HOME < IN DE ZOEKER < SOORTEN
IN DE ZOEKER

Winterknoppen

Als de winter vordert, groeit het verlangen om de bomen uit te zien botten en de eerste voorjaarsbloeiers te begroeten. Voor het zover is, loont het de moeite de knoppen eens van dichtbij te bekijken en te fotograferen. Aan het eind van de winter beginnen ze al flink te zwellen en een enkeling toont al zijn verborgen schatten. Verrassend wat een vormen en kleuren er tevoorschijn komen bij die kleine knoppen.

Winterknoppen
Een rozenknop uitgelicht. Langs de tak gefotografeerd met open diafragma, waardoor de knop er uitspringt. Fotograaf: Ron Poot
Delen

In ons klimaat verliezen veel bomen en struiken hun blad. De bladgroenkorrels trekken zich terug in de takken. De bladeren verkleuren en vallen af. De jonge takjes en blaadjes, al in de kiem aanwezig, overwinteren in knoppen. Knoppen vind je op de plaats waar eerder een blad heeft gezeten. Je kunt dat nog zien aan het bladlitteken dat er overblijft. Sommige bladlittekens zijn opvallend en ook mooi voor op de foto.

Veel knoppen zijn uitgerust met knopschubben, die het jonge leven beschermen tegen uitdroging, kou en vraat. Als dakpannen op een dak liggen ze over hun kwetsbare inhoud. In het voorjaar als hun taak er op zit vallen ze af en geven ruimte aan het ontluikend groen.

Veel mensen denken dat er uit een knop een blaadje komt. Dat is echter niet het geval, er zit veel meer in! Uit elke knop komt een volledig nieuw takje met blaadjes. Dit verse takje drinkt zich in de lente snel vol met water, aangevoerd vanuit de wortels en groeit hierdoor als kool.

Niet alle bomen en struiken hebben knopschubben. Bij soorten als kamperfoelie, vlier en vlinderstruik zie je de takjes met blaadjes de hele winter al in miniatuurvorm zitten. Deze blaadjes hebben een speciale bescherming: ze maken extra suikers aan in hun cel die het vriespunt verlagen. Dit voorkomt dat er zich ijskristallen vormen in de cel die de celwand kunnen beschadigen. Een soort antivries dus.

Aan de vorm van de knoppen herken je de boom. Ook de vorm van de bladlittekens helpen goed bij het herkennen van de soort. Met een goede knoppentabel en enige oefening kun je in de winter al snel veel bomen en struiken op naam brengen.

Een bladlitteken ontstaat op de plaats waar het blad is afgevallen. Naast het litteken zie je al de knopjes waar de nieuwe takjes uit zullen groeien.
Een bladlitteken ontstaat op de plaats waar het blad is afgevallen. Naast het litteken zie je al de knopjes waar de nieuwe takjes uit zullen groeien. Fotograaf: Ron Poot

Fototips

Knoppen kun je het beste aan het eind van de winter fotograferen, als ze al wat beginnen te zwellen.

  • Elke boom en struik heeft zijn eigen kenmerkende knoppen. Soorten die grote opvallende knoppen hebben zijn bijvoorbeeld paardenkastanje, es, rhododendron of magnolia. Let ook op de bladlittekens die er bij sommige soorten erg fraai uitzien.
  • Kom later eens terug als de knoppen uitlopen, de uitbottende knoppen zijn prachtig om vast te leggen.
  • Takken en knoppen kunnen een mooi patroon vormen. Bijvoorbeeld bij de linde, waar de knoppen in een vlak liggen en met de tak een zigzagpatroon vormen.
  • Gebruik een macrolens met open diafragma om een knop mooi uit te lichten en de omgeving te vervagen.
  • Fotografeer eens een eindknop (eindknoppen) vanaf de top. De takken en knoppen er onder kunnen een mooi vervagend patroon in de achtergrond opleveren.
  • Werk vanuit de achtergrond: welke achtergrond past het best bij jouw knop? Let op kleuren maar ook op lichtval voor mooie bokeh effecten. Spiegelend water en lichtval door de boomkruinen zijn daar goed voor.
  • Ga ook es fotograferen bij minder weer. Druppels zijn een mooie combinatie met knoppen en kunnen ook in de achtergrond voor wat “special effects” zorgen.
  • Snij eens een knop door en bestudeer (fotografeer) de binnenkant.

 

Een takje van de hazelaar. Vanaf de top (met een vrouwelijke bloem) genomen waardoor een mysterieus beeld ontstaat.
Een takje van de hazelaar. Vanaf de top (met een vrouwelijke bloem) genomen waardoor een mysterieus beeld ontstaat. Fotograaf: Ron Poot

Verspreidingskaart

Meer weten?

Wikipedia

KNNV Knoppentabel (pdf)

Winterbomen in de bomengids

En dan nog dit!

Een voorbeeld van eetbare knoppen zijn spruitjes. Het zijn knoppen van de spruitkoolplant. Als je een spruitje doorsnijdt zie je goed dat de stengels en blaadjes al te onderscheiden zijn. Spruitjes zijn winterhard en kunnen -15 graden Celsius nog zonder schade doorstaan. Ook zij maken suikers aan als “antivries” (zie hierboven) en daardoor zijn ze pas op zijn lekkerst als de vorst er overheen is geweest!

Deel dit artikel


0
REACTIES
BEKIJK REACTIES en PLAATS UW REACTIE

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *