Menu

Kievit

Een van de meest beroemde weidevogels is ontegenzeggelijk de kievit. Met zijn brede, zwart-witte vleugels, de metallic blauw-groen-paars glimmende zwarte bovendelen, witte buik en zijn lange kuif is de kievit onmiskenbaar. In het broedseizoen hoor je regelmatig het luide kie-WIT, waardoor je weinig fantasie nodig hebt om te snappen hoe de kievit aan zijn naam gekomen is. 
De kuif van de kievit is in het voorjaar het grootst.
De kuif van de kievit is in het voorjaar het grootst. Fotograaf: Luc Hoogenstein

.Kieviten broeden in weilanden, op akkers en op kwelders. Al in de winter verschijnen daar de eerste broedvogels. Met hun zang, een luid “kie-wit, wit, wit-zie, wit”, laten ze concurrenten weten dat dit territorium al bezet is. Vaak doen ze dit aan de hand van een buitelende baltsvlucht waarbij de brede vleugels goed zichtbaar zijn. Aan die brede, zwart-witte vleugels heeft de kievit zijn Engelse naam te danken: Lapwing. Daarnaast heeft de kievit de reputatie van zeer felle verdediger van zijn nest tegen rovers. Waardoor andere weidevogelsoorten zoals grutto, tureluur en scholekster graag in de buurt van kieviten broeden.

De zwart-witte ondervleugels zijn een goed kenmerk in de vlucht.
De zwart-witte ondervleugels zijn een goed kenmerk in de vlucht. Fotograaf: Luc Hoogenstein

Het eerste kievitsei

Kieviten hebben één legsel per jaar van meestal vier eieren. Mocht het eerste legsel mislukken, dan beginnen ze vaak aan een tweede legsel. De jaarlijks terugkerende traditie naar het zoeken van het eerste kievitsei levert meestal een vondst begin maart op (heel soms eind februari), maar dit zijn uitzonderingen. Het broedseizoen begint voor de meeste vogels half maart en eindigt in juni. De eieren worden zo’n vier weken bebroed. Als de jongen uit het ei komen gaan ze meteen aan de wandel, maar blijven dan nog wel in de buurt van het nest. De eierschalen worden door de oudervogels uit het nest verwijderd, omdat de witte binnenkant van de eieren kan werken als een magneet voor predatoren. Vijf tot zes weken na het uitkomen van de eieren zijn de jongen groot genoeg om te kunnen vliegen en verlaten de vogels het broedgebied.

Weidevogelonderzoekers bij het nest van een kievit
Weidevogelonderzoekers bij het nest van een kievit. Fotograaf: Luc Hoogenstein
Een jonge kievit trekt een worm uit de grond terwijl de oudervogel toekijkt.
Een jonge kievit trekt een worm uit de grond terwijl de oudervogel toekijkt. Fotograaf: Luc Hoogenstein

Bedreigingen voor de kievit

Het gaat niet goed met de kievit in zowel Nederland als België. In 40 jaar tijd is de populatie met meer dan 60% afgenomen en voorlopig lijkt die trend nog door te zetten. De belangrijkste oorzaak is de verslechtering van het boerenland voor kieviten. Door een steeds lagere grondwaterstand is het voedsel (bodemdieren) onbereikbaar geworden. Daarnaast is het boerenland steeds eentoniger van opbouw geworden. De variatie in type grasland, die de kievit hard nodig heeft om te nestelen en de jongen te voeden, is bijna overal verdwenen. Er zijn meer gevaren: in Frankrijk mogen kieviten op trek nog steeds bejaagd worden. En dat zijn vaak broedvogels uit België en Nederland. De kievit staat nog niet op de Rode Lijst van bedreigde vogels, maar is door Vogelbescherming wèl opgenomen in de Oranje Lijst van Nederlandse broedvogels. De Oranje Lijst is een waarschuwingslijst zodat actie kan worden genomen om te voorkomen dat de soort daadwerkelijk op de Rode Lijst terecht komt.

Overwinterende kievit, vlak voor het broedseizoen
Overwinterende kievit, vlak voor het broedseizoen. Fotograaf: Luc Hoogenstein

Fototips

  • Bewolkt weer is gunstig voor het fotograferen van kieviten. Door hun zwart-witte verenkleed is het moeilijk om, in de zon, het grote contrast in het verenkleed goed op de foto te krijgen zonder bijvoorbeeld de witte delen te overbelichten.
  • Timing is alles. Het beste is de (vroege) ochtend omdat de vogels dan het meest actief zijn en de zon is nog niet zo krachtig.
  • Gebruik een telelens of een sterke zoomlens, zodat je op afstand van de vogels kunt blijven en ze zonder verstoring kunt fotograferen.
  • Probeer niet alleen beeldvullende foto’s te maken, maar maak ook eens foto’s van kieviten in een groter geheel. Door het landschap waar de kievit zich bevind in de foto te betrekken krijgt de foto een tweede laag, waardoor je een verhalende foto kunt maken.
  • Kieviten kun je het hele jaar fotograferen, maar tijdens het broedseizoen zijn de aantallen het laagst. Hou daar rekening mee in je planning.

Leefomgeving

graslanden, akkers, oevers, etc

Vindtijd

het hele jaar door

Meer weten?

Bescherming

beschermd

Kwetsbaarheid

Staat (nog) niet op de Rode lijst

Verspreidingskaart

En dan nog dit!

Kieviten hebben een korte snavel waarmee ze snel in de bodem prikken om regenwormen en andere bodembewoners te grijpen. Dat is een goede strategie zolang de bodem niet bevroren is. Als dat in de winter wèl het geval is vliegen de kieviten met de vorstgrens mee en verdwijnen dan uit de bevroren delen van het land. Zie je in de winter opeens grote groepen kieviten richting het zuiden vliegen, dan kun je ervan uitgaan dat Koning Winter in het noorden is aangekomen!

2 reacties

  1. Mooi artikel en dito foto’s. Maar op een essentieel punt incompleet. Naast het grasfalt dat heeft gezorgd voor een zeer forse krimp van broedgebied, wordt het aantal weidevogels op de overgebleven broedgebieden gedecimeerd door met name de vos en de alsmaar groter wordende populatie van de steenmarter.
    Willen we de weidevogels behouden dan zal de populatie-omvang van deze predatoren beperkt moeten worden. Als we niets doen, dan zijn de weidevogels straks verleden tijd en misschien alleen nog in streng beveiligde reservaten te zien.
    Het is jammer dat de meeste natuurorganisaties dit niet willen of durven te benoemen, waarschijnlijk uit angst voor ledenverlies.

    1. Beste meneer Sibma, er is meters wetenschappelijke literatuur die ondersteund dat een predatorenstand geregeld wordt door de prooistand, niet andersom. Muizenjaren cyclus bepaalt het fluctueren van de uilen- en valken stand, om een willekeurig voorbeeld te noemen. Weidevogels verdwijnen omdat hun biotoop is veranderd, lees: verdwenen. Dat de ‘streng beveiligde reservaten’ relicten zijn die predatoren verhevigd aantrekken is logisch en temeer reden de biodiversiteitsdraagkracht op het platteland te herstellen.

Reageer op dit artikel

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site wordt beschermd door reCAPTCHA en het Google privacybeleid en servicevoorwaarden zijn van toepassing.

Geef een reactie

2 reacties

  1. Mooi artikel en dito foto’s. Maar op een essentieel punt incompleet. Naast het grasfalt dat heeft gezorgd voor een zeer forse krimp van broedgebied, wordt het aantal weidevogels op de overgebleven broedgebieden gedecimeerd door met name de vos en de alsmaar groter wordende populatie van de steenmarter.
    Willen we de weidevogels behouden dan zal de populatie-omvang van deze predatoren beperkt moeten worden. Als we niets doen, dan zijn de weidevogels straks verleden tijd en misschien alleen nog in streng beveiligde reservaten te zien.
    Het is jammer dat de meeste natuurorganisaties dit niet willen of durven te benoemen, waarschijnlijk uit angst voor ledenverlies.

    1. Beste meneer Sibma, er is meters wetenschappelijke literatuur die ondersteund dat een predatorenstand geregeld wordt door de prooistand, niet andersom. Muizenjaren cyclus bepaalt het fluctueren van de uilen- en valken stand, om een willekeurig voorbeeld te noemen. Weidevogels verdwijnen omdat hun biotoop is veranderd, lees: verdwenen. Dat de ‘streng beveiligde reservaten’ relicten zijn die predatoren verhevigd aantrekken is logisch en temeer reden de biodiversiteitsdraagkracht op het platteland te herstellen.

Reageer op dit artikel

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site wordt beschermd door reCAPTCHA en het Google privacybeleid en servicevoorwaarden zijn van toepassing.

Deze artikelen vind je vast ook interessant: