HOME < PRAKTIJK < TUTORIALS
Tutorials

Ruisreductie in 4 applicaties

Moderne camera’s zijn niet te vergelijken met de machines die we 10 jaar geleden of meer gebruikten. Waar voorheen 400 ISO al leidde tot foto’s met meer ruis dan details, kunnen we nu ongestraft op 1600 ISO werken en zijn foto’s op 3200 ISO of 6400 ISO op veel camera’s ook nog meer dan bruikbaar.
Bovendien valt bij het afdrukken van de foto een groot deel van de ruis weg in het reliëf van het papier. Toch zijn er situaties denkbaar waarin de ruis storend is.
Denk aan foto’s gemaakt met zo’n oude camera op hoge ISO, foto’s met donkere delen die je in de nabewerking te veel moest oplichten, of foto’s op echt heel erg hoge ISO gemaakt. Laten we eens wat applicaties vergelijken die ruis onder handen nemen.

Ruisreductie in 4 applicaties
Welke applicatie is het beste om ruis aan te pakken. Das nog een heel uitzoekwerk. Fotograaf: Marijn Heuts

Test: 6400 ISO

Mocht je ruis willen verwijderen, dan heb je tegenwoordig de keuze uit een heel scala aan opties. Het leek me eens een goed idee die met elkaar te vergelijken. Niet diepgaand of tot op de pixel, maar gewoon zoals jij en ik dat van dag tot dag zouden doen.

Het origineel op 6400 ISO. 100% crop. Fotograaf: Marijn Heuts

Ik heb daartoe een foto genomen die op 6400 ISO is gemaakt op een Sony A9. De ruis is best acceptabel en persoonlijk zou ik normaliter geen ruisreductie toepassen. Echter moest ik de foto ook onderbelichten om een juiste sluitertijd te behalen. Het achteraf oplichten in Lightroom leidde tot net iets te veel ruis. Dus een scherpe en ruizige foto, ideaal voor de test.

De 4 applicaties

Ik vergeleek de ruisreductie in Lightroom met de externe software van Nik Dfine 2, Imagenomic Noiseware en Topaz Denoise. De ene optie biedt meer sliders dan de andere en dat maakt de vergelijking wat lastiger. Maar samengevat komen ze er allemaal op neer dat je kan kiezen hoeveel ruis (al dan niet verdeeld in helderheidsruis en kleurruis) je wil verwijderen, en hoeveel details je wil behouden of toevoegen. Om het voor iedereen behapbaar te houden en heb ik zoveel mogelijk de automatische ruisreductie gebruikt.

In Lightroom heb ik enkel de helderheidsruis naar 20 gezet. Nog hoger en alle details smeren in mijn ervaring uit tot een waas zonder details. Ook heb ik de masking-functie gebruikt om de verscherping niet op de achtergrond toe te passen. Dat zou tot nog meer ruis leiden, en wat er niet is hoef je ook niet te reduceren!

In Dfine heb ik de software volautomatisch de ruis laten meten en reduceren. De beperkte schuiven die de handmatige stand je biedt, geven in mijn ervaring geen beter resultaat.

In Topaz moet je kiezen uit drie opties: Denoise AI, AI Clear en Low Light. Dat is best verwarrend, maar het vraagteken biedt uitkomst. Denoise is voor foto’s met lage ruis en fijne details, AI Clear is voor veel ruis bij hoge ISO en Low Light is voor veel ruis in foto’s met weinig details. De keus lijkt neer te komen op de balans tussen agressieve ruisreductie en het behouden van details. Ik koos AI Clear. Voor het overige liet ik ook hier de software de ruis meten en reduceren via de ‘Auto’ optie.

Imagenomic Noiseware

Imagenomic biedt de meeste instelmogelijkheden. Er zitten presets in, maar ook schuiven om de ruis afzonderlijk te verminderen in delen met fijne of grove details, schaduwen, middentonen en hoge lichten, maar ook de afzonderlijke kleuren. Ik heb de default preset genomen voor een eerlijk vergelijk. En wees eerlijk, ruisreductie moet vooral snel en zonder te veel uitzoekwerk gebeuren.

Instellingen Imagenomic Noiseware. Fotograaf: Marijn Heuts

De resultaten zie je hieronder, waarbij het gaat om een 100% crop van de foto waarin zowel fijne details (veren) als een vage groene achtergrond voorkomen.

Imagenomic Noiseware, 100% crop. Fotograaf: Marijn Heuts

Oordeel vooral zelf en maak je eigen keuze, maar mijn conclusie is als volgt:

Imagenomic levert het mooiste resultaat op. Er is minder ruis verwijderd, maar wat overblijft is acceptabele ruis. Door niet te agressief te werk te gaan, zijn details behouden gebleven. Met de vele schuifjes zou je de achtergrond meer ruisreductie kunnen geven. Of je stelt de reductie overall sterker in en gebruikt een masker op de nieuwe laag om het er op plekken met veel details (gedeeltelijk) uit te schilderen. Die optie heb je natuurlijk bij elke plugin!

Lightroom

Lightroom is een goede tweede. De ruis is teruggebracht tot een prima niveau en in de afgetekende veertjes zijn nog details te vinden.

De ruisinstellingen in Lightroom. Fotograaf: Marijn Heuts

Waar het wat onscherper wordt, zie je de  boel al vervagen. Ook hier kun je de ruisreductie op een nieuwe laag toepassen (in Photoshop zou je dan een kopie van de laag met de foto maken en daarop het Camera RAW filter loslaten).

Ruis aangepakt in lightroom, 100% crop. Fotograaf: Marijn Heuts

Topaz Denoise

Topaz Denoise AI heeft zijn best gedaan na het nogal agressief verwijderen van ruis de details terug te brengen.

Ruisreductie in Topaz Denoise. Fotograaf: Marijn Heuts

Die details zijn echter minder fijn dan ze zouden moeten zijn, en doen in de verte lijken op een overmatig gebruik van de clarity (helderheid) schuif in Lightroom.

Het beeld na ruisreductie door Topaz Denoise, 100% crop. Fotograaf: Marijn Heuts

Het ziet er allemaal wat hakkelig uit. Maar goed, dat is op 100%, als je verder uitzoomt oogt het al heel wat beter.

Nik Dfine

Nik Dfine komt wat mij betreft als laatste in de rij. De ruis is weg, zeker weten. Maar daarmee ook alle details, waarmee een soort cartoon is ontstaan. Je zou de ruisreductie er deels uit kunnen schilderen op de vogel en alleen de achtergrond ontruizen.

Instellingen bij Nik Dfine. Fotograaf: Marijn Heuts

Maar ook dan pas je best geen 100% ruisreductie toe op de achtergrond. De detail- en ruisrijke vogel lijkt dan wel op de plastic achtergrond geplakt.

Ruisreductie door Nik Dfine, 100% crop. Fotograaf: Marijn Heuts

Let wel, dit is zoveel mogelijk met toepassing van de automatische ruisreductie. Met de schuifjes zijn de resultaten ongetwijfeld nog te verbeteren. Nogmaals: trek je eigen conclusies, of doe je eigen test. Van alle plug-ins is een testversie te downloaden die je enige tijd mag gebruiken.

Conclusie

De voornaamste conclusie is wat mij betreft dat ruisreductie lang niet zo vaak nodig is als je zou denken, en als je deze al toepast, doe dat dan beheerst en subtiel. Zowel Lightroom als Imagenomic geven je de tools in handen om die beheersing te hanteren. Topaz en Nik werken iets meer met de botte bijl, waardoor je als gebruiker nog beter moet oppassen niet door te schieten.

Deel dit artikel


18
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Door Werner op 27 april 2021 om 20:31

    Het is toch algemeen bekend dat DXO de beste is in reductie van ruis…..

    1. Door Marijn Heuts op 29 april 2021 om 09:37

      Helaas is dat programma verder nergens goed voor 😉 De nieuwe DxO Pure Raw kan een goede optie zijn, maar er is niets in te stellen en je moet er een nieuwe DNG voor aanmaken.

  2. Door Jeroen op 27 april 2021 om 18:51

    Topaz Denoise is voor mijn misbaar geworden. In bovenstaand voorbeeld wordt het wel totaal verkeerd gebruikt.
    De Denoise AI sectie kan voor 90% van de situaties gebruikt worden. Wel worden instellingen op de hele foto toegepast. Door de AI-module herkent het programma nazettend veel scenario’s.
    Wil je het toch selectief bewerken, dan maak je het best meerdere exports om ze dan te layeren in Photoshop of Affinity Photo.
    Ook handig: vooraleer het in Topaz Denoise te laden, zet de verscherping in Lightroom uit (=op nul zetten). Gebruik de verscherping van Topaz Denoise , die trouwens ook uitstekend is.

    1. Door Marijn Heuts op 29 april 2021 om 09:44

      Hmm…volgens mij is het gebruikt zoals je het moet gebruiken, elk van de drie opties heeft een beschreven scenario waarin dat het beste zou werken. En eerlijke gezegd leverde Denoise AI voor deze foto geen beter resultaat op. Ik vond de ruisreductie te agressief en de verscherping ter correctie te grof. Maar dat is natuurlijk persoonlijke voorkeur.

  3. Door Douwe Struiksma op 27 april 2021 om 16:23

    Interessant artikel Marijn. In aansluiting op de reactie van Erik 2e alinea: in voorkomend geval maak ik van die 2e laag dan een slimme laag; na aanpassingen (en eventueel een masker voor het deels toepassen van de ruisreductie) kun je dan eenvoudig weer terug naar de gebruikte instellingen in Topaz (of welke andere applicatie je dan ook maar gebruikt). Zodoende kun je waar nodig dan nog ietsjes verder aanpassen. Werkt prima 🙂

    1. Door Marijn Heuts op 27 april 2021 om 17:59

      Goeie aanvulling! Werken op een nieuwe laag is altijd een goed idee, werken op een smart layer een nog beter idee.

  4. Door Huisfotograaf op 27 april 2021 om 15:36

    Jammer dat DXO Fotolab 4 met DeepPRIME er niet bij zit. Geeft mijns inziens toch wel erg goede resultaten. Nadeel is dat het werken hiermee met een wat oudere (niet ondersteunde) grafische kaart erg traag gaat.

    1. Door Marijn Heuts op 27 april 2021 om 18:02

      Die heb ik zelf nog niet gebruikt, maar als ik de reviews moet geloven zijn de resultaten erg goed. Al kun je zelf niets instellen en hoef je maar op één knop te drukken. Dat is zowel een voordeel als een nadeel.

  5. Door B.J. Barendregt op 26 april 2021 om 20:55

    Interessant artikel, maar … beoordeel ook eens de ruis “capaciteiten” van Pixelmator-Pro en Darktable: beiden programma’s die niet onderdoen voor het bijna monopolie van LR (..).
    Het lijkt wel of Lightroom -ook hier- een soort van alleenrecht heeft en dat doet zowel Darktable als Pixelmator-Pro gewoon te kort !

    1. Door Marijn Heuts op 27 april 2021 om 18:01

      Als gebruiker van Adobe producten kan ik daar zinnige dingen over zeggen en bepaalde technieken uitleggen. Ik zou me er niet goed bij voelen als ik dat deed over software die ik niet gebruik of beheers. Je hebt gelijk dat er meer is dan Lightroom en dat die alternatieven aandacht verdienen. Dan zou er iemand moeten opstaan die er stukjes over wil schrijven. Hetzelfde geldt voor de hier beschreven plugins, het zijn de meest gebruikte en degene die ik zelf ken en gebruik of gebruikt heb.

  6. Door Leerdammerkees op 22 april 2021 om 01:35

    Ruisreductie doe je als je fotografeert en is alleen noodzakelijk in de nabewerking als je op het moment, niet goed belicht. Hoge Iso’s tijdens het fotograferen met een donkere achtergrond, zelfs met de duurste camera’s ontstaat ruis. Daarom is fotograferen met ‘mooi licht’ zo belangrijk, vaak zeldzaam maar qua nabewerking een makkie. Daarom lees ik bovenstaand stukje eigenlijk als ‘onbenullig’, de juiste belichting is altijd moeilijk maar als je er dichtbij zit is die ruisreductie bij al die applicaties niet te vergelijken. Bij een niet juiste belichting is het een ander verhaal en als je een beetje fotograaf bent verdwijnt zo’n foto gewoon in de prullenbak. Ervan geleerd, volgende keer beter. Het mysterie van Toon Hermans: ‘wat ruist er door het struikgewas’? Wist ik maar waarom die ruis daar was 🙂

    1. Door Marijn Heuts op 22 april 2021 om 09:55

      Ik ben het deels met je eens Kees. Door niet te donker te belichten voorkom je onnodige ruis. Maar een foto zoals die van de das is gemaakt op 6400 ISO en ook nog eens iets onderbelicht, omdat de lopende das anders nooit scherp op de foto zou komen. Als je dat ook nog eens met een iets oudere camera doet, ontkom je niet aan ruisreductie en was er in het veld weinig dat je beter had kunnen doen. Als je net als ik graag schemeractieve zoogdieren fotografeert, ga je ruisreductie echt wel waarderen! En wat er in het struikgewas ruist, daar kom ik pas achter als ik de gemaakte foto thuis verder oplicht, zodat ik kan zien wat er op staat 😉

      1. Dieren in de nacht kan prima met lage iso’s Marijn. Vraag maar aan Marcio Cabral. 😉

    2. Altijd grappig dit soort reacties, dat als je een beetje fotograaf bent je foto’s met veel ruis in de prullenbak laat verdwijnen. Ik concludeer daar dan maar uit dat jij niet in de schemer of aan de randen van de dag fotografeert. Probeer maar eens een jagende velduil op de foto te zetten zonder de ISO behoorlijk op te schroeven. Dat is nagenoeg onmogelijk.

      Ik ben erg blij met programma’s als Topaz, die kunnen een hoop ruis uit de foto halen zonder veel problemen. Ik doe dat altijd wel op een aparte laag in Photoshop zodat ik met masking nog wat selectief kan zijn waar ik meer of minder ruis wil hebben.

  7. Ik ben ook echt tevreden met Topaz denoise. Waar mijn foto ondanks de ruisreductie in LR werd geweigerd op een natuurfotosite vanwege de ruis, werd dezelfde foto na behandeling met Denoise zonder problemen geaccepteerd en kreeg ik veel lovende reacties.
    Denoise het type ruisonderdrukking te laten bepalen, levert 9 van de 10 keer het beste resultaat (handig te vergelijken in de preview.

    1. Door Marijn Heuts op 22 april 2021 om 09:52

      Dank je wel voor je ervaring, daar kunnen anderen hun voordeel weer mee doen!

  8. In mijn ervaring is Topaz een geweldig product maar met name als je de Denoise feature gebruikt en niet de AI feature. Met denoise heb je zelf alle controle over de hoeveelheid ruisonderdrukking en kleurruis verwijdering. Daarnaast kun je best veel details terugbrengen met de ‘improve sharpness’ feature. Ik zou voor dit onderzoek aanraden je test nog eens uit te voeren met de denoise setting.

    1. Door Marijn Heuts op 21 april 2021 om 13:13

      Dank je wel voor je reactie. Die functie heb ik ook geprobeerd en gaf in elk geval voor deze specifieke foto geen mooi resultaat. Maar net als bij mijn vorige stuk over de Super Resolutie raad ik iedereen aan de testversies te downloaden en eigen onderzoek te doen. Smaken en voorkeuren verschillen nu eenmaal!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *