HOME < INSPIRATIE < COLUMN
Column

Fagradalsfjall – een vulkaan avontuur

Toen op 19 maart 2021 op IJsland, na maanden van aardbevingen, een nieuwe vulkaan uitbarstte, begon er iets in mij te borrelen. Dit enthousiasme werd alleen nog maar verhoogd door de verhalen en vooral beelden van veel andere fotografen. En dan komt ineens een telefoontje van een oud collega reisleider of je zin hebt om mee te gaan met een kleine groep, 5 dagen alleen maar vulkaan.

Fagradalsfjall
Door de harde wind kon ik maar één keer met de drone de lucht in... maar wat een overzicht! Fotograaf: Johan van der Wielen

Fagradalsfjall , de film…

Op pad in coronatijd

Het was puzzelen of het mij zou lukken. IJslands’ eis dat je minimaal 2 weken volledig gevaccineerd moest zijn, ging mij vanwege mijn bouwjaar niet lukken. Dankzij een vriendelijke GGD’er kon ik mijn tweede prik vervroegen maar niet genoeg. ‘Gelukkig’ (een relatief begrip maar in dit geval kwam het voor mij uit) heb ik corona gehad en via allerlei commerciële instanties kon ik last-minute een bloedtest doen. De dag voor vertrek kreeg ik het verlossende woord dat ik ‘IgG positief’ was, oftewel antistoffen heb voor corona. Bewapend met pre-subscriptions, geel boekje, vaccinatiebewijzen, mondkapjes en ‘certificate of previous infection’ kwam ik langs alle checkpoints en uiteindelijk na 5 jaar op 11 juni 2021 weer op IJsland. Doel voor onze kleine expeditiegroep was Fagradalsfjall, of eigenlijk beter: de eruptie in het Fagradalsfjall (want de eigenlijk naam van de krater, de Fagradalsrhaun, gebruikt bijna niemand). Fingers crossed want de week vóór onze reis was de vulkaan inactief geweest en pas een dag voor ons vertrekt begon hij weer.

De eerste hike: deceptie

Gelukkig voor ons, en vele anderen, bevindt de nieuwe vulkaan zich op korte afstand van zowel vliegveld als de hoofdstad Reykjavik. Dat maakt snel schakelen op basis van weersverwachtingen mogelijk. Vanaf het vliegveld zijn we meteen eerst de vulkaan gaan verkennen. Er zijn een drietal ‘wandelingen’ gemarkeerd naar verschillende plekken rond de krater. Waar je in april nog op het ‘theater’ kon staan, een kleine heuvel vlakbij de krater, kan dat in juni al lang niet meer. Rond de krater zijn inmiddels diverse dalen volgelopen met metersdikke lagen lava waarbij het wel lijkt dat het is afgekoeld maar onder de harde korst nog steeds vloeibaar en heet is. Onze eerste kennismaking was met een lavaveld in een lager gelegen dal, overal stoom en stank van rotte eieren. De krater zelf ligt echter hoger, in de laaghangende bewolking, en alleen de twee hellingen zijn zichtbaar waar de lava destijds vanaf is gestroomd om dit dal te vullen. Ondanks de warmte en reuk voelt het toch een beetje als een teleurstelling. Ik hoop nog wel echt een vulkaan te gaan zien.

De eerste kennismaking met de vulkaan… een volgelopen dal met lava. Het lijkt hard en afgekoeld maar onderhuids is het nog gloeiendheet. Fotograaf: Johan van der Wielen

De tweede hike: gebulder

De volgende dag zijn we teruggekeerd. Het weer zou de hele periode turbulent blijven met een verkeerd liggend lagedrukgebied met veel regen, harde wind en vooral lage bewolking en dus mist in de de bergen. We kozen voor de westelijke route, een veel langere hike met een zware klim schuin de berg op. Eenmaal bovenop een hoogvlakte was de mist zó dik dat zelfs het lopen van paaltje naar paaltje nagenoeg onmogelijk is. Tezamen met de harde wind en horizontale regen een uitdagende tocht over de rotsen. Echter, juist omdat we weinig zagen was het moment dat we de vulkaan voor het eerst hoorden enorm indrukwekkend. Vanuit het niets begon het te bulderen wat zich nog het beste laat omschrijven als een mix tussen een stenen lawine en een donderbui. Nauwelijks hadden we dat gehoord of we stonden aan de rand van het oudste lavaveld, vlakbij de  krater… dicht echter volledig aan het zicht was onttrokken door de mist. Overal uit de lava ontsnapte stinkende rook, was het warm en benauwd. Je ziet geen hand voor ogen en om het half uur hoor je rommelend gedonder vanachter de mist. Fotografisch nog niet wat ik had gehoopt maar de beleving was enorm!

Vlakbij de krater rookt het, stinkt het en buldert het… achter de mist ligt ergens de vulkaan. Fotograaf: Johan van der Wielen

De derde hike: vuur!

De volgende dag / nacht zou het weer opknappen. Nu hoef ik niet per se zonnetje, sterker nog, ik wilde liever geen zon. Juist de donkerde wolken die niet alleen IJsland zo kenmerken geven een veel mooiere sfeer aan een vulkaan dan een lieflijke blauwe lucht. Daarnaast hadden we vooraf al besloten om ook vooral ‘s avonds en ‘s nachts op pad te gaan. Vlak vóór midzomer wordt het op IJsland eigenlijk niet donker maar wel nog zó donker dat het licht en vuur uit de vulkaan dan veel mooier overkomen dan midden op de dag. Deze keer stond de derde en laatste gemarkeerde route op de planning. De berg op aan de voorkant van de vulkaan. Weliswaar is de afstand tot de krater groter dan gisteren maar je kunt dan meer in de krater kijken en ook het uitstromende lava bevindt zich nu aan die kant. Deze tocht was zwaar, schuin de berg van grit en losliggende stenen op, weliswaar over een pad waar al velen ons waren voorgegaan maar niet pad wat ooit bedoeld was om te lopen. De lucht klaarde op, de wolken trokken hoger en voor het eerst hadden we uitzicht op de daadwerkelijke vulkaan… De frequentie van uitbarsting leek wat toe te nemen en iedere uitbarsting begon met oranje / roze rook boven de krater.

Bij iedere uitbarsting braak de vulkaan tonnen aan lava de lucht in en door de opening in de wand stroomt het rechts weg. Fotograaf: Johan van der Wielen
Met enorme kracht braakt de vulkaan zijn lava uit… Fotograaf: Johan van der Wielen

Samen met honderden andere hikers hebben we een paar uur gebiologeerd naar het steeds terugkerende fenomeen gekeken. Telkens voorafgegaan door roze rook, daarna een paar minuten brakend en spuwend om weer in rust te gaan. We beseften ons dat we enorm veel geluk hadden want de week voor onze reis was er niets gebeurd… Toch is beleving minder als je samen met zoveel andere mensen staat te kijken, op de één of andere manier heb je behoefte aan eenzaamheid op zo’n moment, het idee dat je de enige bent.

De vierde hike: lava

Eenmaal thuis in de jeugdherberg hebben we een tijdlang over de kaart gebogen gezeten. We hadden inmiddels de drie gemarkeerde routes gehad maar op dit moment stroomde de vulkaan uit in het Meradallir, een dal verderop. Ik wilde dolgraag de stromen van lava zien en daar hadden we de beste kans. Daarom een eigen route opgezet via een 4×4 track naar de achterkant van de vulkaan langs het jongste uitstroomveld. Na 1,5uur lopen arriveerden we bij de rand van het lavaveld, meer dan 2km van de vulkaan af. Hier troffen we nog steeds vloeibaar lava aan want langzaam stroomde, uitbraakte, stolde en weer stroomde. Een dikke stroperige gloeiend hete massa…

Op meer dan 2km afstand van de vulkaan lijkt de lava gestold maar is nog steeds volop in beweging. Fotograaf: Johan van der Wielen
Het is heet, beweegt langzaam, sist, braakt, stinkt en stolt. Fotograaf: Johan van der Wielen

De laatste hike: apotheose

De weersverwachting sloeg om met nog hardere wind, lage bewolking en veel regen. Naast de weerapp Ventusky werd het live beeld van de vulkaan onze vaste check. Niet alleen konden we zien hoe actief de vulkaan was maar vooral ook… of hij zichtbaar was. Woensdagochtend hebben we daarom besloten om een rit naar het volgende Schiereiland Snaefellsnes te maken met de meest gefotografeerde berg Kirkufjell waar het toevallig toen net even droog was. Achterin de 4×4 bus was het heerlijk dommelen maar tegelijk wel beseffen dat de komende nacht, vlak vóór vertrek naar huis, de laatste kans was op een spectaculaire ontmoeting met de Fagradalsrhaun.

Terug in Reykjavik de koffers ingeladen zodat we niet meer terug hoefden en op pad voor de laatste hike. We volgende dezelfde route als de vorige dag, langs het lavaveld tot zo dicht we konden naderen. Waar we de voorgaande dag kleine stromen lava de berg af hadden zien komen om het Meridallir te vullen werden we verrast grote stromen en indrukwekkend uitzicht op het veld. Ondanks de nog steeds harde wind durfde ik het voor het eerst aan om de drone op te laten (in mijn achterhoofd de filmpjes van drones die werden opgeslokt door de lava).

Vanaf hoogte zie je voor het eerst de ware omvang van de vulkaan Fotograaf: Johan van der Wielen
Lava stroomt als water de berg af. Fotograaf: Johan van der Wielen

Tegen 1:00 uur besloot de helft van onze expeditiegroep terug te gaan naar de bus voor een paar uur slaap, we werden om 5:00 uur verwacht op het vliegveld. Samen met mijn twee collega fotografen besloten we om ook de laatste uren nog te blijven in de hoop het beeld- en videomateriaal nog wat verder aan te vullen. De berg waar we een paar dagen eerder op hadden geklommen leek het mooiste uitzicht te geven, alleen was omlopen naar het pad geen optie meer in de tijd. Achteraf bekeken was het geen handige actie om gewoon recht omhoog te klauteren, een steile berg van grit en losliggende rotsblokken ziet er vanaf onderen een stuk haalbaarder uit dan als je eenmaal halverwege wankelt. Daarnaast kwam inmiddels de mist ook al weer opzetten. Toch hadden we vanaf hier het mooiste uitzicht midden de krater in met uitbulkende stromen lava. Misschien was het vooral ook wel dankzij de mist dat de sfeer tegelijk adembenemend als vooral ook erg angstaanjagend was.

Een angstaanjagende blik in de krater met stromen lava en mist. Fotograaf: Johan van der Wielen

Na afloop…

5 dagen op IJsland is een onderdompeling maar op het moment dat je weer thuis bent besef je je bijna niet meer dat je bent weggeweest. Dan bekijk je je beelden en vertel je verhalen en besef je je nog meer dat het aan mensen die niet naast je hebben gestaan bijna onmogelijk is om over te brengen wat het gevoel is bij een vulkaan. De beleving, het gebrul, de angstaanjagende lavastromen, de hitte, de stank… allemaal zintuigelijke ervaringen die je met foto’s zo slecht kan overbrengen. Ik heb de natuur in haar meest oervorm, meest verwoestende en tegelijk meest mooie vorm mogen aanschouwen. Dit is wel het meest indrukwekkende natuurspektakel wat ooit heb mogen beleven maar hoe breng je die beleving over? Ik hoop dat het met mijn verhaal iets is gelukt maar misschien nog wel meer met de film.

De expeditiegroep, bedankt voor het avontuur. V.l.n.r.: Jeroen, Johan, Marcel, Jeroen, Patrick en Leon. Fotograaf: Johan van der Wielen

Geniet ervan!

Johan

Deel dit artikel


38
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Beste John, bedankt voor het delen van je avontuur. Ik ben ook geobsedeerd door de vulkaan en we zijn in juli ook gegaan. Vanwege het weer (mist , storm en regen) en de relatief inactieve vulkaan op dat moment niet de ervaring die ik had gehoopt. Ik overweeg nog een keer te gaan en hou de situatie dagelijks in de gaten. Vooral nu, na dagen inactiviteit, is het super spectaculair.
    Zit (helaas ?!) Tot eind september in Frankrijk, maar als er niets verandert ga ik het in oktober op jouw manier (dagen achter elkaar, dag en nacht) nog een keer doen!

  2. Dag Johan,
    Bedankt voor je sublieme foto’s.
    Ben zelf met mijn vrouwtje op de steile bergen gekropen op 29/07 (echt wel gevaarlijk soms vonden we) en zijn er tot ‘s nachts gebleven om de rivieren van lava te aanschouwen, de bulderende berg en de penetrante geur, …….
    Extra leuk om nu je artikel te kunnen lezen en bekijken!
    Je heb dit fenomenaal prachtig in beeld gebracht. Vele keren mooier dan wij het kunnen.
    Maar idd. wat een belevenis. Wij zagen hier al naar uit vanaf de 1ste uitbarsting en zo triestig eerst dat we niet konden/ mochten gaan.
    Daar uiteindelijk staan met vochtige ogen (niet van de wind of regen) was voor ons een voorrecht dat wij iedereen toewensen, wat een ongelofelijke oer natuurkracht
    Na verschillende keren IJsland was dit echt wel het hoofdpunt.

    Bedankt voor de foto’s en zoals steeds je leuke tekst!

    1. Dank je wel voor je leuke bericht!!!

  3. Door Anneke op 16 augustus 2021 om 14:01

    Dank je wel Johan, dat jij het aandurfde om de tocht naar de poort van de hel te maken om ons hiervan te laten meegenieten. De stank en het gebulder van dit natuurgeweld probeer ik er zelf bij te bedenken.

  4. Door Peter Wijn op 3 augustus 2021 om 23:36

    Prachtig, wat een beleving
    (woorden zeggen hier veel minder dan jouw prachtige foto’s)

    De foto’s van de nog stromende lava, op honderden meters van de haard nog lang niet afgekoeld, die vind ik het meest indrukwekkend.
    Zo is IJsland ook opgebouwd. Op een plek waar vanuit een ‘hotspot’ materiaal opwelt vanuit de diepe ondermantel (3500 km diep, grenzend aan de kern), gecombineerd met de Mid-Atlantische rug, waar Amerika en Europa uit elkaar drijven met zo 10 cm per jaar. Je kijkt dus hier naar een ventieletje waar een klein beetje van de druk uit ontsnapt die nodig is om een massa van 20 km dik over een afstand van 6000 km (en dat langs een lijn van zo’n 20.000 km lang) uit elkaar te duwen. Mooi toch?
    Jij was er bij! Van harte, dank dat je het zo prachtig toont en beschrijft,

      1. Door Egon Kraak op 5 augustus 2021 om 20:56

        Helemaal met Peter eens, maar hij heeft er dan ook verstand van! 😀
        Buiten dat, verfrissend toch ook weer wat prima natuurfotografie hier die heel goed toont hoe beleving (uiteraard ook aanwezig) toch niet echte natuurfotografie hoeft te verdrukken – het kan samen gaan!

  5. Door Egon Kraak op 3 augustus 2021 om 22:22

    Knap het massatoerisme (200000!) ter plaatse buiten beeld weten te houden. Of waren jullie er heel snel bij voordat het storm liep?

    1. Massa toerisme valt wel mee. Er zijn misschien een paar honderd man tegelijk bij de vulkaan maar dan ook alleen maar grotendeels op 2 van de 3 ‘aangegeven’ routes (A en C) en locaties. Uiteindelijk hebben wij 2x een vierde eigen route genomen naar de achterkant en daar waren ook wel mensen, soms, een paar. Ook kwamen wij voornamelijk ‘s avonds en ‘s nachts en dan is het er ook nog best rustig.

      1. Door Egon Kraak op 5 augustus 2021 om 20:53

        Uit je verslag maakte ik een beetje op dat er toch al best veel toerisme was. Ik wist niet eens dat je buiten de aangegeven routes mag zijn, vaak mag dat afaik vanwege begrijpelijke veiligheidsredenen niet. Er gaat niets boven ooggetuigeverslag uit de eerste hand. Ik vind het toch maar knappe resultaten met zo weinig tijd! 🙂

  6. Een heel mooi verslag dat ik met verwondering heb gelezen/bekeken. Ik kan alleen maar jaloers zijn op zo’n indrukwekkende reis.

  7. Door Jan den Boogert op 3 augustus 2021 om 17:51

    Johan prachtige opnames en een mooie impressie van dit natuurgeweld. Dit moet wel een bijzondere ervaring geweest zijn. Top

  8. Door Jannie Kranendonk op 2 augustus 2021 om 20:51

    Nou, overbrengen is toch gelukt. E hoe. Maar misschien komt het dat ik zelf op de oude lava heb gestaan en weet hoe het is en ook het een en ander heb geroken. En de ondergrondse tunnels heb gezien.
    De stukjes met de traag stromende lava zijn absoluut gaaf. De zesde foto is echt prachtig, de rotsen lijken wel van goud. Vond ik trouwens ook van de spuwende lava, alsof er een “gouden golf” uitkwam. Wie weet hebben we over tig jaar film met geur. Zou mij althans niet verbazen.

    1. Hoi Jannie, dank je wel voor je fijne reactie!

  9. Door Carla de Graaf op 2 augustus 2021 om 09:11

    Met veel emotie je verhaal gelezen en film gekeken, hoe mooi en hoe gaaf moet deze beleving geweest zijn. Wat n prachtige beelden! Je hebt het heel mooi weten over te brengen Johan, mede ook omdat ik op IJsland geweest ben en dat mijn mooiste vakantie ooit was. IJsland gaat onder je huid zitten, met niets te vergelijken en als je ik dan dit verhaal lees en foto’s en film zie gaat mn hart weer open. Echt prachtig! Je hebt vast veel ontberingen gehad maar was het vast meer dan waard! Geniet van je euforie! Ik ga die mooie film nog n keer kijken 😍
    Groetjes Carla en chapeau!👏🏻🙌🏻

    1. Dank je wel voor je fijne complimenten! geniet ervan!

  10. Door Gonnie van Aggelen op 1 augustus 2021 om 17:47

    Prachtig IJsland waar ik nu vier keer ben geweest. Al vanaf maart kijk ik nagenoeg dagelijks naar de livebeelden van de vulkaanuitbarsting en jou is het gelukt om mij mee te nemen in de sfeer. Fantastisch!

    1. Dank voor je fijne woorden!

  11. Door Annemarie op 1 augustus 2021 om 12:35

    …. “ Dit is wel het meest indrukwekkende natuurspektakel wat ooit heb mogen beleven maar hoe breng je die beleving over? Ik hoop dat het met mijn verhaal iets is gelukt maar misschien nog wel meer met de film.“ …

    WoW, WoW, WoW, Het overbrengen van de beleving is zeker gelukt, zowel in het verhaal, de foto’s als met de film. Zelf een paar jaar geleden op IJsland geweest en met die herinneringen weer vers in het geheugen voelde ik, door het verhaal en de beelden, IJsland weer en kon ik bijna de hitte voelen en de geur opsnuiven (vond het toen zelf bezochte zwavelveld al bijna niet te harden, deze geur zal vele malen erger zijn geweest). Bedankt voor het delen van deze ervaring!

    1. Dank je wel!! Ja, de geur kan ik niet overbrengen (en misschien maar goed ook…).

  12. Wat een topavontuur moet dit geweest zijn. Prachtig beschreven en gefilmd! Dank voor het delen. gr. Piet

  13. Door Johan Hoekstra op 1 augustus 2021 om 11:17

    Spectaculair, niet te filmen, en toch! Adembenemend (waarschijnlijk ook écht) en indrukwekkend. Jullie hebben er wat voor over moeten hebben, maar wat een beelden…. mooi dat je dit zo wilt delen. Was lang geleden op IJsland, er komen zo weer herinneringen terug. Dank!

    1. Het is zó moeilijk om de echte sfeer over te brengen maar ik heb mijn best gedaan…

  14. Hele spectaculaire foto’s en videobeelden (mooie opbouw) van een bijzonder natuurfenomeen, al zal het werkelijke gevoel vast niet uit te drukken zijn. Mooi om zo toch op afstand de brandende en stomende massa in actie te zien.

  15. Door Sanne van Rijn op 1 augustus 2021 om 09:20

    Heerlijk om te lezen en wat een gave beelden! De ultieme voorpret voor m’n eigen trip binnenkort, dank!

    Groet Sanne

  16. Door gerda meeder op 1 augustus 2021 om 08:50

    Wow dat is nog eens een geweldig avontuur. Hierdoor heb ik zeker mee kunnen genieten. Prachtig alsof je zelf erboven zat.
    Een prachtige film. Schitterend.
    Gerda

  17. Wat een fantastisch verhaal en supergave foto’s /film. Mooi om te zien hoe de gloeiende lava naar beneden kruipt. Wat een natuurbeleving zeg!

    1. Ja beleving op en top, dank.

  18. Door Cathy Nikijuluw op 1 augustus 2021 om 08:23

    Wauw, wat een gaaf avontuur. Door je schrijven heb ik zeker de sfeer geproefd. De beleving heb je heel levendig omschreven. Chapeau.
    En die film… Wauwwwww.
    Cathy

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *