HOME < IN DE ZOEKER < SOORTEN
IN DE ZOEKER

Kruisspin

In de herfst kom je ze massaal tegen, de spinnen. De meest bekende is de kruisspin, gemakkelijk herkenbaar aan het kruis op zijn rug. De een vindt het een griezel, de ander een prachtbeest. Voor wie durft: ga eens dichterbij en bekijk het diertje eens goed. En observeer niet alleen de spin zelf, want het wielweb dat de kruisspin maakt is een van de mooiste kunstwerkjes die moeder natuur kent. Huiver en bewonder.

kruisspin
Een kruisspin is bezig met het maken van een web. Fotograaf: Arnold Kreveld
Delen

Je ziet ze niet makkelijk over het hoofd, de kruisspinnen zitten vaak midden in hun web en vrij laag bij de grond. Ze zijn vrij fors en dat geldt vooral voor de vrouwtjes. Het zijn flinke matrones van zo’n 17 mm groot en met een dik lijf. De mannetjes zijn een stuk kleiner, hooguit 10 mm en met een veel tengerder achterlijf.

Zoals dat hoort bij spinnen heeft de kruisspin acht poten, de poten bestaan uit zeven leden en zijn bedekt met scherpe stekelige haren. Het lijf bestaat uit twee delen: kop/borststuk en achterlijf. Bij de kop zie je nog een paar heel kleine pootjes zitten. Dat zijn geen echte poten, maar de palpen. Deze organen hebben een zintuigelijke functie en bij mannetjes in de paartijd een functie voor het opslaan van sperma. Op zijn kop heeft een kruisspin acht ogen. Echt goed zien kan hij desondanks niet, het zijn maar kleine puntvormige oogjes.

Het leven van de kruisspin begint in de herfst, als hij als ei wordt afgezet. Samen met een paar honderd andere eitjes in een cocon, in een verborgen hoekje, bijvoorbeeld achter een plant of in de schuur. De cocon met eitjes overleeft de winter en in het voorjaar komen de eitjes uit. Dan kun je de jonge kruisspinnetjes tegenkomen.  Ze zijn geel van kleur en zitten vaak op een kluitje. Bij verstoring schieten ze alle kanten uit, een grappig gezicht.

In de loop van de zomer groeien de spinnen als kool en moeten ze regelmatig vervellen. In het begin zijn mannetjes en vrouwtjes even groot maar in de loop van de zomer maken de vrouwtjes de grootste groeispurt door. Aan het eind van de zomer zijn ze volwassen. Al die uitgegroeide spinnen maken flinke webben en het is geen wonder dat je in dat jaargetijde de meeste spinnen ziet zitten in hun web. Goed beschouwd zijn de meeste aantallen niet in de herfst aanwezig maar in het voorjaar als de eitjes uitkomen. In de loop van het seizoen worden er heel wat spinnen opgegeten door vogels en andere dieren. De overlevers zie je in de herfst verschijnen.

De paring vindt plaats in de herfst. De kleinere mannetjes verlaten hun web en benaderen de wijfjes heel voorzichtig. Die omzichtigheid is niet zonder reden. Het gebeurt maar al te vaak dat het vrouwtje manlief aanziet voor een prooi en oppeuzelt. Er is niet voor niets een heel herkenningsritueel bij spinnen voordat de paring plaats vindt. De gelukkige man die de paring heeft overleeft kan de daad misschien nog een keer verrichten dat najaar.

De paring is uitwendig, dat wil zeggen dat er geen penetratie plaats vindt.  Het mannetje verzamelt wat sperma in zijn palpen (pootachtige orgaantjes vlak bij zijn mond) en levert dit in de vorm van een pakketje, zo snel als hij kan stopt hij dit in het geslachtsorgaan van het vrouwtje en rent dan voor zijn leven.

Het web van de kruisspin is het kenmerkende ronde wielweb. Een waar kunstwerk. Het web is kwetsbaar voor regen en wind en moet vaak gerepareerd worden. Ook als er een prooi in heeft gezeten is het web meestal beschadigd. Een web is daarnaast gevoelig voor uitdroging. Een spin moet daarom bijna elke dag zijn web wel verversen.

Een wielweb in de mist. Fotograaf: Ron Poot

Fototips

  • Als je ze voorzichtig benadert blijven kruisspinnen rustig in hun web zitten. Als ze toch vluchten, heb geduld en wacht tot ze weer hun plek innemen.
  • Een statief is handig, maar pas op bij het installeren, voor je het weet heb je het web verstoord of gescheurd.
  • In de vroege ochtend hangt het web vol druppeltjes en is mooi om te fotograferen.
  • In de lente zijn de nestjes met piepkleine en knalgele baby-spinnetjes leuk om te fotograferen.
  • Doe eens creatief met het spinrag met parels, door van verschillende kanten te benaderen.
  • Bij tegenlicht komen de details van de harige spin en zijn web nog mooier naar voren.
  • Het zonlicht kan in web en druppeltjes flare verschijnselen opleveren, je ziet ze als kleurige vlekken of strepen. Lelijk of mooi is een kwestie van smaak, het is het proberen waard.
  • Durf eens dichtbij te komen voor een mooie macrofoto. Er zijn prachtige details te zien zoals het kruis op de rug of de kop.
  • Bij het fotograferen van een web: fotografeer loodrecht op het vlak van het web en let goed op hoe de scherpte ligt.

Verspreidingskaart

Statistieken en verspreiding in Nederland

Verspreiding in Belgie

Meer weten?

Wikipedia

Natuurpunt.be

Foto’s op Nederpix

En dan nog dit!

Het kruis van de kruisspin op zijn rug heeft een bijzondere functie. Het is een verzameling zakjes, uitstulpsels van de darm, die vlak onder de doorzichtige huid liggen en ongeveer het figuur van een kruis vormen. In deze zakjes verzamelt de spin afvalstoffen die hij anders niet kwijt kan. Dat afval bestaat uit lichtreflecterende kristallen wat verklaart dat je ze zo goed kunt zien. Soms bevat de huid van de kruisspin wel pigment, waardoor de huid minder doorzichtig is en een andere kleur krijgt. Je kunt de witte vlekjes hierdoor minder goed zien en het lijkt of de spin geen kruis meer heeft. Dan wordt herkenning van een  kruisspin opeens toch nog lastig.

Deel dit artikel


0
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *