenschap geboren sneeuwluipaarden gaan echt niet naar Nepal hoor, wel naar een andere dierentuin ergens in Europa. Ok, maar sommige mensen hebben niet de financiële mogelijkheid om bijvoorbeeld naar Afrika te gaan, mogen die dan nooit ervaren wat het is om een olifant te zien? Tja, dat is inderdaad jammer. Maar hebben ze al eens een ree of edelhert gezien? Of een boommarter of bunzing? Of een bever of das? En vooral: waarom niet? Nochtans gratis hoor. Ja maar, tegenwoordig wordt er wel meer rekening gehouden met de dieren hoor. De kooien worden groter, ze worden soms samen gezet met andere soorten en soms verstoppen we hun eten en dan moeten ze dat gaan zoeken en dat vinden ze heel leuk… Nee, echt niet… Zucht…

Liefde voor dieren en respect voor de natuur begint in de tuin of in het park. Fotograaf: Filip van Boven

Ik begrijp het niet…

Ik zie regelmatig natuurfotografen foto’s posten van dieren in dierentuinen. Van portretten van flamingo’s en pelikanen in hun kleine lokale dierentuin, tot foto’s van wolven en lynxen uit de bekende dierentuin (want dat is het) in Duitsland. En ik begrijp het niet… Ik zie fotografen workshops geven/volgen in dierentuinen. Fotograferen leer je toch op eender welk onderwerp? Waarom niet in een park? Begin met de wilde eenden, dan kan je al alles leren over compositie, camera-instellingen, lichtinvallen, noem maar op. Alles onder de knie, probeer dan eens de meeuwen in vlucht te fotograferen, al dan niet met flitser. Echt gevorderd? Waag je maar eens aan een meerkoet… zwarte vogel met witte bek, best wel een uitdaging hoor. Leren fotograferen in een dierentuin met lynxen als ‘wildlife’ onderwerp? Ik begrijp het niet…

Deel dit artikel


19
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Cleo op 26 april 2021 om 08:05

    Wees blij dat er dieren ruïne zijn ze helpen ook om te helpen ook om te vernomen dat zon dier uitsterfd

  2. Door Menno Graaf op 21 april 2021 om 11:48

    Wat een fijn artikel en wat een mooie reacties. Ik ben een van die mensen die moeite heeft met dierentuinen, en er toch af en toe komt en dan graag foto’s zonder tralies maakt. Nu is dat zowiezo een dilemma wat diep verankerd is in de natuurfotografie. Het leveren van wat ik ‘natuur-pornografie’ noem. We gaan de Veluwe in en pretenderen in ‘echte Oerrrr natuur’ rond te lopen. Het aha-moment kwam voor mij toen ik de Yukon bezocht. Geen aanrader voor ‘casual wildlife shooters’ want een krankzinnig groot gebied met weinig wegen. Dus dieren zie je er niet veel. Maar dat is mijn punt niet. Ik leerde daar dat einde 19’e eeuw ALLE bevers waren uitgeroeid door trappers. Ook in dit soort ‘ongerepte wildernis’ heeft zelfs een primitieve versie van de mens de mogelijkheid groot in te grijpen. En ja, ook wij zijn natuur. Helaas. En dan komt een natuurfotograaf met een foto waarop een leek geen menselijk ingrijpen waarneemt en wordt dat als een ongerepte wildernis foto neergezet. We zijn vaak ook wel erg krampachtig bezig als ‘natuurfotografen’. Ik prefereer de titel van het engelse natuurblad: ‘Outdoor Photography’… En ik probeer in ieder geval erg expliciet te zijn over de omstandigheden waaronder de foto is gemaakt.

  3. Ik heb er nooit een geheim van gemaakt dat een foto in een Zoo is gemaakt. Je weet wel… #eerlijkefotografie Kijk ik om me heen dan vraag ik me steeds vaker af wat beter is voor de natuur. Niet meer fotograferen? Is een utopie en ook niet wenselijk. Toch denk ik dat goede, steeds veranderende dierentuinen zoals we die in NL kennen wel degelijk een rol spelen in natuurbehoud. Daarbij is het of dat nu leuk is of niet, ook fijn dat minder bereisde fotografen de kans krijgen oog in oog te staan met een exotisch dier. Daar een balans in vinden is een lastige opgave, voor de kritische natuurfotograaf, natuurliefhebber en zeker ook voor dierentuinen.

    Mijn eerste winnende foto bij de WPOTY Contest was een portretfoto van een jonge gorilla. Gemaakt in de Apenheul waar ik jarenlang, net zoals voor Burgers’Zoo ‘huis’ fotograaf was. Tijdens de prijsuitreiking kreeg de ‘Apenheul’ foto alle lof van de jury. “Prachtfoto die gemaakt is in een van de beste dierentuinen ter wereld.’ De foto van ‘Kukuma’ is daarna jarenlang gebruikt boven een melkbus waar bezoekers massaal muntjes in gooide voor een natuurproject. Het bedrag was jaarlijks aanzienlijk, door mijn foto! Apenheul is al jarenlang een stichting die net zoals alle andere Zoo’s zoeken naar nieuwe manieren, hoe verder, wat kan wel en wat absoluut niet meer. In NL, maar ook over de grens zijn dierentuinen al heel lang bezig om te veranderen. Niet meer alleen ter vermaak, maar steeds vaker gericht op educatie en fondsenwerving. Het oude ‘Emmen’ was zijn tijd ver vooruit met het verhaal over de evolutie te vertellen. Vrijwel zonder dieren, baanbrekend was dat absoluut. Apenheul schenkt koffie die ze rechtstreeks bij boeren in Peru inkopen tegen een faire prijs. De locals ontzien op hun beurt het leefgebied van de Geelstaartwolaap. Daarnaast ondersteunen ze al jarenlang kleine en grote projecten die het logge WNF links laten liggen. Burgers’Zoo is al decennialang actief met een natuurgebied in Belize. Het door Burgers’ opgerichte Future for Nature fonds geeft jaarlijks 3 x 50K aan jonge natuurbeschermers. Dat zijn bevlogen natuurbeschermers die hun ziel en zaligheid inzetten voor eigen locale projecten. Een goed voorbeeld is Lucy King die bijenkasten bedacht die in serie verbonden met elkaar olifanten tegenhouden die anders moestuinen van boeren vernielen. Een prachtvoorbeeld, natuur beschermen met de opbrengst uit dierentuinen. Natuurbescherming is steeds belangrijker geworden voor dierentuinen en bij elkaar gaat er jaarlijks een behoorlijk bedrag direct naar de natuur. Ik zie natuurfotografen dat niet doen! Rechtvaardigt dit het bestaan van een Zoo, ik weet het ook niet precies, maar het bereik is erg groot, heel direct en transparant.

    Noot! Voor het geval de gedachte opkomt dat ik dit vanuit een bevoorrechte positie schrijf. Ik ben al een paar jaar niet meer als fotograaf actief voor Apenheul en Burgers’ Zoo.

  4. Een dierentuin vind ik geen entertainment, bij entertainment denk ik aan kunstjes doen en dergelijke. Een dierentuin heeft denk ik wel degelijk nut en bestaansrecht. Educatie en fokprogramma’s zijn belangrijke zaken. We moeten ook niet doen alsof de complete soort zit opgesloten. Het gaat nog altijd om individuele dieren. Welke natuurlijk wel zo goed als mogelijk moeten worden verzorgt. Tevens vind ik veel mensen hypocriet men is tegen dierentuinen maar men heeft bijv. wel een hond. Dat diertje kan ook niet gaan en staan waar hij of zij wil en het dier moet bovendien ook nog leren zich te gedragen zoals wij willen: zit, af,lig,apport !

  5. Door Anneke Sasbrink op 18 april 2021 om 19:48

    Ik begrijp het ook niet Filip! Ik heb enige tijd geleden onderzoek gedaan naar apen die in dierentuinen leven en wat deze gevangenschap voor ze betekent (onderzoek loopt nog). Ik stel me regelmatig vragen als: waarom schieten mensen wilde dieren dood, waarom sluiten mensen dieren op in megastallen, waarom gebruiken mensen dieren als amusement, waarom zijn er stierenvechten, waarom zijn er dierenproeven, waarom worden er in NL elke dag 2,5 miljoen landbouwdieren geslacht, waarom gaan levende landbouwdieren op verre transporten om ze dan vervolgens onverdoofd te slachten etc.etc.? Kortom waarom misbruiken mensen dieren en waarom bezorgen mensen dieren zoveel leed ?! Alle dieren hebben recht op hun eigen leven waarin ze hun natuurlijke gedrag kunnen vertonen.

    1. Mensen zijn ook erg wreed tegen hun eigen soort, dus ook tegen dieren. Daar valt niet zo veel aan te begrijpen jammer genoeg.

  6. Door Rob van 't Zelfde op 18 april 2021 om 17:20

    Zo Alfons, jij slaat de spijker op zijn kop en er zeker niet naast!!!! Helemaal mee eens.

  7. Door Rob van 't Zelfde op 18 april 2021 om 17:16

    Natuur en wildfotografie leer je van niemand dat zit en je bloed of niet niets meer en niets minder. En dat doe je zeker niet in een dierentuin of wildgehegen.

  8. Door Alfons Lansink op 18 april 2021 om 17:06

    Wat een hypocriet verhaal!

    Geen dierentuinen maar milieuvervuilend de wereld over rijden en vliegen om dan al planten vertrappend libellen op te jagen, dat is pas een wenselijke situatie. Maar zo meer hierover.

    Het valt me de laatste tijd op dat columns die iets over ethiek aan de kaak proberen te stellen de verantwoordelijkheid wel heel gemakkelijk bij anderen neer leggen. Zoals een bijdrage leveren aan “De mooiste fotolocaties van …”, met als reden ‘als ik het niet doe, doet een ander het wel’. Zo verkoopt Shell zijn benzine: de consument wil het toch! En commentaar op wildcamera’s waar zo hinderlijk mensen of honden op staan. Wie plaatst die camera’s eigenlijk? Dat ondertussen vogels in het nest verhongeren omdat fotografen te vaak te dicht bij komen, politie de toestroom van fotografen moet reguleren; dat is allemaal niet te wijten aan de natuurfotografie elite zoals de schrijvers van columns zoals deze.

    Want dat is natuurlijk het echte probleem. Natuurfotografie, fotospeciaalzaken, et cetera. hebben gezamenlijk een massamarkt gecreëerd voor natuurfotografen met alle nadelen van dien. En in plaats van commentaar te leveren op wat anderen niet goed doen, wordt het tijd om een actieve bijdrage te gaan leveren aan het reguleren van de massa-natuurfotografie. En dat begint met het erkennen dat het meedoen aan deze wijze van natuurfotografiepromotie primair een keuze betekent voor de eigen boterham waarbij de natuur op de tweede plaats staat.

    Terug naar de dierentuin. Natuurlijk horen dieren niet thuis in een dierentuin maar in hun natuurlijke omgeving waar ze ongestoord kunnen leven. Maar het is wel goed om te bedenken dat de aanbieders van foto-excursies in dierentuinen en parken er in ieder geval voor zorgen dat een deel van de natuurfotografen niet in het wild losloopt maar gecontroleerd hun hobby kunnen beoefenen. Dat is een onbedoelde maar nuttige regulering in deze overvolle wereld waar de natuur te vaak aan het kortste eind trekt. En een vorm van regulering waar Natuurfotografie veel actiever aan bij zou moeten dragen.

  9. Door Peter op 18 april 2021 om 16:24

    Vogels lokken met dagelijks meelwormen te voeren voor een mooi plaatje? Dát gaat mij te ver. Een beest dat in de natuur gewend is om bang te zijn voor indringers ( wandelaars en vogelfotografen) gewend om zelf voedsel te zoeken, word nagenoeg handtam gemaakt om op de foto gezet te worden.
    Ik ben lid geworden van Natuurfotografie.nl om er iets van op te steken, maar niet op deze manier.
    ..en ja geen enkel dier zou voor zijn leven lang in een permanente lockdown moeten zitten.

  10. Door Peter op 18 april 2021 om 16:22

    Vogels lokken met dagelijks meelwormen te voeren voor een mooi plaatje? Dát gaat mij te ver. Een beest dat in de natuur gewend is om bang te zijn voor indringers ( wandelaars en vogelfotografen) gewend om zelf voedsel te zoeken, word nagenoeg handtam gemaakt om op de foto gezet te worden.
    Ik ben lid geworden van Natuurfotografie.nl om er iets van op te steken, maar niet op deze manier.

  11. Door Zenno op 18 april 2021 om 15:38

    Jammer dat je geen 100/150 jaar meer leefd,maar dan zou je er misschien wel anders tegenaan kijken,met het tempo van nu ziet het er niet rooskleurig uit en aangezien wij ons maar niet aan kunnen/willen passen en over 30 jaar er nog eens 5 miljard mensen meer bij zijn,tja ………

  12. Door Peter van Eijk op 18 april 2021 om 13:44

    Goed betoog wat ik volledig kan onderschrijven Filip. De belangrijkste passage vind ik de stelling: “nee, we leren onze kinderen dat het ok is om dieren op te sluiten”
    En hierin zit helaas het failliet van de oplossing. Net als met geloof, politieke voorkeur en levensbeschouwelijke overtuiging : wat met de paplepel wordt ingegoten haal je er zomaar niet uit.
    Neemt niet weg dat proberen een omslag te bewerkstelligen alle lof en steun verdient.
    Groeten Peter

  13. Vroeger gingen we met onze kinderen regelmatig naar de dierentuin in Emmen. Dat waren leuke dagen en misschien had het ook wel een educatieve functie. Dat probeerden we in ieder geval wel en de dierentuin zelf deed daar ook veel aan. We hebben nu kleinkinderen die de dierentuin erg spannend en leuk vinden.
    Maar inderdaad, je moet je absoluut afvragen of het ethisch verantwoord is om roofvogels, leeuwen etc op te sluiten voor het vermaak van mensen maar de realiteit is ook dat het gebeurt. Gelukkig zie je langzaam ook wel verandering in die zin dat de omstandigheden voor de dieren verbeteren. Maar is het dan wel verantwoord?
    Kinderen van nu zien nauwelijks nog natuur. Is het belangrijk voor ze om dieren te zien en daarvoor een dierentuin te bezoeken? Ik weet het echt niet. Ze vinden het wel leuk.
    Een veel groter probleem is overigens de bio-industrie. In Nederland worden jaarlijks meer dan 600 miljoen (!!!) dieren geslacht voor hun vlees. Deze dieren hebben een vreselijk leven, voor het voer wat ze eten worden elders bossen gekapt en ze zijn verantwoordelijk voor een belangrijk deel van onze stikstof problematiek. Daarmee kun je misstanden in dierentuinen natuurlijk niet goedpraten maar het is minstens zo urgent! Ik eet al jaren geen vlees meer en dat bevalt me prima.

  14. Helemaal mee eens. En wat vind je van huisdieren; een husky in een te warm klimaat, een herder in een flatje, een kanarie in een kooitje?

  15. Persoonlijk heb ik ook gemengde gevoelens bij dierentuinen, maar ik ben wel de fotograaf die er workshops geeft. Daarom heb ik ook enkele zaken uitgezocht om het voor mezelf “aanvaardbaar” te maken of zeg maar, “goed te praten”.

    Horen dieren thuis in een dierentuin? Zeker niet, maar een deel van jouw artikel is nog wat gebaseerd op de dierentuin-gedachte van vroeger. Intussen worden er naar mijn weten (onderzoek) geen dieren meer uit het wild gerukt (althans toch niet door west-europese dierentuinen). Kunnen de dieren die nu al jaren in dierentuinen zitten, in het wild uitgezet worden? Ook niet.

    Er zijn inderdaad heel wat kweekprogramma’s en moeten die stoppen? Ja en neen. Die mogen van mij zeker stoppen als ze die jongen uitwisselen met andere dierentuinen voor entertainment. Meestal doen ze dat om genen te verspreiden in functie van kweekprogramma’s om de soort in stand te houden of uit te zetten. Want er worden ook wel veel van die jongen uitgezet. Bijvoorbeeld die jonge lynxen die in dierentuinen in Duitsland geboren worden, komen in het wild in Oost-Europa terecht.
    Daar komt het ‘positieve’ van dierentuinen en ook al vind ik de combinatie van de woorden ‘positief’ en ‘dierentuin’ niet in dezelfde zin passen, moeten we de feiten onder ogen zien.
    De mentaliteit van de dierentuinen is aan het wijzigen (en gelukkig maar), meer en meer worden er illegaal gehouden huisdieren in opgevangen, dieren die door de douane onderschept worden en zouden moeten vergast worden of circusdieren.
    De vereniging van europese dierentuinen (EAZA) is de organisatie die het meest investeert in natuurbehoud, tot miljoenen euro’s per jaar door het aanplanten van bossen voor de Orang-oetans, uitgestorven papegaaien terug in Brazilië te introduceren, enz. Persoonlijk ben ik blij dat zij dit werk doen, want wie van ons kan zeggen dat hij 1.000 euro per jaar aan een goed doel schenkt?

    Je merkt het, voor het grootste gedeelte deel ik jouw mening en ik vind ook dat dierentuinen afgeschaft mogen worden, maar zolang de mens niet wat beschaafder wordt, vrees ik dat het momenteel een noodzakelijke oplossing is.

    1. Door Egon Kraak op 20 april 2021 om 21:52

      Wat betreft de herintroductie van gehouden (dus ook dierentuin) dieren naar zelfredzame “wild” situatie toch een aanvulling die meestal “vergeten” wordt.
      Uit divers onderzoek (ratten, geiten, konijnen, paarden, etc.,etc.,etc.!) is gebleken dat domesticatiekenmerken zeer snel kunnen optreden (vermindering herseninhoud zelfs met 1 generatie!) en onomkeerbaar zijn. Er wordt dus feitelijk een ander dier uitgezet dan er ooit gevangen is, maar dat er oppervlakkig wel hetzelfde uit ziet. Voor de “beleving” van zichtdier Mens maakt dat niet uit, voor de echte natuur wel. Alweer zo’n principieel verschil tussen natuur en beleving!

  16. Door Josee vanhou op 18 april 2021 om 10:14

    Volledig mee eens ! Als kind vond ik het niet prettig zo’n dagje zoo , ik herinner me de ogen van zo’n prachtige tijger die rondje na rondje liep , in het niets starend 😞 dieren horen thuis in hun
    natuurlijke omgeving 🏞

  17. Door Marie-Paule Carcan op 18 april 2021 om 09:59

    De nagel op de kop! Wilde dieren horen in de natuur, in hun eigen habitat.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *