HOME < PRAKTIJK < TUTORIALS
tutorials

Abstracte natuurfotografie, deel 3: (extreme) details en vervreemding

In het derde en laatste deel van de serie ‘Abstracte fotografie’ zoomen we letterlijk nog verder in op lijnen en patronen, om daarna volledig vervreemd uit te komen bij een grote schreeuw.

Abstracte natuurfotografie, deel 3: (extreme) details en vervreemding
Door een detail van de onderkant van een paddenstoel in beeld te brengen, blijft alleen een abstract patroon over. Fotograaf: Henk Muijs

Detail en macro

De detail- en macrofotografie is heel geschikt om ook eens te spelen met abstractie. Macro geeft je de kans om heel dicht op je onderwerp te kruipen en details te laten zien, die normaal niet erg zichtbaar zijn. Door juist de herkenbare delen van een plant, dier of bijv. korstmos weg te laten, blijft er een heel klein minilandschapje over van lijnen en vormen. Niet de plant is meer het onderwerp, maar de structuren.

Porseleinzwammen op oude beuken zijn heel geschikt voor detailfoto’s omdat het licht (hier van een externe flitser) er doorheen schijnt. Fotograaf: Henk Muijs
Het gaat in dit beeld alleen nog maar om de patronen, niet meer om het kleine kwalletje dat bij eb was gestrand op het wad. Fotograaf: Henk Muijs

Vervreemding

Door alle omgeving weg te laten in een foto, heeft de kijker geen referentiepunten meer. Er ontstaat een vorm van vervreemding: je ziet niet meer hoe groot een onderwerp is en daardoor kun je volledig op het verkeerde been worden gezet. Kleine dingen lijken opeens heel groot. Dingen die dichtbij zijn lijken opeens veraf. Ook een ander standpunt kan het gevoel van vervreemding versterken. Fotografeer ook eens loodrecht naar beneden (en kijk uit voor je eigen schaduw en schoenpunten)!

Een satellietfoto, maar van welk werelddeel? Of is het toch gewoon korstmos op een betonnen paaltje? Fotograaf: Henk Muijs
Met een luchtballon varen we over dit verlaten landschap… Dorre sprietjes zeekraal op het wad, recht van boven genomen. Fotograaf: Henk Muijs

Richtingloos

De meeste camera’s maken rechthoekige beelden. En met dat formaat kunnen we iets uitdrukken. Brede foto’s versterken de weidsheid van een landschap. Het is niet voor niets dat veel landschapsfoto’s tegenwoordig op een 9 x 16 formaat worden getoond.

Een staande foto benadrukt juist de diepte en/of hoogte. Willen we abstractere beelden, dan kunnen we, naast het weglaten van allerlei elementen in het beeld, ook de richting van het beeld weglaten door de foto’s vierkant te snijden. En om het beeld nog vervreemder te maken, kun je de foto ook nog draaien en zelfs op zijn kop zetten. Alles mag: het gaat immers niet meer om het weergeven van de werkelijkheid.

Zeekraal op het wad, recht van boven genomen met een kleine scherpte-diepte, zodat alleen het lijnenspel van de schaduw scherp is. Fotograaf: Henk Muijs
Herfstbos van zeekraal op het wad, de lage zon tekent lange schaduwen… Fotograaf: Henk Muijs

Maar wat stelt het voor?

De meest gestelde vraag in een museum voor moderne kunst is denk ik “wat moet het voorstellen?”. De mens wil zich met een beeld vereenzelvigen en er iets concreets in zien. Ga eens met kinderen wandelen in een oud bos en bomen worden trollen, knoesten worden neuzen… De psycholoog Rorschach heeft zelfs een test gemaakt met abstracte afbeeldingen om aan de hand van wat de testpersonen erin zien, iets te kunnen opmaken over hun diepere persoonlijkheid. En dan is het cirkeltje rond: we proberen door veel elementen weg te laten een abstract beeld te maken, waarvan de kijker dan vervolgens weer zijn eigen beeld kan maken.

Rorschachtest, maar dan niet met inktvlekken, maar met een heel fjord. Het fjord heet niet voor niets het ‘Trollfjord’. Om de vervreemding van het originele beeld te versterken is de foto op zijn kant gezet en vierkant gesneden. Fotograaf: Henk Muijs

En dan kom je op het strand opeens zomaar ‘De Schreeuw’ van Edvard Munch tegen en belanden we van de abstracte kunst opeens in het expressionisme. Maar dat is een heel ander verhaal, misschien iets voor een volgende serie tutorials?

Van abstract naar Expressionisme op het strand. Fotograaf: Henk Muijs

Dit was het derde deel van het drieluik over abstractie in de fotografie. Het eerste deel ging over lijnen en vormen en het tweede over dynamiek en beweging.

Voor iedereen die zich wat meer wil verdiepen in de creatieve fotografie raad ik het uitgebreide Praktijkboek Creatieve Natuurfotografie aan. En volgende maand komt twee indrukwekkende boeken uit: Grip op Creativiteit van Bart Siebelink en Beyond Oneness van Jan van der Greef. Alle twee bijzonder inspirerende fotografen die met creativiteit en abstractie bezig zijn!

Deel dit artikel


2
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Henk Muijs op 17 september 2019 om 15:03

    Bedankt voor het compliment!

  2. Door Bianca Vermeer-Nieuwkerk op 16 september 2019 om 18:20

    “De schreeuw” is echt fantastisch! Goed om weer eens met andere ogen te bekijken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *