HOME < IN DE ZOEKER < SOORTEN
IN DE ZOEKER

Grauwe gans, jaarrond aanwezig

Het is begin november, acht uur in de morgen, de dag begint mistig en koel. Ik sta in het uiterwaardengebied Havikerwaard tussen de IJssel en de stuwwallen van de Veluwezoom. Recht boven mij vliegen massale groepen grauwe ganzen, deze zijn een klein stukje verderop uit een plasje opgestegen. Het overweldigende gegak geeft me elk jaar weer het ultieme najaar- en wintergevoel.

Grauwe gans, jaarrond aanwezig
De grauwe gans, niet zomaar een gans. Ik mag mezelf in volle glorie laten zien! Fotograaf: Danny Slijfer

De grauwe gans (Anser anser) is een gans. Ja joh echt? Niet bepaald spannend, of wel? De meeste van ons zullen enthousiaste natuurfotografen zijn en geen doorgewinterde vogelaars, dus voordat je weg klikt: een gans herkennen is nog helemaal niet zo makkelijk. Je hebt namelijk de kolgans, brandgans, dwerg gans, roodhalsgans, toendrarietgans, grote Canadese gans, rotgans en nog veel meer! Ik zal jullie de omschrijving van deze soorten besparen, want dan wordt het een boekwerk. De grauwe gans is hoofdzakelijk lichtbruin met een roze of oranje snavel. Oranje is westelijk en roze betekent dat het een oostelijke ondersoort is van de grauwe gans. Ze wegen drie tot vier kilo en zijn 75 – 90 centimeter groot. De grauwe gans heeft stevige, roze poten midden onder het lichaam, waardoor ze goed kunnen lopen. Zeg je gans dan heb je het eigenlijk over het vrouwtje, mannetjes worden ook wel gent, ganzerik of gander genoemd. Verder herken je de grauwe ganzen aan de oranje oogring en een lichte onderkant, soms met zwarte vlekken op de buik. Let ook op de vleugels deze gaan van lichtgrijs naar donkergrijs met een duidelijke overgang.  Er zijn ook verwilderde (grauwe) soepganzen, dit zijn gedomesticeerde ganzen die je kan aantreffen tussen wilde ganzen. Zo zijn er veel verschillende rassen ontstaan zoals de krulveergans of Twentse landgans.

Grauwe ganzen zijn watervogels en herbivoren, gespecialiseerd in grazen en daarom veel te vinden in agrarische, natte en open gebieden. Ze kunnen ook vanuit het water eten, bijvoorbeeld plantenwortels of jonge rietscheuten. Je vindt ze meestal ook in de buurt van water, dit kan een stadspark, in de uiterwaarden, of op de Veluwerandmeren zijn. Bij je vijvertje in de achtertuin zul je ze niet snel zien, ze hebben ruimte nodig.

Een prachtige mistige ochtend in Havikerwaard tussen Dieren en Doesburg. De grauwe ganzen ontwaken stuk voor stuk nu. Fotograaf: Danny Slijfer

Terug naar die prachtige ochtend. Sommige grauwe ganzen liggen te dobberen in grote groepen op het water, met hun kop naar achteren weggestopt in hun verenkleed. Anderen staan te doezelen en wakker te worden langs de kant. De vroege (ganzen)vogels zijn al opgevlogen naar de omliggende weilanden. Afgelopen nacht hebben ze in het midden van dit relatief kleine plasje geslapen om minder snel ten prooi te vallen aan een vos of ander roofdier. Binnen een paar uur grazen de meesten op de graslanden in de uiterwaarden rondom de IJssel. Ze eten niet voor niets met zo’n grote groep, hoe groter de groep des te minder risico voor een gans om gevaar te lopen. Er zijn bij elke groep een aantal grauwe ganzen die de functie hebben als bewaker om de omgeving in de gaten te houden, zodat de rest veilig kan eten. Bij de grote groepen kom je echter vaak niet in de buurt. Wanneer jij één stap zet, zetten zij er vijf. De grauwe ganzen in de stadsparken zijn vaak beter te benaderen. Echter in de broedtijd zijn sommigen bereid om uit te halen met hun vleugels. De genten strekken hun nek en komen blazend en gakkend op je afgestormd. Een traumatische ervaring voor een kind lijkt me, ik denk dat ik het heb verdrongen… Vooral van eind februari tot eind juni kunnen ze erg waaks en aanvallend reageren, dit doen ze om hun kroost te beschermen tegen gevaar. Het scheelt ze hebben maar één legsel per jaar. Na een maand komen de eieren uit en na ongeveer acht maanden functioneren ze zelfstandig en kan een gans uiteindelijk wel dertig jaar worden.

Een grauwe gans verscholen tussen het bloeiende koolzaad. Speel met je omgeving en je krijgt verassende resultaten. Fotograaf: Danny Slijfer

De dag in Havikerwaard is voorbijgevlogen en de avond nadert, nu wordt het nog interessanter. Er ontstaat een prachtige wolkenlucht tijdens de zonsondergang. De hele dag ervaar je al de vogeltrek van grauwe ganzen die komen overwinteren in ons landje. De grauwe gans is een deeltrekker, dat betekent dat een deel ervan in hun broedgebied blijft. In de winter krijgen we grauwe ganzen uit het noorden en oosten op bezoek en groeit het aantal ganzen in ons land flink, maar je ziet de grauwe gans jaarrond. Wanneer de zon ondergaat dan wordt het een magisch spektakel, honderden vliegen er die avond langs. De ene keer een V-vorm van tien stuks en de andere keer honderden in een perfecte V-formatie. Ze vliegen in een V-vorm om energie te besparen. De achterste vangt het minste wind, de voorste het meest, maar door onderling te wisselen komen ze het verst en behalen ze snelheden tot wel 46 kilometer per uur. Vlieg je als gans alleen dan vang je te veel wind en wordt de tocht veel te zwaar. Vergelijk het met wielrenners, die doen het precies zo!

Fototips

  • De grauwe ganzen in je parkje om de hoek zijn goed benaderbaar met een telelens. Probeer deze eens uniek op de plaat te krijgen. Fotografeer ze met een stadse achtergrond die een scala bevat aan kleuren. Kom niet te dichtbij in de broedtijd en voorkom dat je ze fotografeert met van die grote groene ringhalsbanden.
  • De details van de grauwe gans zijn erg mooi en fotogeniek. Denk aan het verkenkleed, de zwemvliezen of de zaagrand van de snavel.
  • Ga een uurtje voor zonsondergang op pad en fotografeer ze in V-formatie met de mooiste luchten. Met langzame sluitertijden en vervolgens de camera meetrekkend in hun vluchtlijn kan ook verassend mooie effecten geven.
  • Grauwe ganzen origineel fotograferen in het weiland is erg moeilijk, gebruik de vegetatie in de voorgrond zodat je een mooi inkijkje naar de ganzen creëert. Of fotografeer ze in mist, sneeuw of harde regen dan filter je storende elementen in de achtergrond.
  • Fotografeer de grauwe gans vanaf een laag standpunt, je ontkomt er niet aan om plat op de buik te liggen. Ik verzeker je dat ze dan nog fotogenieker worden. Houd bij grote groepen ganzen wel genoeg afstand en voorkom daardoor verstoring.
  • Grauwe ganzen zijn monogaam, dat betekent dat ze voor altijd bij elkaar blijven. Een project waarbij je ze jaarrond volgt en hun gedrag in beeld brengt is erg interessant om vast te leggen.
Een close-up van een grauwe gans. Gemaakt in het Musispark in Arnhem midden in de stad. Fotograaf: Danny Slijfer

Verspreidingskaart

Nederland

België

Meer weten?

Vogelbescherming

Wikipedia

Birdpix

En dan nog dit!

Is het je wel eens opgevallen dat van half mei tot half juni er veel minder grauwe ganzen te zien zijn? Dit komt omdat een groot deel zich terug trekt naar veilige omgevingen, zonder verstoring en zo min mogelijk risico’s van roofdieren. Ze zitten dan tussen de rietlanden en in moerasgebieden. Dit doen de grauwe ganzen, omdat ze in deze periode niet kunnen vliegen. Ze zitten dan namelijk in de rui. In plaats van een enkele vleugelpen te verliezen, laten ze alle vleugelpennen tegelijkertijd uitvallen en dat maakt ze uiterst kwetsbaar op dat moment.

Een klein groepje grauwe ganzen sluiten mijn dag af. Ik ga weer terug naar huis en zij vliegen of nog een heel eind verder of naar de volgende rustplek voor vannacht. Fotograaf: Danny Slijfer

Deel dit artikel


2
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE
  1. Tja er zijn er erg veel! Te veel zelfs en de jagers doen er niet genoeg aan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *