HOME < IN DE ZOEKER < SOORTEN
IN DE ZOEKER

Maretak

In het westen van het land zie je ze maar heel weinig. Het is veel meer een plant van het oosten en zuidoosten van het land. Maar nu staan er al tien jaar twee maretakken te pronken op de appelboom in mijn tuin in Zoetermeer. Die is daar niet zomaar gekomen. Op de Pietersberg in Maastricht staat ergens op kniehoogte op de stam van een populier een maretak. Ik heb daar voor het eerst in 2005 wat besjes van meegenomen die ik op de appelboom in de achtertuin heb uitgesmeerd. Sneetje in de schors en wrijven maar. Twee jaar later pas, in 2007, kwamen er twee kiemplantjes op. En nu tien jaar later groeien er twee forse maretakplanten op de stam. Het heeft de appels geen kwaad gedaan. Integendeel, nog nooit hebben we zoveel appelmoes gemaakt als dit jaar. Al die jaren volg ik de ontwikkeling van meneer en mevrouw en zo nu en dan leg ik die fotografisch vast.

maretak
Links meneer en rechts mevrouw. Maretak is tweehuizig wat wil zeggen dat een plant alleen mannelijke of alleen vrouwelijke bloemen draagt. Fotograaf: Arno van Berge Henegouwen
Delen

Vogellijm is de andere Nederlandse naam voor deze bijzondere plant. Zij groeit als parasiet op fruitbomen, populieren en meidoorns. Vooral in het zuiden van Limburg zijn in de winter de ronde groene ballen opvallend die soms met tientallen in de bomen zitten. De witte, licht giftige, glasachtige bessen zijn rijp met kerstmis. Wanneer ze niet gegeten worden blijven ze soms tot ver in mei op de plant zitten. Ze laten zich makkelijk uitsmeren op boomschors en kiemen daarop. De twee bessen die kiemden groeiden tot mijn verrassing uit tot een mannetjesplant en de andere tot vrouw. Maretak blijft het hele jaar groen. De zaden worden verspreid door vogels en die hebben het er best moeilijk mee. Want het vruchtvlees is zo kleverig, dat hun snavels er vol mee zitten. Dan rest maar één oplossing: die lijm afsmeren aan een tak. En daar is de maretakvrouw op uit, want dankzij de vogels kan zij haar zaden verspreiden naar andere bomen. De vogel die daar volgens de literatuur een specialisme van heeft gemaakt is de grote lijster. Bij mij in de tuin hier in het westen van het land moet ik de eerste nog zien.

Wat me wel is opgevallen, is dat de plant behalve voor de grote lijster ook aantrekkelijk is voor andere vogels. Behalve de kramsvogel is dat bij mij de zwartkop. Jaarlijks eten ze in november en december van de overgebleven druiven in de tuin, maar op een keer zag ik ze bezig in de appelboom waar ze probeerden de bessen van de maretak te eten. Deze kleine vogelsoort heeft meer moeite met de kleverige bessen. Na hun maaltijd vond ik steevast de over de takken uitgesmeerde resten van de bes. Kleine besetende vogelsoorten lijken mij belangrijke vectoren.

In het voorjaar vliegen er veel hommels in de tuin. Nooit zag ik er een op de maretakmannetjesbloemen zitten. Wel komen er zo nu en dan vliegen en een enkele wants op af. De literatuur is niet duidelijk over de bestuivers die gezocht moeten worden in een van deze twee groepen. Er kleven nog veel raadsels aan deze prachtige planten.

Tegenwoordig zijn alle maretaksoorten in hun eigen familie, de Vogellijmachtigen, Viscaceae ondergebracht.

Het vruchtbeginsel van de maretak is onderstandig. De bes laat dat zien in de restanten van de bloem die als donkere vlekken op de top van de bes zitten.
Het vruchtbeginsel van de maretak is onderstandig. De bes laat dat zien in de restanten van de bloem die als donkere vlekken op de top van de bes zitten. Fotograaf: Arno van Berge Henegouwen

Fototips

Maretakfotografie is een zaak van lange adem. Je kunt voor veel geld een platform oprichten in een boom, maar dan heb je alleen het winterhalfjaar om de plant goed in beeld te nemen. En een bruidsfoto van man en vrouw zoals ik die in mijn tuin kan maken is er dan naar alle waarschijnlijkheid niet bij. Het verzamelen en uitsmeren van de vruchten op een geschikte boom vlak bovengronds is wat er overblijft, maar dan duurt het een eeuwigheid voordat je iets ziet wat je kunt fotograferen. De eerste twee jaar na het uitsmeren is er helemaal geen resultaat zichtbaar. Zo lang duurt het voordat de nieuwe bewoner wat gaat doen. Ik heb veel geluk gehad met mijn gesmeer. Ik zit nu met twee prachtige, groenblijvende planten in de tuin die ik als exoten beschouw.

 

Verspreidingskaart

Statistieken en verspreiding

Meer weten?

Waarneming.nl info

Wilde planten

En dan nog dit!

De maretak & kerst
Vooral in de engelstalige landen is de maretak of ‘mistletoe’ hèt symbool van kerst. De maretak wordt tijdens de kerstdagen opgehangen aan het plafond van de woonkamer. De legende is dat je degene die onder de mistletoe staat mag kussen. Dit levert natuurlijk leuke, grappige en romantische taferelen op – en foto’s met eeuwigheidswaarde.

 

Deel dit artikel


0
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *