HOME < PRAKTIJK < MAKING OF
Making of

Startrails in maanlicht

Als je sterrenfoto’s gaat maken wil je zo min mogelijk last hebben van storend licht. Meestal zoek je dus een donkere plek op en ga je het liefst als er geen maan is. Hoewel, misschien voegt het maanlicht juist wat toe aan het beeld.

Startrails in maanlicht
Het maanlicht moet niet te fel zijn, maar ook niet te zwak. Ideaal is als de maan een kwart tot een derde is belicht. Paul van Hoof; Nikon D800 met Nikon 16-35mm F/4 @ 16mm; 100x30s bij f/5.6; ISO 800. Beelden samengevoegd in StarStaX. Fotograaf: Paul van Hoof

De aarde draait, dat is geen nieuws. ‘s Morgens staat de zon in het oosten, ‘s avonds in het westen. In werkelijkheid beweegt de zon niet, maar draait de aarde. Hetzelfde gebeurt met de sterren. Die lijken stil te staan, maar door de draaiing van de aarde verschuiven ze langzaam, om 24 uur later weer op dezelfde plek te staan.

Maak je nu een foto van sterren met een lange sluitertijd, dan zul je zien dat de sterren streepjes worden. Wil je dat niet, dan mag je met een groothoeklens niet langer dan ongeveer 20-30 seconden belichten. Maar wil je juist de draaiing van de aarde benadrukken, dan is het leuk om veel langer te belichten, een uur of zelfs meerdere uren.

De Grote Beer helpt om de Poolster en daarmee het middelpunt van je sterrencirkels te vinden. Fotograaf: Paul van Hoof

Sporen

Wellicht zou je denken dat je de sluiter gewoon een uur open kunt laten staan om sterrensporen te krijgen. In principe is dat ook wel zo, maar als er omgevingslicht is, worden zowel het landschap als de lucht tussen de sterren steeds lichter. Zo licht dat het een dagopname lijkt. Bovendien krijg je ook steeds meer ruis. Een ideale oplossing is om een foto relatief kort te belichten. Je maakt vervolgens heel veel van deze opnamen achter elkaar door.

Thuisgekomen kun je al deze foto’s dan op de computer makkelijk op elkaar leggen. De software laat alleen de lichtste pixels zien; de sterren dus. Omdat ze telkens net ten opzichte van elkaar zijn verschoven krijg je strepen te zien. Met de belichting van het landschap gebeurt niets, omdat de belichting telkens gelijk is. Een bonus die je bij deze methode hebt is dat de belichting van alle foto’s wordt gemiddeld en dat dat ook gebeurt met de ruis. Die verdwijnt zo volledig.

Melkweg boven heide, Nikon 20mm f/1.8, full-frame
Melkweg boven heide, Nikon 20mm f/1.8, full-frame. Fotograaf: Paul van Hoof

Belichting

Het belichten van de sterren lijkt simpel. Gewoon diafragma open en zo lang mogelijk belichten. Zo werkt het niet helemaal. De sterren kunnen namelijk gemakkelijk overbelicht raken. Als je goed kijkt, zie je dat sterren allerlei kleuren hebben. Over- belicht betekent dat de sterren hun kleur verliezen. Je krijgt dan alleen nog witte of grijze banen te zien. Dat is jammer. Daarnaast krijg je steeds meer sterren te zien als je meer belicht. Dat wil je graag als je bijvoorbeeld de Melkweg fotografeert, maar bij sterrensporen niet. Het aantal sporen neemt dan ook toe, waardoor de foto te druk wordt. Belicht dus met mate.

Melkweg met landschap, Nikon 14-24mm f/2.8 op 14mm, full frame
Melkweg met landschap, Nikon 14-24mm f/2.8 op 14mm, full frame. Fotograaf: Paul van Hoof

Compositie

Vaak probeer ik de cirkels van sterrensporen vrij van landschapselementen in beeld te zetten, maar nu wilde ik de sporen juist achter een boom plaatsen. Dan is het belangrijk om te weten waar het middelpunt van de cirkels komt te liggen. Dat is de Poolster. Alle andere sterren lijken daar om heen te draaien. Als je de Poolster eenmaal hebt gevonden is het zaak deze op de juiste plek in beeld te brengen, in mijn geval dus achter de boom, precies midden tussen de twee stammen.

Sterrensporen boven een ven met een fisheye waarvan de vertekening in de nabewerking is gecorrigeerd, Sigma 15mm f/2.8, full-frame. Fotograaf: Paul van Hoof

In het Praktijkboek Natuurfotografie NXT LVL staan 73 concrete voorbeelden beschrijven van  het proces van setting naar een ‘wereldplaat’. Het team van fotografen/auteurs geeft in dit boek zonder terughoudendheid zijn geheimen prijs.

Deel dit artikel


1
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Adri Groot Nuelend op 18 maart 2020 om 08:32

    Inspirerend en helder verhaal Paul!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *